I SA/Ke 120/11

Dnia 23 marca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi D.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego p o s t a n a w i a oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 2 lutego 2011r. w wysokości 100zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] znak: [....] w przedmiocie podatku akcyzowego skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w osobie P. Z.. W uzasadnieniu wniosku skarżąca oświadcza, że od czasu, gdy zaczęły się jej kłopoty z UKS nie pracuje i nie osiąga dochodów. Nie jest w stanie pokryć kosztów, ani samodzielnie prowadzić swoich spraw. Skarżąca oświadcza, że nie posiada żadnego majątku, który dałoby się spieniężyć lub zastawić. Skarżąca mieszka z mężem i dziećmi. W gospodarstwie i utrzymaniu domu skarżącej pomagają rodzice. Mąż skarżącej rozpoczął w 2011r. prowadzenie działalności gospodarczej i z tego tytułu nie osiąga dochodu. W dalszej części wniosku skarżąca oświadcza, że mąż z tytułu prowadzonej działalności osiąga dochód w kwocie 800zł miesięcznie. Z mężem skarżąca ma ustanowioną rozdzielność majątkową. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku z dnia 10 lutego 2011r., co do jego treści dane w nim zawarte okazały się nieaktualne, a tym samym niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej, dlatego pismem z dnia 25 lutego 2011r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia w/w wniosku poprzez: - udokumentowania dochodów uzyskanych przez skarżącą oraz przez jej męża w 2010r; - przedłożenie odpisu (kserokopii) zeznania podatkowego za rok 2009 skarżącej oraz jej męża; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - przedłożenie zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu/nieprowadzeniu przez skarżącą działalności gospodarczej; - przedłożenie dokumentów wskazujących kiedy i w jakim zakresie mąż skarżącej rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej; - przedłożenie oświadczenia, jaką kwotę miesięcznie skarżąca przeznacza wraz z mężem i dziećmi na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu np. energia, ogrzewanie, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia, kto jest właścicielem domu w miejscowości N.K. 79c, w którym skarżąca zamieszkuje wraz z rodziną; - oświadczenie, czy skarżąca korzysta z pomocy społecznej, jeżeli tak to w jakiej formie W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła pismo z dnia 4 marca 2011r., w którym oświadcza, że zarówno w 2009r. jak i w 2010r. nie osiągnęła żadnego dochodu, natomiast z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej i mąż nie udostępnił jej swoich zeznań podatkowych. Ponadto skarżąca oświadcza, że z tego co pamięta to mąż rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej w 2010r., jednak nie posiada żadnych dokumentów na potwierdzenie. Skarżąca potwierdza, że jest zarejestrowana w Urzędzie Pracy jako bezrobotna bez prawa do zasiłku jednak nie przedkłada zaświadczenia potwierdzającego powyższe. Skarżąca nie posiada regularnych wpływów i nie potrafi określić jaką kwotę miesięcznie przeznacza na utrzymanie, ale jest to zapewne kilkaset złotych i są to pieniądze jakie skarżąca nieregularnie otrzymuje od męża. Skarżąca oświadcza, że mieszka w domu rodziców w miejscowości N. K. 79c i to oni pokrywają wszystkie rachunki i w zasadzie także koszty wyżywienia robiąc codzienne zakupy. Skarżąca nie korzysta z pomocy społecznej, bo nie wiedziała, że do takiej pomocy się kwalifikuje. Jednocześnie skarżąca poinformowała, że wystąpiła do Urzędu Skarbowego w Końskich oraz do Urzędu Pracy o wydanie zaświadczeń do przedłożenia, których była wezwana, jednak w urzędach poinformowano ją, że zaświadczenia nie będą wydane w terminie, w jakim skarżąca ma odpowiedzieć na wezwanie Sądu. Skarżąca wniosła o umożliwienie złożenia zaświadczeń po ich otrzymaniu. Do dnia dzisiejszego skarżąca w/w zaświadczeń w tut. Sądzie nie przedłożyła. Skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Dla pozytywnego w tej kwestii rozstrzygnięcia konieczne jest spełnienie przesłanki, o jakiej mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), dalej powoływanej jako ustawa p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem osoba fizyczna może domagać się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Tymczasem w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, iż powyższy wymóg spełnia. Kluczowe znaczenie w niniejszej sprawie ma brzmienie art. 255 ustawy p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a., okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Wezwanie takie w niniejszej sprawie wystosowano. Skarżąca nie wywiązała się jednak należycie z nałożonego na nią obowiązku wykazania sytuacji finansowej jej rodziny, gdyż w szczególności powołując się na ustanowioną z mężem rozdzielność majątkową nie udokumentowała dochodów uzyskanych przez męża w 2009r. i w 2010r. jak również nie przedłożyła dokumentów wskazujących, kiedy i w jakim zakresie jej mąż rozpoczął prowadzenie działalności gospodarczej. Nieujawnienie sytuacji majątkowej współmałżonka nie pozwala natomiast na ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej pod kątem spełnienia przesłanek do przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie (por. postanowienie NSA z dnia 28 maja 2009 r., sygn. akt I FZ 104/09, LEX nr 574249). Dostrzec też trzeba, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy zaś art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wynikający z powołanej regulacji obowiązek wzajemnie pomocy istnieje przy tym niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Wobec tego, dla oceny sytuacji majątkowej skarżącej istotne było zatem ustalenie, czy nawet w sytuacji, gdyby skarżąca wraz z dziećmi prowadziła odrębne gospodarstwo domowe, byłaby ona w stanie ponieść koszty postępowania przy pomocy męża. Przy czym podkreślić należy, że skarżąca oświadcza, że z mężem mieszka, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe i mąż częściowo ponosi wydatki związane z utrzymaniem rodziny. Skarżąca nie wypełniła także wezwania w zakresie przedłożenia aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku oraz przedłożenia zaświadczenia z właściwego Urzędu Skarbowego o prowadzeniu bądź nieprowadzeniu działalności gospodarczej, nie wykazała, że zarówno w roku 2009,jak i 2010 nie osiągnęła dochodów. Ponadto skarżąca twierdzi, że nie jest w stanie określić, jaką kwotę miesięcznie przeznacza na utrzymanie rodziny, nie jest również w stanie określić i udokumentować wydatków, jakie ponoszą rodzice w związku z utrzymaniem domu oraz wyżywieniem rodziny skarżącej. Podkreślić w tym miejscu należy, że to właśnie na stronie, która ubiega się o prawo pomocy ciąży obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie jej takiego prawa. Natomiast, uchylając się od przedstawienia określonych dokumentów i oświadczeń na wezwanie, strona powinna liczyć się z tym, że orzekający nie będzie dysponował materiałem dowodowym wystarczającym do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie NSA z dnia 29 lipca 2009 r., sygn. akt II FZ 267/09, zamieszczone na stronie internetowej Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Sąd nie jest przy tym zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych, z uwagi na postawę wnioskodawczyni, nie jest możliwa. Uchylenie się od współpracy z Sądem w tym zakresie nie może pozostać bez konsekwencji - z cytowanego wyżej art. 255 ustawy p.p.s.a. wynika bowiem, że tryb ten uruchamiany jest wtedy, gdy dane zawarte we wniosku są niewystarczające lub budzą wątpliwości, a zatem nieuczynienie zadość wezwaniu powoduje, iż materiał, którym dysponuje orzekający, pozostaje niekompletny, a wątpliwości co do oświadczeń strony nie zostają wyjaśnione. Subiektywne przekonanie strony o zasadności jej wniosku przy równoczesnym nieodniesieniu się do kwestii uznanych przez Sąd za niewystarczająco wykazane, powoduje, iż wniosku nie można uwzględnić. Tym samym brak wykazania pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej ma ten skutek, iż brakuje koniecznych informacji do jednoznacznego i obiektywnego stwierdzenia, że spełniła ona przesłanki przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z tej przyczyny, na podstawie art. 243 § 1 ustawy p.p.s.a., art. 245 ustawy p.p.s.a., art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. oraz art. 258 § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.