I SA/Ke 155/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant Sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa A. w R. - B i L Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2004 r. skargę oddala. I SA/Ke 155/07 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [-.], nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...], nr [...](w decyzji organu odwoławczego omyłkowo wskazano nr [...]), w przedmiocie określenia spółce A. B.Z. i L.Z. zobowiązania podatkowego z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2004 w kwocie [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że Spółka A. B.Z. i L.Z. z siedzibą w Radomiu była od dnia [...] do dnia posiadaczem części nieruchomości stanowiącej własność Gminy K., położonej w K. przy ulicy [...] , w tym lokalu użytkowego o powierzchni [...] m- oraz gruntu o powierzchni [...] m-. Podstawą posiadania były zawarte w dniu [...] z Gminą K., reprezentowaną przez Miejski Zarząd Budynków jako zakład budżetowy Gminy, umowy najmu nieruchomości zabudowanej oraz najmu lokalu użytkowego. Zdaniem organu, z uwagi na treść art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003r. na spółce jako posiadaczu - na podstawie umowy z właścicielem - nieruchomości stanowiących własność jednostki samorządu terytorialnego, spoczywał obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie przyjętych do opodatkowania powierzchni nieruchomości, tj. [...] m- budynków i ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej i [...] m- gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odnosząc się do kwestionowanej przez stronę powierzchni gruntu organ odwoławczy wskazał, że powierzchnia ta wynika z przeprowadzonych w dniu 4 września 2006r. oględzin wynajmowanej nieruchomości. Zdaniem organu nie uległa ona zmianie od daty zawarcia umowy najmu. Przedmiotowy grunt jest ogrodzony metalową siatką z kątownikami, co w ocenie organu pozwala przyjąć wielkość powierzchni ustalonej w roku 2006 jako powierzchni odpowiadającej stanowi faktycznemu istniejącemu w roku 2004. Kolegium nie podzieliło poglądu skarżących, zgodnie z którym w aneksie do umowy najmu podpisanym w dniu [...] zmieniono wielkość wynajmowanej powierzchni z [...] m- do [...] m-. Aneks ten zmienia bowiem § 4 pkt 1 umowy z dnia [...] który dotyczy wysokości stawki czynszu i terminu jego zapłaty. W związku z tym aneksem ustanowiono jedynie stawkę czynszu w wysokości [...] zł za [...] m- od powierzchni [...] m- od dnia [...], natomiast od pozostałej wynajętej powierzchni obowiązywała stawka wynikająca z umowy najmu z dnia [...] . Zdaniem organu przedłożone oświadczenie z dnia [...] o nieskładowaniu materiałów budowlanych na nieruchomości nie potwierdza, że zmniejszeniu do [...] m- uległ przedmiot najmu, czyli nieruchomość gruntowa. Ponadto, żaden ze znajdujących się w aktach dokumentów nie zmienia § 1 umowy najmu, określającego powierzchnię wynajmowanej nieruchomości. Organ odwoławczy nie uwzględnił również zarzutu, iż podatek od nieruchomości był zawarty w czynszu najmu. Zdaniem tego organu obowiązek zapłaty podatku określają tylko i wyłącznie przepisy podatkowe, a zapis umowy cywilnoprawnej nakładający obowiązek zapłaty podatku na inny podmiot niż wskazany w przepisie ustawy podatkowej (jak np. w art. 3 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych) oraz określający inny sposób zapłaty podatku, nie może odnieść skutku prawnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło ponadto, że zgodnie z przepisem art. 2 ust 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych opodatkowaniu podlegają grunty, budynki lub ich części, budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. W związku z tym nie można podzielić zarzutu strony, iż opodatkowaniu nie powinna podlegać część gruntu, na której posadowiony jest budynek, w którym znajduje się lokal użytkowy. Zdaniem organu, mając na uwadze treść przepisu art. 4 ust 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, zgodnie z którym podstawę opodatkowania stanowi dla gruntów - powierzchnia, dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa, należy odróżnić powierzchnię gruntu, znajdującą się niewątpliwie również pod budynkiem, od powierzchni użytkowej lokalu w danym budynku, stanowiącej odrębny przedmiot opodatkowania. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję spółka A. w R. - B. i L. Z. zarzuciła obrazę przepisów prawa materialnego przez niewłaściwą ich interpretację i błędne zastosowanie, tj. art. 2 ust. 1 pkt 1, art. 3 ust. 1 pkt 4 i art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych w związku z art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 8 k.p.a., a także błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że powierzchnia wynajmowanego gruntu wynosiła [...] m2, w sytuacji, gdy zawarta umowa przewiduje inną powierzchnię, a nadto poprzez wliczenie do tej powierzchni części gruntu znajdującej się po budynkiem, w którym znajduje się lokal użytkowy, a do której to części skarżącej nie przysługuje żadne prawo. Skarżąca zarzuciła także nieuwzględnienie przez organy faktu, że czynsz ustalony w wyniku przetargu zawierał w sobie podatek od nieruchomości. Uzasadniając swe stanowisko spółka podniosła, że w dniu [...] zawarła z Miejskim Zarządem Budynków w K. umowy najmu odpowiednio nieruchomości zabudowanej o powierzchni [...] m2 oraz lokalu użytkowego o powierzchni [...] m2. Do zawarcia umów doszło po przeprowadzeniu przetargu, w którego warunkach nie określono, że oprócz czynszu najemca będzie płacił podatek od nieruchomości, co wywołało u skarżącej przekonanie o tym, iż ustalona stawka czynszu najmu zawiera w sobie wszystkie składniki, w tym m.in. podatek. Ponadto, z uwagi na fakt, że przedmiotem jednej z umów był najem lokalu użytkowego, a nie obiekt budowlany lub jego część, na najemcy tego lokalu zdaniem skarżącej nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości w świetle przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Po zawarciu umowy najmu skarżąca na żądanie Miejskiego Zarządu Budynków złożyła w dniu [...] oświadczenie, zgodnie z którym na terenie wynajętej posesji nie będzie składowała żadnych materiałów budowlanych. Żądanie złożenia takiego oświadczenia MZB motywował tym, iż część placu będzie wykorzystywał na swoje potrzeby i powierzchnia placu musi być otwarta. Potwierdzeniem tego faktu jest okoliczność, że w aneksie nr [...] do umowy najmu zmieniono nie tylko stawkę czynszu, ale określono także powierzchnię przedmiotu najmu na [...] m2 zamiast dotychczasowych [...] m2. Zdaniem skarżącej niezrozumiałym jest, dlaczego po podpisaniu aneksu miała płacić podatek od powierzchni dotychczasowej, skoro od takiej powierzchni nie płaciła czynszu i nie była w jej władaniu. Ponadto, przyjęta przez organy do opodatkowania powierzchnia gruntu nie znajduje potwierdzenia w żadnym zapisie umowy. W ocenie skarżącej brak jest także podstaw do wymierzania najemcy lokalu użytkowego podatku od nieruchomości od części gruntu, na którym posadowiony jest budynek, w którym z kolei znajduje się ten lokal użytkowy. W takiej sytuacji bowiem skarżący płaciłby podwójny podatek - raz za lokal użytkowy, zaś po raz drugi za grunt znajdujący się pod budynkiem. W ocenie skarżącej najemcy lokalu użytkowego nie przysługuje żadne prawo do gruntu, które obciążałoby go podatkiem od nieruchomości także w odniesieniu do wskazanej części gruntu. Zdaniem skarżącej Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się obrazy art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 8 k.p.a. Organ nie podjął bowiem działań zmierzających do wyczerpującego zgromadzenia materiału dowodowego, a w konsekwencji do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy. Nie uwzględnił także, co w ocenie skarżącej miał obowiązek uczynić, interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, w tym również interesu skarżącej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ zwrócił ponadto uwagę, że w niniejszej sprawie nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale przepisy Ordynacji podatkowej oraz ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Zdaniem organu w sprawie dokonano wszelkich czynności (w tym m.in. oględzin nieruchomości) niezbędnych do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, bowiem zaskarżona decyzja prawa nie narusza. Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2004r., Nr 121, poz. 844 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2003r. podatnikami podatku od nieruchomości są m.in. spółki nieposiadające osobowości prawnej będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem. Niewątpliwie stroną wynajmującą w przypadku podpisanych przez skarżącą w dniu [...] umów najmu była Gmina K. jako właściciel nieruchomości, zaś dyrektor Miejskiego Zarządu Budynków - zakładu budżetowego gminy - podpisał umowy działając w jej imieniu i na jej rzecz, w oparciu o pełnomocnictwo udzielone na podstawie art. 47 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2001r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.). Zawarcie wskazanych umów i w ich następstwie przekazanie nieruchomości stało się podstawą wejścia przez skarżącą spółkę w posiadanie tych nieruchomości. Wobec tego organy podatkowe trafnie przyjęły, że podatnikiem podatku od nieruchomości będących przedmiotem stosunku najmu była skarżąca spółka. Wbrew twierdzeniom skarżącej, określenie osoby podatnika wynika zawsze z ustaw podatkowych, zaś autonomiczny charakter przepisów prawa podatkowego powoduje, że wynikające z nich określenie osoby podatnika, jego uprawnień i obowiązków publicznoprawnych, nie może być kształtowane w sposób odmienny wolą stron stosunku cywilnoprawnego. Kwestia ewentualnego poniesienia przez stronę takiego stosunku obciążeń podatkowych może być przedmiotem wzajemnych rozliczeń między stronami, nie wpływa jednak na ustalenie, na kim ciąży obowiązek podatkowy wobec państwa czy jednostki samorządu terytorialnego, albowiem, jak wspomniano, w sposób obiektywny określają to przepisy prawa podatkowego. Tym samym nie można uznać za zasadny zarzutu, iż warunki przetargu, w wyniku którego skarżąca zawarła umowy najmu, przewidywały ponoszenie przez najemcę jedynie opłat z tytułu czynszu, co w ocenie skarżącej miałoby powodować wyłączenie jej obowiązku podatkowego. Skoro bowiem zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych skarżąca była podatnikiem podatku od nieruchomości, tym samym to ją obciążał obowiązek podatkowy w tym podatku. Nie można także podzielić twierdzenia skarżącej, iż nie ma podstaw do wymierzania najemcy lokalu użytkowego podatku od nieruchomości od części gruntu, na którym posadowiony jest budynek, w którym znajduje się ten lokal użytkowy. Zdaniem skarżącej najemcy lokalu użytkowego nie przysługuje w takiej sytuacji żadne prawo do gruntu, które obciążałoby go podatkiem od nieruchomości także w odniesieniu do wskazanej części gruntu. Sąd całkowicie podziela w tym zakresie pogląd organu, iż należy odróżnić powierzchnię gruntu, w tym znajdującą się pod budynkiem, od powierzchni użytkowej lokalu w danym budynku. Wobec jednoznacznego brzmienia art. 2 ust. 1 w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, powierzchnia użytkowa lokalu jako części budynku stanowi zupełnie odrębny od gruntu przedmiot opodatkowania. Biorąc zaś pod uwagę, że skarżąca była najemcą - na podstawie niezależnie od siebie zawartych umów - zarówno gruntu, jak i lokalu użytkowego, powierzchnia obu tych nieruchomości podlega oddzielnemu opodatkowaniu. Do kwestii spornych w niniejszej sprawie należało także ustalenie przez organy powierzchni gruntu wynajmowanego skarżącej przez Gminę K., a tym samym właściwe określenie przedmiotu opodatkowania. W ocenie Sądu również w tym zakresie nie doszło do naruszenia prawa. Przede wszystkim brak jest podstaw do przyjęcia, że na mocy aneksu do umowy podpisanego w dniu [...] doszło do ograniczenia powierzchni gruntu będącego przedmiotem najmu. Po pierwsze, jak trafnie przyjęły organy, świadczy o tym sama treść aneksu. Odwołując się bowiem do § 4 pkt 1 umowy, dotyczącego określenia stawki czynszu, dokonano w nim zmiany wysokości tej stawki dla części powierzchni. Nie miało to jednak wpływu na zakres posiadania spółki. Możliwość przyjęcia odmiennej interpretacji, zgodnej z twierdzeniami skarżącej, wyklucza fakt, iż zgromadzony w sprawie materiał nie zawiera jakiegokolwiek dowodu (np. protokołu przekazania) potwierdzającego, że zmienił się zakres posiadania przez skarżącą przedmiotowego gruntu. Skarżąca nie przedstawiła żadnego argumentu mogącego przemawiać za przyjęciem takiego ustalenia. Dowodem takim nie jest w szczególności powoływane przez skarżącą oświadczenie, w którym najemca stwierdza, iż nie będzie składował materiałów budowlanych na przedmiotowej posesji. Oświadczenie to wystawiono w dniu [...] , co świadczy o tym, iż nie ma ono związku z podpisanym dopiero w [...] aneksem. W ocenie Sądu oświadczenie to, złożone kilka dni po zawarciu umowy najmu, nawiązuje do treści § 3 umowy, zgodnie z którym -najemca ma prawo korzystania z nieruchomości w celu prowadzenia działalności handlowej z wyjątkiem przeznaczenia terenu na składowanie materiałów budowlanych-. Oświadczenie nie prowadziło więc do ograniczenia praw przysługujących najemcy do części nieruchomości ani też posiadania tej części, wyłączało zaś pewien określony sposób korzystania z niej. Przyjęta przez organy do opodatkowania powierzchnia gruntu, tj. [...] m-, jest zbliżona do tej wynikającej z umowy i jest korzystniejsza dla podatnika. Co prawda w niniejszej sprawie, jak słusznie wskazał organ w odpowiedzi na skargę, nie miały zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, jednak przepisy, na jakie powołał się skarżący, tj. art. 7, 8 i 77 tego Kodeksu, posiadają swe odpowiedniki w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005r., Nr 8, poz. 60 ze zm.), a to przepisy art. 122 i 187 w zakresie obowiązku dążenia do ustalenia prawdy materialnej poprzez właściwe zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego, oraz przepis art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej wyrażający zasadę zaufania do organu. Mimo to, zarzut naruszenia żadnego z tych przepisów nie okazał się zasadny. Organy podatkowe poczyniły bowiem właściwe kroki w celu dokładnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, a zebrany w ten sposób materiał dowodowy, o czym była już mowa, został prawidłowo oceniony. W efekcie powyższych rozważań Sąd przyjął, że organy podatkowe wydając zaskarżone rozstrzygnięcie nie naruszyły prawa, a tym samym wniesiona skarga nie mogła zostać uwzględniona. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji wyroku.