I SA/Ke 173/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi M. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 19 września 2016 r. nr SKO PO-41/2868/538/2016 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokat A. S.-C. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1.Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania. 1.1 Postanowieniem z z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. (Kolegium; organ) uchyliło postanowienie Wójta Gminy R. z [...]\ r. i umorzył postępowanie wszczęte w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2016. 1.2. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że organ podatkowy I instancji, postanowieniem z 29 lipca 2016 r. orzekł o zawieszeniu postępowania podatkowego po nieżyjącej J. W., w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości za rok 2016 do czasu prawomocnego orzeczenia przez sąd powszechny o prawie własności części zabudowanej nieruchomości położonej w miejscowości D. gmina R. oznaczonej jako działka nr 178. Kolegium, badając w trybie zażaleniowym sprawę, przytoczył treść przepisu art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej regulujący obligatoryjne przesłanki zawieszenia postępowania. Następnie organ wskazał, że z treści art. 201 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej oraz komentarzy do tego przepisu wynika, iż śmierć strony jest przesłanką zawieszenia postepowania tylko wówczas gdy nastąpiło już w trakcie wszczętego postepowania. Natomiast śmierć strony "potencjalnej" przed wszczęciem postępowania podatkowego (np. przed skutecznym doręczeniem postanowienia o wszczęciu postępowania) powoduje, że nie może być w ogóle mowy o wszczęciu postępowania, gdyż nie ma centralnego podmiotu postępowania - strony. Z akt sprawy wynika, że J. W. nie żyje od roku 2015, zatem organ wydając postanowienie nie mógłby doręczyć go osobie nieżyjącej – J. W. a zatem postępowanie podatkowe wobec niej, za rok 2016 nie zostało by wszczęte. Konkludując, organ stwierdził brak podstaw w przepisach prawa do zawieszenia postępowania w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2016, skoro strona tego postępowania zmarła w rok 2015 a więc przed wszczęciem postępowania dotyczącego wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2016. Ponadto Kolegium uznało, że w sprawie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za rok 2016 została spełniona hipoteza przepisu art. 6 ust. 8a ustawy o podatkach i opłatach lokalnych bowiem wymiar podatku od nieruchomości w przedmiotowej sprawie wynosi 17,00 zł. natomiast koszt doręczenia przesyłek poleconych (decyzji podatkowych) to 25,00 zł. W związku z powyższym organ stosownie do brzmienia w/w przepisu winien na podstawie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej umorzyć postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości będącej przedmiotem sprawy na rok 2016. Ponadto, organ stwierdził brak potrzeby ustalania stron tego postępowania a w szczególności prowadzenia przez organ postępowania w sprawie ustalenia spadkobierców po J. W. w sytuacji gdy postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2016 podlega umorzeniu. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na postanowienie opisane w pkt 1.1 uzasadnienia, M. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Skarżący zakwestionował merytoryczną prawidłowość wydanego postanowienia. W jego ocenie postępowanie wymiarowe nie powinno zostać umorzone, bowiem koszty doręczenia decyzji podatkowych nie przewyższają ustalonego na 2016 r. podatku od nieruchomości. Zdaniem skarżącego organ podatkowy w R. winien zainicjować przeprowadzenie postępowania spadkowego po zmarłej. 2.3.W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniosło o oddalenie skargi. 3.Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz.U.2016.1066) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U.2016.718), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując sprawę, w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. 3.2. Przedmiotem kontroli legalności w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Kolegium uchylające postanowienie Wójta Gminy R. z dnia 29 lipca 2016 r. w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego wszczętego w sprawie ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku rolnym i od nieruchomości za rok 2016 po nieżyjącej J. W. oraz umarzające postępowanie w sprawie zawieszenia. Punktem wyjścia, dla rozważań w rozpoznawanej sprawie jest treść art. 201 § 1 pkt. 1 Ordynacji podatkowej. W myśl tego przepisu organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe. Jak słusznie podniósł organ odwoławczy, w zaskarżonym postanowieniu, śmierć strony jest przesłanką zwieszenia postępowania ale tylko wówczas, gdy nastąpiła już w trakcie wszczętego postępowania. Wówczas zawieszenie postępowania z tego powodu jest obligatoryjne, w konsekwencji czego organ podatkowy ma obowiązek zawiesić postępowanie niezależnie od tego, na jakim etapie ono się znajduje. Nie mniej jednak w rozpoznawanej sprawie miała miejsce sytuacja odmienna niż ta, do której odnosi się art. 201 § 1 Ordynacji podatkowej. Ze znajdującego się bowiem, w aktach sprawy, skróconego odpisu aktu zgonu J. W. ( k- 28 ) wynika, że zmarła ona 27 października 2015 r. Śmierć strony zatem nastąpiła przed wszczęciem postępowania w sprawie wymiaru podatku dotyczącego 2016 r. Podatnikiem podatku od nieruchomości może być wyłącznie żyjąca osoba fizyczna, a nie osoba która zmarła. Zdolność prawna osoby fizycznej ustaje z chwilą jej śmierci. Konsekwencją utraty zdolności prawnej jest to, że w stosunku do osoby zmarłej nie można wszcząć i prowadzić postępowania administracyjnego i wydać decyzji ( tak wyrok WSA z dnia 23 października 1997 r. sygn. akt I SA/Kr 95/97). Mając na względzie powyższe, za słuszne należy uznać stanowisko organu odwoławczego, iż brak jest podstaw do zawieszenia postępowania w sprawie wymiaru podatku za 2016 r. skoro strona tego postepowania zmarła w 2015 r. a więc przed wszczęciem postępowania dotyczącego wymiaru podatku za 2016 rok. 3.3 Niezależnie od powyższego, wbrew stanowisku skarżącego, w sprawie zaistniały także przesłanki do umorzenia postępowania w sprawie zawieszenia postępowania podatkowego prowadzonego w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2016. Jak stanowi bowiem przepis art. 6 ust. 8a ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych ( Dz.U. z 2014 r, poz. 849 z póz zm.). nie wszczyna się postępowania, a postępowanie wszczęte umarza, jeżeli wysokość zobowiązania podatkowego na dany rok podatkowy nie przekraczałaby, określonych na dzień 1 stycznia roku podatkowego, najniższych kosztów doręczenia w obrocie krajowym przesyłki poleconej za potwierdzeniem odbioru przez operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529 oraz z 2015 r. poz. 1830). W takim przypadku decyzję umarzającą postępowanie pozostawia się w aktach sprawy, a organ jest nią związany od chwili wydania. Stosownie zaś do treści art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stanie się bezprzedmiotowe w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego, organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Ze znajdującego się w aktach sprawy pisma przewodniego organu podatkowego w R. z dnia 9 sierpnia 2016 r. (k - 37) wynika, że wymiar podatku od nieruchomość wynosi 17,00 zł. natomiast koszt doręczenia przesyłek poleconych (decyzji podatkowych) to kwota około 25,00 zł. Zatem w ocenie Sądu organ prawidłowo, stosownie do brzmienia w/w przepisu art. 6 ust 8a u.p.o.l, umorzył postępowanie w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości będącej przedmiotem sprawy na rok 2016. Biorąc powyższe pod uwagę należy stwierdzić, że Kolegium stwierdzając brak przesłanki do zawieszenia postępowania z uwagi, iż śmierć strony nie miała miejsca w trakcie postępowania, zasadnie uchyliło postanowienie organu pierwszej instancji o zawieszeniu postępowania. Niezależnie od powyższego w sprawie zaistniała także potrzeba umorzenia postępowania w przedmiocie postępowania w sprawie wymiaru podatku. Jak wykazano bowiem w pkt 3.3. uzasadnienia, zostało spełniona hipoteza wynikająca z art. 6 ust. 8a u.p.o.l, co obligowało organ stosownie do art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej do podjęcia rozstrzygnięcia w zakresie umorzenia postępowania. 3.4. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z § 21 ust.1 lit c. w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U z 2016. poz. 1714).