I SA/Ke 19/08

Dnia 16 kwietnia 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego z dnia 29 stycznia 2008r. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2002r. postanawia: 1. zwolnić A. S. od wpisu od skargi powyżej kwoty 400 złotych (czterysta); 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2008r. A. S. wezwany został do uiszczenia wpisu w kwocie 813 zł. od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] znak: [...]. Jednakże w dniu 29 stycznia 2008r. skarżący złożył do Sądu wniosek o przyznanie mu prawa pomocy poprzez zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Uzasadniając swój wniosek skarżący oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz rodzicami i siostrą. Brat, który mieszka w domu rodziców, utrzymuje się bowiem z własnych środków. Według oświadczenia w skład majątku skarżącego wchodzi budynek gospodarczy wielkości 200m² z działką o powierzchni 10 arów o wartości 190 000 zł. oraz działka wielkości 5,2 ara o wartości 100 000 zł. Autor wniosku podniósł również, że jest w posiadaniu oszczędności na rachunku osobistym w wysokości ok. 5 000 zł., który podobnie jak pozostałe rachunki bankowe, w całości zajęty został przez Urząd Skarbowy w P.. Wśród posiadanych przedmiotów wartościowych skarżący wykazał samochód marki Mercedes CLK, rok produkcji 2003 o wartości ok. 80 000 zł., zakupiony za spłacany wciąż kredyt. Wskazał także, że posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są hipotekami, bankową i skarbową. Oświadczył, że spłaca dwa kredyty na łączną kwotę 163 000 zł. Posiada też debet na rachunkach bankowych na łączną kwotę 155 000 złotych. Podkreślił ponadto, że prowadzi działalność gospodarczą, z której nie osiąga dochodu. Utrzymuje się, podobnie jak jego siostra, ze środków finansowych uzyskanych od rodziców z tytułu prowadzonej przez nich działalności gospodarczej. Dochód rodziców za rok 2006 stanowił zaś kwotę 44 000 zł. Postanowieniem Referendarza sądowego z dnia 12 lutego 2008r. oddalono wniosek A. S. o zwolnienie od kosztów sądowych, które to orzeczenie strona zaskarżyła w terminie sprzeciwem z dnia 26 lutego 2008r. Skarżący wniósł o uchylenie skarżonego postanowienia. Podniósł na uzasadnienie swojego żądania, iż majątek nieruchomy, który posiada, jest zabezpieczony hipotekami i nie jest możliwe jego spieniężenie. Samochód marki Mercedes zajęty został jako zabezpieczenie zobowiązań celnych skarżącego. Zauważył, że nawet w sytuacji, gdyby nieruchomości i majątek ruchomy nie zostały zajęte w toku egzekucji administracyjnej to i tak spieniężenie tego majątku nie jest rzeczą prostą i wymaga odpowiedniej ilości czasu. Autor sprzeciwu wskazał ponadto, że z uwagi na zajęcie rachunków bankowych, dostęp do gotówki jest niemożliwy. Odnośnie zaś gromadzenia środków na pokrycie wpisów sądowych, skarżący podniósł, iż konieczności ich zapłaty nie mógł przewidzieć. W konkluzji podkreślił więc, że pomimo pozornej zasobności majątkowej nie posiada środków na chwilę obecną, które mógłby przeznaczyć na opłacenie wpisu od skargi. Na poparcie zasadności swoich twierdzeń przedłożył dodatkowo zawiadomienia z Wydziału Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. W. o wpisie w dziale IV księgi wieczystej nr Kw [...] hipotek przymusowych na kwoty 45 247 zł. i 108 818,90 zł. i protokół oddania A. S. przez Urząd Celny w K. zajętego samochodu osobowego marki Mercedes na przechowanie. Zarządzeniem z dnia 4 marca 2008r. A. S. wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, w odpowiedzi na który skarżący złożył oświadczenie o wysokości uzyskiwanych od rodziców środków finansowych (300-400 zł.), swoje zeznanie podatkowe za 2006 rok, zeznanie podatkowe rodziców za 2007 rok, akty notarialne potwierdzające nabycie przez skarżącego prawa własności nieruchomości o powierzchni 0,0568 ha i 0,1036 ha, oraz wydruki komputerowe o wysokości zadłużenia na sześciu rachunkach bankowych. Nadto autor wniosku dołączył do niego zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. skierowane do Banku Zachodniego WBK S. A. we W. i zeznanie podatkowe siostry M. S. za 2007 rok. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r., Nr 153, poz. 1270, dalej jako ustawa p.p.s.a.), w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie przeciwko któremu został wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przed sąd. Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek tytułem wstępu pragnie zauważyć, iż na gruncie obowiązujących przepisów dotyczących postępowań sądowych obowiązuje zasada, zgodnie z którą koszty sądowe, jak również koszty wynagrodzenia fachowego pełnomocnika, pokrywa strona dochodząca swych roszczeń przed Sądem. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego, na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Prawo to jest wyjątkiem od zasady. Składa się na nie między innymi zwolnienie od kosztów sądowych. Według treści przepisu art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 ustawy p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy przez Sąd powinno odbywać się przy dokładnym rozpatrzeniu sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Strona musi wykazać, że nie jest w stanie uiścić jakichkolwiek kosztów sądowych, bądź też części tych kosztów bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego siebie i swojej rodziny. Dopiero udowodnienie tych okoliczności daje Sądowi, z uwagi na szczególny charakter tego prawa, podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Środkiem służącym do wykazania przez stronę zasadności jej wniosku o przyznanie prawa pomocy stanowi składane przez stronę na urzędowym formularzu oświadczenie obejmujące dokładne dane o jej stanie majątkowym i dochodach, a ponadto - jeżeli jest składane przez osobę fizyczną - także o stanie rodzinnym. Informacje zawarte w oświadczeniu powinny być na tyle kompletne, aby umożliwiły Sądowi na dokonanie oceny, czy strona spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy, o których mowa wyżej. Nie wyklucza to oczywiście możliwości dołączenia do wniosku dokumentów na udowodnienie złożonych w oświadczeniu twierdzeń. W sytuacji zaś, gdy sąd uzna, że oświadczenie jest niewystarczające do dokonania oceny rzeczywistego stanu majątkowego, możliwości płatniczych lub stanu rodzinnego ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy lub też budzi ono wątpliwości, możliwe jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (art. 255 ustawy p.p.s.a.). W toku takiego postępowania również w rozpoznawanej sprawie strona złożyła dodatkowe dokumenty celem uzupełnienia przedmiotowego wniosku. Analiza oświadczenia A. S. i dołączonych przez niego dokumentów, uzasadniających zwolnienie go od kosztów sądowych w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym doprowadziła Sąd do przekonania, iż skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego koniecznego utrzymania. Treść analizowanego oświadczenia i załączonych dokumentów może wskazywać na zupełny brak po stronie skarżącego jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, które pojawiły lub pojawią się w sprawie. Niewątpliwie należy zauważyć trudną sytuację finansową wnioskodawcy. Składają się na nią comiesięczna konieczność czerpania środków finansowych od rodziców, toczące się postępowania egzekucyjne obciążające na znaczne kwoty jego majątek nieruchomy i wierzytelności z rachunku bankowego, czy zajęcie mienia ruchomego w postaci samochodu osobowego. Niemniej jednak w ocenie Sądu skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie uiścić żadnych kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi. A. S. nie ma nikogo na swoim utrzymaniu. Od kilku lat prowadzi działalność gospodarczą, która przynosiła znaczny zysk, o czym świadczyć może analiza akt sprawy, a nadto zeznania podatkowego za 2006 rok. Postępowanie prowadzone przez Urząd Kontroli Skarbowej w K. toczy się od 2004r., zakończone zostało wydaniem decyzji w roku 2007. Z zeznania o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2006 wynika, że dochód skarżącego do opodatkowania wyniósł 38 636,22 zł., podatek należny zaś 5997 zł. Takie okoliczności faktyczne doprowadziły Sąd do przekonania, że jeszcze w ubiegłym roku skarżący, w obliczu rychłego ukończenia postępowania kontrolno-podatkowego w pierwszej instancji, mógł przewidzieć z obiektywnego punktu widzenia ewentualność prowadzenia sporu z organami podatkowymi w postępowaniu sądowym, tym samym konieczność ponoszenia kosztów sądowych. Z drugiej zaś strony Sąd nie znalazł podstaw, by uznać, że wnioskodawca wykazał prawidłowość swoich twierdzeń w zakresie osiągania straty w prowadzonej w 2007 roku działalności gospodarczej. W poczet dokumentacji załączonej do wniosku skarżący pomimo wezwania Sądu, nie włączył zeznania podatkowego za 2007r., ani, mimo uzupełniania wniosku o przyznanie prawa pomocy pismem datowanym na 7 kwietnia 2008r., w miesiącu, w którym upływa termin do złożenia rocznego zeznania o wysokości osiągniętego przez podatnika dochodu w ubiegłym roku podatkowym, nie wypowiedział się w żadnym zakresie co do tej kwestii. Okoliczność, że w 2006 roku podatnik wykazał znaczny dochód, jednocześnie nie informując Sądu o wysokości tego dochodu w roku 2007 powoduje zatem, iż nie wykazał on, że nie osiągnął w ostatnich miesiącach i nadal nie osiąga żadnego dochodu z tytułu prowadzenia własnego przedsiębiorstwa. Dodatkowo ponieść należy, iż wyciągi z rachunków bankowych załączone do rozpoznawanego wniosku nie zawierają informacji o osobie posiadacza tych rachunków ani nazwie banku prowadzącego te rachunki. Dlatego też treść tych dokumentów nie przekonuje Sądu o istnieniu po stronie skarżącego stwierdzonego wydrukami zadłużenia. Z tych przyczyn, w sytuacji, gdy to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania zasadności składanego wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd uznał, że A. S. ma możliwość poniesienia kosztu sądowego w postaci wpisu od skargi w wysokości 413 zł. i ewentualnych dalszych kosztów sądowych. Na uwagę zasługuje przy tym okoliczność, że skarżący korzysta z porady i pomocy fachowych pełnomocników, których nie zatrudnia i z którymi nie pozostaje w innym stosunku prawnym, a zatem nie będzie on ponosić dodatkowych ciężarów finansowych z tym związanych. Mając powyższe okoliczności na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie powołanych przepisów prawa, orzekł jak w sentencji.