I SA/Ke 196/05
WyrokWSA w Kielcach2005-11-09
Skład orzekający: Dorota Pędziwilk-Moskal, Ewa Rojek, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dochód do opodatkowania w podatku dochodowym od osób fizycznych z działalności gospodarczej prowadzonej w spółce cywilnej może być ustalony w drodze oszacowania przychodu z uwzględnieniem powiązań rodzinnych i kapitałowych między wspólnikami?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zastosowanie art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych do ustalenia dochodu w drodze oszacowania jest prawidłowe, gdyż powiązania rodzinne i kapitałowe między wspólnikami spółki cywilnej mogą skutkować zaniżeniem przychodów. Dochód do opodatkowania stanowi nadwyżka przychodów nad kosztami ich uzyskania, a ustalenie dochodu wyłącznie na podstawie zysku wyliczonego przez biegłego nie znajduje podstaw w obowiązujących przepisach.Stan faktyczny
F. Z. prowadził działalność gospodarczą w spółce cywilnej A. w 1998 roku, posiadając różne udziały w ciągu roku. Organ podatkowy stwierdził zaniżenie przychodów spółki z tytułu budowy pawilonu handlowego na rzecz inwestora będącego powiązanym wspólnikiem. Organ I instancji oszacował przychód spółki, a organ II instancji uchylił decyzję I instancji i wydał nową, ustalając zobowiązanie podatkowe. Skarżący zarzucił błędne ustalenie dochodu do opodatkowania, kwestionując metodę oszacowania przychodu.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Sygnatura akt: I SA/Ke 196/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 9 listopada 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant: ref staż. Emilia Kundera, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2005 r. sprawy F. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] znak [...] w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. skargę oddala
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej po rozpatrzeniu odwołania F. Z. uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego nr. [...] z dnia [...] w sprawie określenia należnego podatku dochodowego od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...] zł wraz z odsetkami i określił zobowiązanie podatkowe w podatku dochodowym od osób fizycznych za 1998r. w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazał, że w 1998 roku F. Z.prowadził działalność gospodarczą w spółce cywilnej A. wraz z J. Z., opodatkowaną na zasadach ogólnych. W okresie od 1.I.1998r. do 28.II.1998r. F. Z. posiadał w spółce 5% udziałów zaś od 1.III.1998r. do 31.XII.1998r. 1%. W zeznaniu o wysokości dochodu osiągniętego w 1998r. PIT-32 skarżący z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wykazał przychód w kwocie [...]zł, koszty jego uzyskania w wysokości [...]zł oraz dochód w kwocie [...]zł. Ponadto wykazał dochód z emerytury w wysokości [...]zł oraz dochód z umowy zlecenia w kwocie [...]zł. Łącznie wykazał dochód za 1998 rok w kwocie [...]zł, a należny podatek dochodowy [...]zł.
Przeprowadzona przez organ podatkowy I instancji kontrola wykazała, że zaewidencjonowany w podatkowej księdze przychodów i rozchodów przychód spółki A. z tytułu budowy pawilony handlowego w O.Ś. został zaniżony na skutek powiązań o charakterze rodzinnym i kapitałowym pomiędzy Spółką a inwestorem, którym był drugi wspólnik J.Z. Ponadto Spółka w koszty uzyskania przychodu zaliczyła odpisy amortyzacyjne w kwocie [...]zł od nieruchomości, która nie stanowiła własności wspólników. W związku z powyższym organ I instancji uznał podatkową księgę przychodów i rozchodów na nierzetelną i dokonał określenia przychodu w drodze oszacowania. Przychód Spółki określił na [...]zł, koszty uzyskania przychodu na [...]zł oraz dochód w kwocie [...]zł z czego na skarżącego przypadło [...]zł. W związku z powyższymi ustaleniami organ I instancji wydał decyzję znak [...], w której określił podatek dochodowy od osób fizycznych za 1998r. w kwocie [...]zł.
Rozpoznając sprawę w wyniku złożonego odwołania Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że Spółka A., której wspólnikiem był skarżący, świadczyła usługi budowlane od kwietnia do czerwca 1998 roku przy budowie pawilonu na rzecz inwestora J. Z. Sprzedaż tych usług udokumentowana została fakturami VAT nr. [...] z dnia [...] i nr. [...] z dnia [...] na łączną kwotę netto [...]zł. W dniu 30.VI.1998r. Spółka zakończyła prace budowlane i oddała pawilon inwestorowi w stanie wykończonym z założoną w połowie instalacją elektryczną a bez instalacji grzewczej. Według oświadczenia inwestora po oddaniu mu budynku wykonał jedynie drobne prace wykończeniowe oraz instalacje grzewczą za kwotę [...]zł co obrazuje wystawiona dla niego przez B. faktura. W październiku 1998r. na zlecenie inwestora uprawniony biegły wyszacował pawilon na kwotę [...]zł i kwotę tą właściciel przyjął za podstawę naliczania odpisów amortyzacyjnych. Tak więc wartość wybudowanego pawilonu wg wystawionych przez Spółkę faktur i wg wyliczeń biegłego pozostaje w rażącej sprzeczności. Zdaniem organu skarbowego na określenie ceny usługi wykonanej przez Spółkę A. której wspólnikami byli wykonawca i w pakiecie większościowym inwestor będący zarazem synem drugiego wspólnika miały powiązania rodzinne i kapitałowe. Dodatkowo świadczy o tym stawka zysku w wysokości 5% na wykonane dla J. Z. usługi budowlane. Tymczasem w przypadku podobnych prac wykonywanych dla podmiotów nie powiązanych z wykonawcą zysk dla robocizny i kosztów ogólnych był wielokrotnie wyższy i wynosił odpowiednio 15% i 18% (porównywane umowy z dn. [...] z A. S. i z dn.[...] z firmą C. Na tak korzystnych warunkach Spółka A. nie świadczyła usług dla innych nie powiązanych z nią kontrahentów w związku z czym zdaniem organu powiązania rodzinne i kapitałowe były przyczyną zaniżenia cen świadczonych usług przy budowie pawilonu. Wystąpienie tych powiązań mających wpływ na cenę zobligowało organ do określenia przychodu z tejże usługi w drodze oszacowania zgodnie z art. 25 ust. 4 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych(Dz.U.Nr. 90 poz. 416 z 1993r. ze zm). Zgodnie bowiem z tym artykułem gdy podmiot krajowy pozostaje w związku gospodarczym z innym podmiotem krajowym i na rzecz tego podmiotu wykonuje świadczenia na warunkach korzystniejszych, odbiegających od ogólnie stosowanych w czasie i miejscu wykonania świadczenia i w wyniku tego nie wykazuje dochodów lub wykazuje dochody niższe od tych, jakich należałoby oczekiwać, gdyby wymieniony związek nie istniał lub gdyby wymienione świadczenie nie zostało wykonane - dochody danego podmiotu oraz należny podatek określa się bez uwzględnienia warunków wynikających z tych powiązań. Dochody te określa się w drodze oszacowania. Powołany przez organ I instancji biegły wyszacował wartość pawilonu na datę oddania go inwestorowi na kwotę [...]zł netto. Ponieważ część robót została wykonana po dacie odbioru budynku przez inwestora wartość wyceny pomniejszono o te wydatki w łącznej wysokości [...]zł. Ponadto w uwzględnieniu wyjaśnień J. Z., że projekt budowy oraz nadzór inwestorski sam wykonywał wartość budynku pomniejszono również w te usługi w łącznej kwocie [...]zł. Wartość zwiększono natomiast o koszt usługi koparki wg faktury VAT nr. [...] z dn. [...] wystawionej dla A. na kwotę [...] zł. Tym samym wartość odtworzeniową pawilonu na dzień przekazania go inwestorowi przyjęto na kwotę [...]zł i taką kwotę przyjęto za przychód należny Spółce z tytułu jego budowy. Skoro Spółka w podatkowej księdze przychodów i rozchodów wykazała przychód w kwocie [...]zł to wartość przychodu zaniżonego wynosi [...]zł.
Porównując koszt wybudowania 1 m kw. w tym samym roku wg ceny wyliczonej przez biegłego powołanego przez organ z ceną wybudowania 1 m kw. porównywalnego pawilonu wybudowanego przez Spółkę A. na rzecz niepowiązanego inwestora firmę A.S. wykazano, że koszt ten był bardzo zbliżony co świadczy o prawidłowości ustalonego tą metodą przychodu.
Wartość dochodu z tytułu realizacji tej inwestycji została ustalona z uwzględnieniem zaewidencjonowanych przez Spółkę w podatkowej księdze przychodów i rozchodów nakładów poniesionych na wybudowanie pawilonu. Organy skarbowe zaliczyły do kosztów uzyskania przychodów wszystkie zaewidencjonowane wydatki tyczące jego budowy. Z kosztów tych wyłączono jedynie odpisy amortyzacyjne w kwocie [...]zł czego skarżący nie kwestionuje. Organ II instancji zmniejszył wartość przychodu przypadającego na skarżącego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w Spółce z kwoty [...]zł do kwoty [...]zł. Korekta spowodowana była błędnym obliczeniem przez organ I instancji dochodu przypadającego na skarżącego za okres 1.I.1998r. do 28.II.1998r. gdyż o okresie tym jego udział w Spółce wynosił 5%.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze F. Z. nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia zarzuca, złe ustalenie dochodu do opodatkowania. Zdaniem skarżącego dochodem jest jedynie zysk, który powinien wynosić [...]zł. co wynika ze sporządzone na jego prośbę opinii biegłego B. Zarzuca organom skarbowym, ze jako dochód wskazały wyliczoną przez biegłego wartością pawilonu pomniejszoną o koszt uzyskania przychodu gdy tymczasem zysk wykazany przez biegłego B. nie był kwestionowany.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor izby Skarbowej podtrzymał argumentację zaprezentowana w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że wyliczając dochód jako koszt jego uzyskania odliczono wszelkie wykazane przez podatnika rachunki tyczące budowy. Brak było w sprawie podstaw do wyliczenia kosztów uzyskania dochodu w drodze oszacowania .
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Zgodnie z dyspozycją art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153 poz.1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie taką decyzję, która narusza prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia.
Przedmiotowa decyzja odpowiada prawu co oznacza, że skargę należało oddalić.
Dla oceny zarzutów zawartych w skardze istotnym jest ustalenie pojęcia dochodu z prowadzonej działalności gospodarcze. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych z dnia 26 lipca 1991r.(Dz.U.91.80.930 ze zm.) w art. 9 określa przedmiot opodatkowania. Zgodnie z podstawową zasadą wynikającą z niego dochodem ze źródła przychodów, jeżeli przepisy art. 24-25 nie stanowią inaczej, jest nadwyżka sumy przychodów z tego źródła nad kosztami ich uzyskania osiągnięta w roku podatkowym. Powyższa zasada odnosi się zwłaszcza do opodatkowania dochodów uzyskanych z działalności gospodarczej. Szczególne zasady określania dochodu zawarte zostały w art. 25 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwanej dalej p.d.o.f. Skarżący nie kwestionuje prawidłowości zastosowania art. 25 ustawy p.d.o.f. Konsekwencją zastosowania tego artykułu było obligacyjne ustalenie dochodu w drodze oszacowania( art. 25 ust. 2). Wyszacowaną przez biegłego wartość budynku porównano z wartością ustaloną w transakcji z podmiotem niepowiązanym. Od tak określonego przychodu w myśl ogólnej reguły odjęto wszystkie wykazane przez podatnika koszty związane z uzyskaniem przychodu czego podatnik nie kwestionował. Twierdzenie skarżącego, że w tej sytuacji dochodem do opodatkowania jest jedynie zysk wyliczony przez biegłego nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących w 1998 roku przepisach prawa podatkowego.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach był właściwy do orzekania w sprawie na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13 sierpnia 2004r. w sprawie przekazania Wojewódzkim Sądom Administracyjnym w Gorzowie Wielkopolskim i Kielcach rozpoznawani a spraw z obszaru województwa lubuskiego i świętokrzyskiego należących do właściwości Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Poznaniu i Krakowie (Dz.U.Nr.187 poz. 1926).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło