I SA/Ke 221/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Bociąga po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego P.Zi. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 stycznia 2010r. znak: (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2003r. postanawia przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz doradcy podatkowego P. Z. kwotę 2214 (dwa tysiące dwieście czternaście) złotych w tym 414 (czterysta czternaście) złotych podatku VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2010r. Wojewódzki Sąd Administracyjnym w Kielcach oddalił skargę S. K.o na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 29 stycznia 2010r. znak: (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiąc grudzień 2003r. W dniu 15 lutego 2011r. pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu w ramach prawa pomocy, doradca podatkowy P. Z. złożył w WSA w Kielcach opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od ww. wyroku, załączając wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w wysokości 2214 zł i oświadczając, iż ww. koszty w całości nie zostały opłacone. Jako podstawę wyliczenia ww. kosztów podał rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 grudnia 2003r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2011r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach przyznał doradcy podatkowemu kwotę 738 zł (w tym 138 zł VAT). Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że zgodnie z § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu, wynagrodzenie doradcy podatkowego za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej dla niniejszej sprawy (doradca podatkowy ustanowiony po wydaniu wyroku) wynosi 75% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1. Mając jednak na uwadze, że rola pełnomocnika skarżącego ograniczyła się wyłącznie do zapoznania się z niezbyt obszernymi aktami sprawy i sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, uznał - odwołując się do § 2 ust. 1 ww. rozporządzenia, że wynagrodzenie w wysokości 25% kwoty określonej w § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e będzie adekwatne do udziału pełnomocnika w postępowaniu. Wynagrodzenie w tak ustalonej kwocie zostało podwyższone o właściwą stawkę podatku od towarów i usług w oparciu o § 2 ust. 3 rozporządzenia z 2011r. Na skutek zażalenia pełnomocnika skarżącego na powyższe postanowienie, NSA postanowieniem z dnia 13 lipca 2011r. sygn. akt I FZ 75/11, uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że zażalenie zasługiwało na uwzględnienie ze względu na jego końcowy wniosek dotyczący sposobu wykładni przepisów rozporządzenia z 2011r. w zakresie dopuszczalnego "miarkowania wynagrodzenia" doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu za udzieloną pomoc prawną. Pozostałe zarzuty zażalenia uznał natomiast za chybione. Po pierwsze NSA stwierdził, że przyznanie przedmiotowych kosztów nie mogło nastąpić na podstawie przepisów rozporządzenia z dnia 2003r. W dacie bowiem wydania przez Sąd I instancji zaskarżonego postanowienia przywołane rozporządzenie już nie obowiązywało. Przepisami wykonawczymi, które w dniu 18 lutego 2011r. należało zastosować, były przepisy rozporządzenia z 2011r. Po drugie NSA wskazał, że wadliwość zaskarżonego postanowienia tkwiła w tym, że Sąd pierwszej instancji w sposób nieuprawniony uznał, że przyznając koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu w zakresie objętym § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2011r. jest władny dokonać obniżenia tej opłaty do poziomu niższego od kwoty wynagrodzeń podanych w tym rozporządzeniu, stosując § 2 ust. 1. Przywołany przepis stanowi, że zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Zdaniem NSA samo zredagowanie § 2 ust. 2 rozporządzenia z 2011r. wyraźnie więc wskazuje, że kwoty z § 3 są "podstawą zasądzenia", a więc punktem wyjścia do ustalenia dolnego pułapu wynagrodzenia. Sąd II instancji wyjaśnił, że wynagrodzenie doradcy podatkowego określone w § 3 rozporządzenia z 2011r. należy uznać za wynagrodzenie minimalne, które przy zasądzaniu przez sąd kosztów zastępstwa prawnego nie poddaje się obniżeniu według reguł przewidzianych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia. Nie ma bowiem żadnych usprawiedliwionych racji przemawiających za tym, aby tylko z uwagi na nie posłużenie się zwrotem "stawki minimalne", jak uczyniono to w przepisach dotyczących kosztów zasądzanych dla adwokatów, radców prawnych i rzeczników patentowych, przymiotu takiego im nie nadawać. NSA podniósł, że koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu w zakresie należnej za tę pomoc opłaty, ustalane są przez odwołanie się do kwot wynagrodzenia określonych w § 3 ze wskazaniem tylko ich górnej granicy na poziomie 150% tych kwot. Stwierdził zatem, że ta sama zasada dotyczy zasądzania na podstawie § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia z 2011r. opłaty z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu. Końcowo NSA podzielił wniosek zawarty w zażaleniu, że miarkowanie takich kosztów znajduje zastosowanie w ramach ustalania wynagrodzenia w przedziale między wynagrodzeniem minimalnym a wynagrodzeniem na poziomie 150% tegoż wynagrodzenia minimalnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz.1270 ze zm), dalej określaną jako "ustawa p.p.s.a.", Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez NSA. Zgodnie z art. 250 ustawy p.p.s.a. adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy wyznaczony do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie kosztów ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej doradcy podatkowego określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz. U. z 2011r. Nr 31, poz. 153), powoływane dalej jako "rozporządzenie". W myśl § 3 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, stawka przed sądem administracyjnym za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wynosi 50% kwoty wynagrodzenia określonego w ust. 1, a jeżeli nie prowadził sprawy ten sam doradca podatkowy w drugiej instancji – 75% kwoty, w obu przypadkach nie mniej niż 120zł. W przedmiotowej sprawie doradca podatkowy został ustanowiony po wydaniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 9 grudnia 2010r. oddalającego skargę, czyli nie brał udziału w postępowaniu sądowym w pierwszej instancji. Ponadto w związku z tym, że wartość przedmiotu sprawy wynosi 14 837 zł kwota wynagrodzenia określona w ust. 1 § 3 rozporządzenia została określona na podstawie § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e, stanowiącego że w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10 000 zł do 50 000 zł, wynagrodzenie wynosi 2 400 zł. Mając na uwadze wykładnię powyższych przepisów rozporządzenia dokonaną przez NSA w postanowieniu z dnia 13 lipca 2011r., należy stwierdzić, że minimalne wynagrodzenie przysługujące w niniejszej sprawie doradcy podatkowemu wynosi 1 800 zł (tj. 75% kwoty 2400 zł). Pełnomocnik ustanowiony w sprawie z urzędu sporządził, doręczył stronie skarżącej oraz przedłożył Sądowi opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Nadto, zgodnie z wymogiem ustanowionym przez § 4 ust. 2 rozporządzenia, w opinii tej zawarł wniosek o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu wraz z oświadczeniem, że wyżej wymienione koszty w całości nie zostały opłacone. Wniosek określał wynagrodzenie na poziomie jego minimalnej wysokości. Wobec powyższego, Sąd ustalił i przyznał doradcy podatkowemu wynagrodzenie w kwocie 1800 zł. Tak ustalone wynagrodzenie zostało podwyższone o 23% VAT. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia, wynagrodzenie w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, opłatę o której mowa w § 4 ust. 1 pkt 1, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w zw. z § 3 ust. 2 pkt 2 w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 lit. e i § 2 ust. 3 rozporządzenia, Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.