I SA/Ke 230/18
WyrokWSA w Kielcach2018-09-13
Skład orzekający: Artur Adamiec, Maria Grabowska, Danuta Kuchta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo nałożył karę pieniężną na prezesa zarządu spółki z tytułu niewykonania obowiązków związanych z zajęciem wierzytelności, pomimo że spółka złożyła oświadczenia po terminie, a wezwanie do wskazania osoby odpowiedzialnej zostało wysłane po wydaniu postanowienia o nałożeniu kary?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że organy egzekucyjne nie przeprowadziły rzetelnej analizy materiału dowodowego. Naruszono przepisy dotyczące postępowania dowodowego, nie wyjaśniono podstawy prawnej nałożenia kary, a także nie ustalono prawidłowo osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia, co miało istotny wpływ na wynik sprawy. Kara została nałożona na prezesa zarządu przed wezwaniem spółki do wskazania osoby odpowiedzialnej, a wysokość kary nie została wystarczająco uzasadniona w kontekście aktualnych możliwości płatniczych zobowiązanego.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego o nałożeniu na S.N., Prezesa Zarządu P.H.U. P. Sp. z o.o., kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewykonanie obowiązków związanych z zajęciem wierzytelności. Spółka otrzymała zawiadomienie o zajęciu wierzytelności i wezwanie do złożenia oświadczenia, jednak z powodu nieobecności pracownicy odpowiedzialnej nie odpowiedziała w terminie. Po przeprowadzonej kontroli, Naczelnik Urzędu Skarbowego nałożył karę. S.N. złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym brak rzetelnego postępowania dowodowego, niepełne uzasadnienie oraz nałożenie kary bez ustalenia, czy spółka jest dłużnikiem zajętej wierzytelności i bez uprzedniego wezwania do wskazania osoby odpowiedzialnej.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. Zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz S.N. kwotę 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.), Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2018 r. sprawy ze skargi S.N. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji; 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. na rzecz S. N.kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. postanowieniem
z [...] 2018 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. z [...] 2018 r. nr [...] w sprawie nałożenia na S.N. - Prezesa Zarzadu P.H.U. P. Sp. z o.o. kary pieniężnej w wysokości 500 zł za niewykonanie ciążących na dłużniku zajętej wierzytelności obowiązków związanych z egzekucją wierztelnosci.
W uzasadnieniu postanowienia wskazał, że Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. jako organ egzekucyjny, prowadząc postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego A. S.A. w K., zawiadomieniem 19 grudnia 2017 r., nr: [...], dokonał zajęcia innej wierzytelności pieniężnej z tytułu dostaw, robót, usług, zawartych umów i innych wierzytelności przysługującej jej względem P.H.U. P. Sp. z o.o. Zawiadomienie o zajęciu doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności 27 grudnia 2017 r. Jednocześnie organ egzekucyjny, na podstawie art. 89 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, wezwał dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył organowi egzekucyjnemu oświadczenie o uznaniu zajętej wierzytelności zobowiązanego, o przekazaniu organowi egzekucyjnemu z zajętej wierztelności kwoty na pokrycie należności lub o odmowie przekazania organowi egzekucyjnemu z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności oraz o jej przyczynie, informacji w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy lub toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność. Pomimo prawidłowo doręczonego zawiadomienia o zajęciu wierztelności spółka - dłużnik zajętej wierzytelności zignorowała ciążacy na niej obowiązek złożenia oświadczenia zgodnie z art 89 § 3 u.p.e.a. W konsekwencji Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z[...]2018 r. nałożył na Prezesa Zarządu P.H.U. P. Sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 500 zł. Rozpatrując zażalenie na wskazane postanowienie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. przywołał przepisy art. 7, art. 9 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego wyjaśniając, że mają zastosowanie na podstawie art. 18 ustawy z dnia 17czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1201 ze zm. dalej u.p.e.a.). Wskazał, że warunkiem koniecznym dopuszczalności nałożenia kary określonej w art 168e u.p.e.a. jest doknanie zajęcia wierzytelności tj. zawiadomienie dłuznika o zajęciu wierzytelności. W przedmiotowej sprawie okoliczność dokonania zajęcia wierzytelności przez skuteczne doręczenie zawiadomienia o zajęciu, jak i okoliczność niewykonania obowiązku przez dłużnika zajętej wierzytelności nie budzi wątpliwości. Nawet, jeżeli skarżący uważał, że spółka nie jest dłużnikiem zobowiązanego, powinien zgodnie z pouczeniem udzielić odpowiedzi. Sam brak udzielenia odpowiedzi na wezwanie spowodował, że ziściły się przesłanki do nałożenia kary. Organ wskazał na represyjny charakter kary podniósł, że odpowiedziałność dłużnika zajętej wierzytelności ma charakter obiektywny, zaś przesłanką jest niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków. Zdaniem organu skarżący wypełnił swoim zachowaniem przesłanki nałożenia kary pieniężnej określonej w art. 168e u.p.e.a., nie złożył stosownego oświadczenia w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu tj. w terminie do 4 stycznia 2018 r. Zachowaniem takim zmusił organ egzekucyjny do przeprowadzenia u dłużnika zajętej wierzytelności kontroli prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. W związku z powyższym, przez miesiąc pozostawał bezczynny. Odnosząc się do twierdzenia skarżącego, który powoływał się na nieobecność osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia organ podniósł, że sposób organizacji pracy oraz organizowania zastępstwa osób nieobecnych u dłużnika zajętej wierzytelności nie może mieć wpływu na realizowanie przez niego ustawowych obowiązków.
Analiza art. 168e § 1 u.p.e.a. prowadzi do wniosku, że przepis ten zbudowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, Oznacza powyższe, że organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot. Przywołując poglądy orzecznicwa sądów administracyjnych wyjaśnił, że kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. W ocenie organu Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. nie przekroczył granic uznania administracyjnego. W sposób obiektywny i klarowny wyjaśniły motywy, którymi się kierował nakładając na skarżącego karę pieniężną. Zastosowana przez organ egzekucyjny kara nie jest zbyt surowa, zważywszy, iż maksymalna jej wysokość została określona przez ustawodawcę na kwotę 3.800 zł. Biorąc pod uwagę postępowanie dłużnika po zajęciu wierzytelności kara w wysokości 500 zł została nałożona w stosunkowo niskiej wysokości i można ją nazwać sprawiedliwą i adekwatną do wagi naruszenia prawa, szczeólnie jeżeli uwzględni się wskazane przez Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. dochody S. N. za ostatnie pięć lat, na tyle wysokie, że pozwalają na uregulowanie wymierzonej kary. Wysokość nałożonej kary pieniężnej nie była zresztą kwestionowana przez stronę w złożonym zażaleniu. Zdaniem organu kara została nałożona na właściwą osobę bowiem z protokołu kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności przeprowadzonej w dniach 25 stycznia do 30 stycznia 2018 r. wynika, że prezes Zarządu – S. N. jest odpowiedzialny za realizację zajęć.
Na powyższe rozstrzygnięcie S. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego postanowienia zarzucił:
naruszenie przepisów mające istotny wpływ na wynik sprawy:
- art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 140 oraz 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej: k.p.a.) w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak przeprowadzenia rzetelnego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia podstaw nałożenia kary pieniężnej;
- art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. i 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niepełne uzasadnienie, nie wskazujące, które fakty zostały przez organ uznane za udowodnione, na jakich dowodach organ się oparł, nie rozważenie okoliczności uzasadniających nie nałożenie kary oraz poprzez niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia;
- art. 168e § 1 u.p.e.a. poprzez nieuzasadnione i nie oparte na materiale dowodowym stwierdzenie, że zaistniały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej na podstawie tego przepisu oraz poprzez nałożenie kary pieniężnej mimo braku ustalenia, czy spółka, której prezesem jest skarżący jest dłużnikiem zajętej wierzytelności oraz nałożenie kary na skarżącego bez uprzedniego wystąpienia o wskazanie osoby odpowiedzialnej za niewykonanie nałożonych obowiązków;
- art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji, podczas gdy całokształt okoliczności sprawy uzasadniał jego uchylenie i umorzenie postępowania.
Uzasadniajac zarzuty wskazał, że 27 grudnia 2017 r. spółce zostało doręczone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z umów ze spółką A. S.A. wraz z wezwaniem złożenia organowi egzekucyjnemu w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, oświadczenia dotyczącego wierzytelności. Spółka, z uwagi na nieobecność pracownicy odpowiedzialnej za realizację odpowiedzi, nie zdążyła odpowiedzieć na zawiadomienie. Nadmienił, że z zachowaniem terminu odpowiedziała na pozostałe zajęcia dokonane przez Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego. Wskazał, że podczas przeprowadzonej 25 stycznia 2018 r. kontroli, mającej na celu sprawdzenie prawidłowości zajęć wierzytelności dokonanych w okresie sierpień-grudzień 2017 r., okazano wszystkie dokumenty oraz złożono wszelkie wyjaśnienia oraz oświadczenia związane z wierzytelnością wymienioną w zawiadomieniu o zajęciu z 19 grudnia 2017 r. Pomimo to, pismem z 15 marca 2018 r. Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K. ponaglił spółkę o ustosunkowanie się do zawiadomienia z 19 grudnia 2017 r., zobowiazując do wskazania w terminie 7 dni osoby odpowiedzialnej za realizację tego zajęcia. Jednocześnie na dzień przed ponagleniem, tj. dnia 14 marca 2018 r., zostało wydane postanowienie o nałożeniu kary pieniężnej na Prezesa Zarządu Spółki S. N..
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 7, art. 77 oraz art. 80 w zw. z art. 140 k.p.a. i 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. podniósł, że organ wbrew dyspozycji art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a. nie przeprowadził rzetelnego postępowania dowodowego zmierzającego do ustalenia podstaw nałożenia kary pieniężnej. Organ nie ustalił, czy spółka w rzeczywistości jest dłużnikiem zajętej wierzytelności, a więc podpada pod dyspozycję art. 89 § 3 u.p.e.a. oraz art. 168e u.p.e.a. Ponadto organ pominął, że spółka wypełniła nałożone na nią obowiązki przed nałożeniem kary, nie ustalił wyznaczonego pracownika odpowiedzialnego za udzielenie informacji żądanych w zajęciu, nakładając karę na skarżącego jako prezesa zarządu, pomimo że spółka miała jeszcze 7 dni na udzielenie odpowiedzi na wezwanie do wskazania osób odpowiedzialnych za zajęcia. Postanowienie zostało zatem wydane bez wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy mających dla niej kluczowe znaczenie, co doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania administracyjnego, a to zasady prawdy obiektywnej, praworządności oraz słusznego interesu obywatela. Uchybień organu I instancji nie usunął organ drugiej instancji.
Uzasadniając zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. 140 i 144 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. skarżący podniósł, że z uzasadnienia nie wynika, by organ rozważył okoliczności uzasadniające nie nałożenie kary. Podkreślił, że postanowienie w sprawie nałożenia kary stosownie do art. 168e jest postanowieniem uznaniowym, organ nakłada karę pieniężną fakultatywnie. Zdaniem skarżącego niewystarczające jest wyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia, organ nie wyjaśnił bowiem, z jakich względów zastosował art. 168e u.p.e.a., pomimo że skarżący w zażaleniu podnosił, że zarzucane spółce zaniechanie dotyczy czynu 168d u.p.e.a.
Zarzut naruszenia art. 168e § 1 u.p.e.a. uzasadnił niezasadnym przyjęciem przez organ, że zaistniały przesłanki do nałożenia kary pieniężnej, mimo braku ustaleń, czy spółka, jest dłużnikiem zajętej wierzytelności oraz bez uprzedniego wystąpienia o wskazanie osoby odpowiedzialnej za niewykonanie nałożonych obowiązków. Przywołując przepis art. 168e § 3 u.p.e.a., wskazał, że na odpowiedzialnego członka zarządu spółki można nałożyć karę porządkową dopiero, gdy nie zostanie wyznaczony pracownik odpowiedzialny za wykonanie zajęcia. Tymczasem wezwanie do wskazania tego pracownika w ciągu 7 dni zostało wystosowane do Spółki w dniu 15 marca 2018 r., tj. dzień po nałożeniu na skarżącego kary porządkowej, a więc jeszcze zanim spełniły się przesłanki nałożenia kary na członka zarządu. Powyższe ma znaczenie bowiem w spółce odpowiedzialnym za realizację zajęcia jest nie Prezes Zarządu, lecz pracownica spółki. Organ otrzymał informację w tym zakresie po wydaniu postanowienia o nałożeniu kary.
Nałożona w dniu 14 marca 2015 r. kara nie spełnia celu, którym jest zmuszenie dłużnika zajętej wierzytelności do wypełnienia jego ustawowych obowiązków. Kara została nałożona po przeszło trzech miesiącach od wypełnienia tych obowiązków. Wszelkie żądane w zawiadomieniu o zajęciu dokumenty i oświadczenia zostały bowiem złożone organowi w toku kontroli prawidłowości wykonania zajęć w dniach 25-30 stycznia 2018 roku.
Skarżący podkreślił, że uznaniowy charakter kary nie oznacza dowolności w działaniu organu egzekucyjnego. Organ ma możliwość wyboru optymalnego rozstrzygnięcia a motywy, którymi się kierował winien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną. Kara taka winna być karą sprawiedliwą, adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa. Zdaniem skarżącego spełnienie obowiązków udzielenia informacji organowi jeszcze przed nałożeniem kary, przemawia za tym, by od nałożenia kary całkowicie odstąpić. Kara ta nie spełnia bowiem swojej funkcji przymuszającej. Podkreślił, że poprzednie siedem zawiadomień było wykonywanych bez żadnych uchybień, a brak wykonania wezwania doręczonego w dniu 27 grudnia 2017 roku, tj. w okresie międzyświątecznym przez odpowiedzialną pracownicę, która w tym czasie była nieobecna, stanowi jedynie zbieg niefortunnych okoliczności, niezawinionych przez Spółkę, a nie celowe działanie nakierowane na uniemożliwienie organowi wykonania zajęcia.
W odpowiedzi na skargę, organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. 2018 poz.1302.), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem sporu jest ocena legalności zastosowania art. 168e § 1 u.p.e.a., w myśl którego na dłużnika zajętej wierzytelności, który nie wykonuje lub nienależycie wykonuje ciążące na nim obowiązki związane z egzekucją lub zabezpieczeniem wierzytelności lub prawa majątkowego, można nałożyć karę pieniężną do wysokości 3800 zł.
Zasady zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności zostały określone w art. 89 - 92 u.p.e.a. W przepisach tych określono również obowiązki ciążące na dłużniku zajętej wierzytelności (art. 89 § 1 i § 3 u.p.e.a.). Dłużnik jest wzywany przez organ, by należnej od niego kwoty, do wysokości egzekwowanej należności wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi, bez zgody organu egzekucyjnego nie uiszczał zobowiązanemu, lecz należną kwotę przekazał organowi egzekucyjnemu na pokrycie należności. Ponadto organ egzekucyjny wzywa dłużnika zajętej wierzytelności, aby w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia złożył oświadczenie dotyczące tego, czy uznaje zajętą wierzytelność zobowiązanego, czy przekaże organowi z zajętej wierzytelności kwoty na pokrycie należności lub z jakiego powodu odmawia tego przekazania, i w jakim sądzie lub przed jakim organem toczy się albo toczyła się sprawa o zajętą wierzytelność.
Konsekwencją niewykonania lub nienależytego wykonania obowiązków nałożonych na dłużnika zajętej wierzytelności może być nałożenie na osobę odpowiedzialną za realizację zajęcia kary pieniężnej w oparciu o art. 168e § 1 u.p.e.a. Jeżeli dłużnikiem, jak w rozstrzyganej sprawie, jest spółka prawa handlowego, karę pieniężną nakłada się na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony, na odpowiedzialnego członka zarządu. Należy przy tym wyjaśnić, że odpowiedzialność za należyte wykonanie obowiązków wynikających z zajęcia wierzytelności ma charakter obiektywny i nie ogranicza jej brak zawinienia, a celem wymierzenia kary jest represja wobec dłużnika zajętej wierzytelności. Odpowiedzialność dłużnika zajętej wierzytelności ma zastosowanie niezależnie od możliwości ściągnięcia wierzytelności od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucyjnym (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji, Warszawa 2015, 7. wydanie, s. 551). Przepis art. 168e § 1 u.p.e.a., zbudowany jest na zasadzie uznania administracyjnego, o czym świadczy użycie przez ustawodawcę wyrazu "można". Zatem, przy rozstrzyganiu kwestii nałożenia bądź nie nałożenia kary oraz przy skonkretyzowaniu jej wysokości organ egzekucyjny korzysta z tzw. luzu decyzyjnego w granicach uznania administracyjnego, co jednak nie oznacza dowolności w działaniu tego organu. Organ egzekucyjny ma możliwość wyboru optymalnego (właściwego) rozstrzygnięcia, a motywy którymi się kierował powinien wyjaśnić w uzasadnieniu postanowienia nakładającego karę pieniężną na określony podmiot. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że kara pieniężna musi być karą sprawiedliwą, adekwatną do wagi naruszenia prawa i odpowiadającą wymogom celowości. Dla spełnienia swych celów powinna stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną, proporcjonalną do możliwości płatniczych karanego i adekwatną do rodzaju i stopnia naruszenia prawa (tak NSA w wyroku z dnia 6 lipca 2006r. sygn. akt II FSK 965/05). Kara pieniężna może być powtarzana w przypadku uchylania się od wykonania, w dodatkowo wyznaczonych terminach, obowiązków wynikających z zajęcia egzekucyjnego (art. 168e § 2 u.p.e.a.).
Dokonując oceny legalności zaskarżonego postanowienia, stwierdzić należy, że zostało wydane z naruszeniem prawa.
Warunkiem koniecznym dopuszczalności nałożenia kary przewidzianej w art. art. 168e u.p.e.a. jest dokonanie zajęcia wierzytelności. W przedmiotowej sprawie fakt doręczenia w dniu 27 grudnia 2017 r. spółce – dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu nie jest sporny. Nie jest sporny fakt, że skarżąca w ustawowym 7 dniowym terminie nie wykonała czynności określonych w art. 89 § 3 u.p.e.a. Obowiązkiem dłużnika zajętej wierzytelności jest reakcja na dokonane zajęcie - przekazanie zajętej wierzytelności organowi egzekucyjnemu albo udzielenie informacji, że wierzytelność nie istnieje. Jakkolwiek sam brak w wyznaczonym terminie odpowiedzi na wezwanie skutkuje spełnieniem formalnych przesłanek do nałożenia kary, to należy zauważyć, że konstrukcja przepisu art. 168e § 1 u.p.e.a. opierająca się na uznaniu administracyjnym oznacza, że organ egzekucyjny ma możliwość wyboru właściwego rozstrzygnięcia, tak w zakresie zasadności nałożenia kary jak i jej wysokości. Istnienie w konkretnej sprawie przesłanek nałożenia kary pieniężnej oraz ustalenie jej wysokości ze względu na kierunkowe dyrektywy wyboru powinno zostać należycie uzasadnione w wydanym postanowieniu. Z unormowania art. 168e u.p.e.a. wynika, że dla nałożenia kary pieniężnej i jej wysokości istotne jest ustalenie osoby na której ciąży realizacja zajęcia, jej sytuacji materialnej, czy obowiązek został wykonany, o ile termin został przekroczony.
W ocenie Sądu organ egzekucyjny nakładając karę, zaś organ odwoławczy akceptując rozstrzygnięcie nie przeprowadziły rzeczowej i obiektywnej analizy materiału dowodowego w tym zakresie, naruszając tym samym wskazywane przez skarżącą przepisy art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. 80 k.p.a, w zw. z art. 18 ustawy egzekucyjnej w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy.
Zasadą określoną z art. 168e u.p.e.a jest w przypadku spółki prawa handlowego nałożenie kary na wyznaczonego pracownika, a jeżeli nie został wyznaczony odpowiedzialnego członka zarządu. Organ egzekucyjny nakładając postanowieniem datowanym na dzień 14 marca 2018 r. karę na pieniężną na S. N. – Prezesa Zarządu nie wyjaśnił, na jakiej podstawie przyjmuje, że to jest on osobą odpowiedzialną za realizację zajęcia. Należy zauważyć, że w aktach sprawy znajduje się skierowane do spółki ponaglenie (pismo datowane na dzień 15 marca 2018 r. doręczone 19 marca 2018 r.), w którym Naczelnik Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w K., powołując się na niewykonanie obowiązku wynikającego z art. 89 § 3 u.p.e.a., wzywa spółkę do wskazania osoby odpowiedzialnej za realizację zajęcia zakreślając 7 dniowy termin. Zasadnie skarżący zarzuca, że doszło do nałożenia kary na skarżącego jako prezesa zarządu bez wyjaśnienia, czy został wyznaczony pracownik odpowiedzialny za realizację zajęcia. Wydanie przez organ egzekucyjny postanowienia o nałożeniu kary w stosunku do prezesa zarządu, na dzień przed skierowaniem do spółki pisma o złożenie informacji istotnej dla określenia podmiotu na który kara może być nałożona, uzasadnia twierdzenie, że organ wbrew obowiązkowi określonemu w art. 7 i art. 77 § 1 w zw. z art. 18 k.p.a. nie dokonał istotnych dla sprawy ustaleń. Została ponadto naruszona wynikająca z art. 8 k.p.a. w zw. z art. 18 k.p.a. zasada zaufania .
Organ odwoławczy odpowiedzialność skarżącego za realizację zajęcia wyprowadził z jego oświadczenia zawartego w protokole kontroli, pozostawiając poza ustaleniami i oceną podjęte przez organ egzekucyjny czynności oraz odpowiedź spółki z 26 marca 2018 r., w której wskazała T. P. jako osobę odpowiedzialną za realizację zajęcia. Organ mimo, że dysponował sprzecznymi informacjami dotyczącymi osoby odpowiedzialnej w spółce za realizację zajęcia, nie wyjaśnił sprzeczności między złożonymi przez spółkę oświadczeniami, co do osoby odpowiedzialnej i nie wyjaśnił w uzasadnieniu postanowienia przyczyn pominięcia informacji przedstawionych w piśmie z 26 marca 2018 r. Dokonanie ustaleń w tym zakresie i przedstawienie w uzasadnieniu postanowienia miało istotne znaczenie dla określenia podmiotu na który kara mogła zostać nałożona. Pozostawienie wskazanej informacji poza oceną oznacza naruszenie zasad określonych w art. 77 § 1 i 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Późniejsze, niż zakreślone w art. 89 u.p.e.a spełnienie obowiązku określonego w dokumencie zajęcia, jakkolwiek nie wyłącza możliwości zastosowania kary pieniężnej jest bez wątpienia okolicznością, która winna być rozważana tak przy samym nałożeniu kary jak i określeniu jej wysokości. Z akt sprawy wynika, co eksponował w zażaleniu skarżący, że w dniach 25 – 31 stycznia 2018 r. w spółce została przeprowadzona kontrola w zakresie prawidłowości realizacji przez spółkę zastosowanego środka egzekucyjnego. Zdaniem skarżącego spółka spełniła swój obowiązek okazując organowi dokumenty, składając wyjaśnienia w trakcie kontroli.
Brak jest jednoznacznych ustaleń, czy w ocenie organów obowiązek informacyjny został na datę nałożenia kary przez spółkę wypełniony. Organ egzekucyjny nie zawarł w tym zakresie żadnych ustaleń. Z kolei z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia można fakt wypełnienia obowiązku przez spółkę jedynie wyprowadzić z określenia, że "skarżący przez miesiąc pozostawał bezczynny" i powiązania tego okresu z przeprowadzoną kontrolą prawidłowości realizacji zastosowanego środka egzekucyjnego. Fakt wykonania obowiązku, czasu w jakim spółka obowiązku nie wykonywała stanowi okoliczność istotną, która winna być rozważana tak przy podjęciu decyzję o nałożeniu kary jak i jej wysokości, a co powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu postanowienia.
W ocenie Sądu organy nie wyjaśniły w sposób wystarczający przyjętej wysokości kary. Zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu egzekucyjnego nie zawiera dostatecznego uzasadnienia dla wysokości nałożonej kary - 500 zł. Nie jest uzasadnieniem spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a lakoniczne odwołanie się do niskiej wysokości nałożonej kary w stosunku do maksymalnej jej wysokości przewidzianej w ustawie oraz sytuacji materialnej skarżącego wynikającej z informacji o wysokości dochodów za ostatnie 5 lat. Sąd podziela stanowisko organu, że kara dla spełnienia swych celów powinna z stanowić istotnie odczuwalną dolegliwość ekonomiczną z tym, że winna być proporcjonalna do możliwości płatniczych karanego. Możliwości płatnicze muszą być uwzględniane na datę orzekania. Natomiast organy orzekając w 2018 r. o wysokości kary opierają się na danych dotyczących lat 2012-2016 r. Nie kwestionując zatem stwierdzenia organu, że kara stanowi niewielką część w stosunku do wysokości przewidzianej w ustawie Sąd zauważa, że organ nie odniósł tej wysokości do aktualnych możliwości płatniczych zobowiązanego jak również nie wskazał, czy przy ustalaniu wysokości uwzględnił takie czynniki jak jej adekwatność do rodzaju i stopnia naruszenia prawa.
Należy zatem jako uzasadniony ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Sąd nie podziela natomiast zarzutu skarżącego, że ewentualną podstawą do nałożenia kary mógł być przepis art. 168d u.p.e.a. Przepis art. 168d u.p.e.a przewiduje odpowiedzialność typu administracyjnego, polegającą na ukaraniu karą pieniężną mającą charakter kary porządkowej, stosowanej w przepisach proceduralnych. Przepis daje podstawę do ukarania osoby odmawiającej udzielenia organowi egzekucyjnemu informacji lub wyjaśnień albo udzielającej fałszywych informacji lub wyjaśnień. Unormowanie przewidziane w art. 168e u.p.e.a. dotyczy natomiast odpowiedzialności administracyjnej dłużników zajętej wierzytelności niewykonujących lub nienależycie wykonujących obowiązki.
Rozpoznając sprawę ponownie organ, mając na względzie poczynione wyżej uwagi oceni czy są spełnione przesłanki do nałożenia kary na skarżącego jako członka zarządu, rozważy i oceni okoliczności które mogą mieć wpływ na zastosowanie bądź odstąpienie od nałożenia kary, a wynik przedstawi, w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a.
Z powyższych względów na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c i art. 135 ustawy p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie i poprzedzające postanowienie Naczelnika Świętokrzyskiego Urzędu Skarbowego w Kielcach.
Orzeczenie o kosztach uzasadnia przepis art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Na koszty postępowania w kwocie 597 zł złożyły się: uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, oraz koszty zastępstwa procesowego w wysokości 480 zł na podstawie § 14 ust. 1 pkt c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U tj 2018. 265) oraz opłata od pełnomocnictwa.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło