I SA/Ke 232/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Asesor WSA Magdalena Stępniak po rozpoznaniu 9 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym skargi W. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 31 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić W. Ł. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W. Ł. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 31 marca 2025 r. w przedmiocie stwierdzenie niedopuszczalności odwołania Stowarzyszenia [...]" od decyzji W. Ł. z 12 grudnia 2024 r. ustalającej kwotę dotacji za rok 2021 r. do zwrotu do budżetu Gminy Ł. przez ww. stowarzyszenie. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej odrzucenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejkolwiek z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do jej odrzucenia. Zgodnie z art. 50 § 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a." uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Uprawnionym do wniesienia skargi jest również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Treść powołanej regulacji wskazuje, że prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego mają dwie kategorie podmiotów. Pierwszą stanowią te, którym przedmiotowe uprawnienie przysługuje dla ochrony ich interesu prawnego. Natomiast druga kategoria to podmioty instytucjonalne, którym zostało przyznane prawo do wniesienia skargi w cudzej sprawie ze względu na konieczność obrony również obiektywnego porządku prawnego. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że organ, który w pierwszej instancji wydał rozstrzygnięcie w sprawie (postanowienie, decyzję) nie jest uprawniony do wniesienia w tej sprawie skargi do sądu administracyjnego, chociażby sprawa dotyczyła jego interesu prawnego lub reprezentowanego przez niego podmiotu. Podkreśla się również, że w jednym postępowaniu nie może mieć miejsce łączenie funkcji procesowych organu prowadzącego postępowanie i strony tego postępowania. Niedopuszczalne jest, aby ten sam podmiot działał jako organ administracji publicznej, a następnie składał skargę na akt organu odwoławczego o odmiennej treści. Nie do przyjęcia jest stanowisko, aby ten sam podmiot zajmował pozycję raz organu, innym razem strony postępowania, w zależności od etapu załatwienia sprawy z zakresu administracji publicznej (por. wyroki NSA sygn. akt I OSK 386/05 i I OSK 931/07, postanowienie NSA z 24 stycznia 1997 r. sygn. akt IV SA 802/19995 ONSA 1997/4/179, uchwałę składu 7 sędziów NSA z 19 maja 2003 r. OPS 1/03 ONSA 2003//4/15). W doktrynie podkreśla się, że postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać wszczęte przez organ administracji publicznej, którego działalność ma być przedmiotem oceny z punktu widzenia zgodności z prawem, ani żaden inny organ pozostający w strukturze organizacyjnej tej administracji (T. Woś w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2008, s. 240-241). Zatem postępowanie może być uruchomione tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny. Złożenie skargi przez organ I instancji doprowadziłoby do sytuacji, w której stronami postępowania sądowego byłyby dwa organy administracji publicznej orzekające w sprawie. Zgodnie z art. 61 ust. 1 pkt 4 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych organem pierwszej instancji w sprawach dotyczących zwrotu dotacji udzielonej z budżetu gminy jest wójt. W niniejszej sprawie skarżący – W. Ł. – orzekał jako organ I instancji. Okoliczność ta wyklucza zatem legitymację skargową W. Ł. w tej sprawie, nie posiada bowiem przymiotu strony skarżącej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z tych względów sąd, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji postanowienia. Zwrot wpisu w pkt 2 uzasadnia treść art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.