I SA/Ke 233/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu 2 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi W. Ł. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 marca 2025 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić skarżącemu W. Ł. kwotę 100 (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W. Ł. (wójt) wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego (kolegium) z 28 marca 2025 r. nr [...] stwierdzające niedopuszczalność odwołania. W odpowiedzi na skargę kolegium wniosło o jej odrzucenie. Wskazało, że wójt orzekał w niniejszej sprawie jako organ pierwszej instancji, a to wyklucza jego legitymację skargową w sprawie. Podkreśliło, że organy administracji publicznej nie mają uprawnień do poddawania swojej działalności kontroli zewnętrznej. Również postępowanie sądowoadministracyjne nie jest właściwe do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli w strukturze organizacyjnej administracji publicznej. Z uwagi na fakt, że skargę wniósł podmiot nieposiadający przymiotu strony w postępowaniu sądowoadministracyjnej, jest ona niedopuszczalna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 50 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym, jak również inny podmiot, któremu ustawy przyznają prawo do wniesienia skargi. Jak wynika z treści powyższego przepisu, legitymacja do złożenia skargi jest oparta na kryterium interesu prawnego. Oznacza to, że skargę wnieść może co do zasady podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. W orzecznictwie jak i w doktrynie wskazuje się, że z posiadaniem interesu prawego nie można utożsamiać obowiązku wykonywania przez organ samorządu terytorialnego ustawowych, czy powierzonych mu zadań z zakresu administracji publicznej, zaś uprawnienie do rozstrzygania indywidualnych spraw w formie decyzji administracyjnej przez organ, wyklucza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę (organ) jej interesu prawnego w postępowaniu administracyjnym lub na drodze postępowania sądowoadministracyjnego. To ostatnie postępowanie nie może być bowiem wykorzystane do rozstrzygania sporów na tle odmiennych poglądów prawnych między organami różnych szczebli instancyjnych, a zatem może być uruchamiane tylko z inicjatywy podmiotu pozostającego poza systemem organów, których działalność ma podlegać kontroli przez sąd administracyjny (por. P. Daniel, F. Geburczyk, J. Szuma, Organ administracji publicznej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, Warszawa 2018, s. 99 i n; uchwały siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 19 maja 2003 r., OPS 1/03; 7 grudnia 2005 r., I OPS 2/15; 16 lutego 2016 r., I OPS 2/15; te i kolejno przywołane w dalszej części uzasadnienia orzeczenie dostępne są na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zatem stwierdzić, że także na gruncie niniejszej sprawy aktualna jest teza, że powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji wyłącza możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. W demokratycznym państwie prawnym niedopuszczalna jest wykładnia przepisów prawa, zgodnie z którą jednostka samorządu terytorialnego, realizując poprzez swoje organy powierzone jej zadania z zakresu administracji publicznej, najpierw jest władna w sposób władczy i jednostronny kształtować sytuację prawną podmiotów od niej niezależnych, a następnie jest uprawniona do wnoszenia środków zaskarżenia od podejmowanych przez te organy decyzji (por. postanowienie NSA z 21 września 2017 r., I OSK 3022/15). Podsumowując stwierdzić należy, że W. Ł., który jako organ I instancji wydał decyzję, nie posiada w przedmiotowej sprawie legitymacji do wniesienia skargi do sądu na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 28 marca 2025 r. stwierdzające niedopuszczalność odwołania. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, aby wójt w tej samej sprawie występował raz jako organ wydający orzeczenie merytoryczne, a innym razem jako podmiot kwestionujący rozstrzygnięcie organu odwoławczego. Skoro skarżący nie był stroną postępowania administracyjnego i nie posiada legitymacji procesowej do zainicjowania postępowania sądowoadministracyjnego, to oznacza, że skargę wniósł podmiot nieuprawniony. Z kolei wniesienie skargi przez podmiot nieuprawniony stanowi przyczynę jej odrzucenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z kolei przepis art. 58 § 3 p.p.s.a. stanowi, że sąd odrzuca skargę postanowieniem. Odrzucenie skargi może nastąpić na posiedzeniu niejawnym. W tym stanie rzeczy, skarga jako niedopuszczalna, podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a. (pkt 1 sentencji postanowienia). W przedmiocie zwrotu wpisu sądowego orzeczono stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego lub cofniętego do dnia rozpoczęcia rozprawy (pkt 2 sentencji postanowienia).