I SA/Ke 246/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi D. P. na informację Lokalnej Grupy Działania Ziemi S.j z dnia [...] r. [..] w sprawie wyniku ponownej oceny operacji w ramach naboru 1/2016 postanawia: oddalić wniosek. Postanowieniem z 6 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Ke 246/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach pozostawił bez rozpatrzenia skargę D.P.reprezentowanej przez pełnomocnika P.P. na informację Lokalnej Grupy Działania Ziemi S.z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie wyniku ponownej oceny operacji w ramach naboru 1/2016. W dniu 25 lipca 2017 r. (data nadania) D. P. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o ustanowienie adwokata podpisany przez pełnomocnika. Brak formalny wniosku na wezwanie Sądu został uzupełniony przez skarżącą 1 sierpnia 2017 r. Z oświadczenia zawartego we wniosku o ustanowienie adwokata wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z ojcem, matką, dwoma synami i dziadkiem. Dochód rodziny stanowi emerytura dziadka w kwocie 2.200 zł netto miesięcznie, dochód osiągany przez ojca z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie – 4.000,00 zł netto miesięcznie oraz dochód osiągany przez matkę z tytułu prowadzonej działalności rolniczej w kwocie – 1.000,00 zł netto miesięcznie. Skarżąca jako posiadany majątek wykazała dwa domy - jeden dom wielkości 150 m² wartości ok. 200.000.00 zł, drugi wielkości 100 m² wartości ok. 80.000.00 zł, nieruchomość rolną wielkości 3,5 ha, oraz samochód osobowy VW beetle 1.6 rok prod. 2001, samochód ciężarowy Aria rok prod 2000i ciągnik rolniczy Ursus C330 rok prod. 1968. Jako ponoszone miesięczne wydatki skarżąca wskazała opłaty – 2.000,00zł, szkoła dzieci - syn szkoła branżowa, córka UJK Kielce - 1500 zł miesięcznie. Zdaniem orzekającego, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) dalej ustawa p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz ewentualnych kosztów pełnomocnika, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Natomiast strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów pełnomocnika z wyboru może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji, czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w tym zakresie. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o ustanowienie adwokata. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy w tym zakresie wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącej nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Prawo pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżąca nie należy, a jej sytuacja finansowa nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych. Po pierwsze skarżąca wykazała posiadanie nieruchomości o znacznej wartości - dwa domy oraz nieruchomość rolną jak również posiadanie majątku ruchomego w postaci pojazdów mechanicznych. Po drugie sześcioosobowa rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodów w łącznej kwocie 7.200,00 zł netto miesięcznie, a miesięczne koszty utrzymania rodziny skarżąca oszacowała na kwotę 3.500,00 zł. Ponadto skarżąca nie wskazała przyczyn braku jakiegokolwiek dochodu np. renty, zasiłki, świadczenia socjalne, alimenty po jej stronie i po stronie dzieci oraz nie zasygnalizowała, aby rodzina miała jakiekolwiek zaległości, czy zobowiązania, których nie jest w stanie spłacić. W ocenie orzekającego, miesięczny dochód jaki rodzina skarżącej uzyskuje oraz kwoty jakie miesięcznie wydatkuje nie pozwalają dać wiary, że skarżąca nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów związanych z opłaceniem pełnomocnika z wyboru w przedmiotowej sprawie. Zdaniem orzekającego wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu należy uznać za uzasadniony, w sytuacji gdy poniesienie kosztów sądowych skutkowałoby ograniczeniem wydatków na konieczne utrzymanie, a więc na zaspokojenie podstawowych potrzeb socjalnych. Uwzględniając powołane wyżej okoliczności negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika, bowiem możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swojego wniosku o ustanowienie adwokata i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 245 § 1 i 3 oraz art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.