I SA/Ke 247/11

Dnia 31 maja 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 31 maja 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2005r. p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. J. S. w skardze z dnia 9 kwietnia 2011r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie podatku akcyzowego za miesiąc grudzień 2005r. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 5 maja 2011r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym wniosku skarżący oświadczył, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną A. S. i dwiema córkami w wieku 8 i 14 lat. Jako uzyskiwane dochody skarżący wykazuje zasiłek chorobowy w kwocie 966zł miesięcznie, dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 100zł miesięcznie oraz dochód żony z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 1300zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje mieszkanie wielkości 50m², nieruchomość rolną wielkości 3ha oraz inne nieruchomości wielkości 1200m² oraz budynek dawnego baru. W uzasadnieniu wniosku skarżący oświadcza, że od czasu kiedy zaczęły się jego problemy podatkowe nie miał regularnych dochodów. Aktualnie jest zatrudniony na umowę o pracę na czas nieokreślony, ale z minimalnym wynagrodzeniem zajętym przez komorników i organy skarbowe. Ponadto skarżący oświadcza, że często chorował, co zmniejsza jego możliwości zarobkowe. Skarżący oświadcza, że został zatrudniony tylko dlatego, że firma należy do jego brata. Żona nie chce finansować spraw skarżącego i zmusiła go do zawarcia rozdzielności majątkowej w 2004r. Skarżący wynajmuje nieruchomość w Torzymiu za kwotę 500zł miesięcznie, ale czynsz jak i nieruchomość są przedmiotem egzekucji i zabezpieczenia. Dom, w którym skarżący mieszka wraz z rodziną należy do żony. Gospodarstwo rolne wielkości 3ha w W. K. skarżący utrzymuje w dobrej kulturze dla dopłat obszarowych w wysokości kilkaset złotych rocznie, które wspierają budżet rodziny, a plony nie przynoszą dochodów. Do wniosku o przyznanie prawa pomocy przy sprawie sygn. akt. ISA/Ke 243/11 skarżący dołączył wypełniony formularz zeznania podatkowego PIT-36 za rok 2010, w którym wykazał roczny dochód w kwocie 13 483,72zł , oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach z dnia 17 maja 2011r. potwierdzające średni miesięczny dochód w kwocie 1228,59złbrutto. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych oraz ponieść kosztów ustanowienia zastępstwa procesowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem skarżący uzyskuje stałe miesięczne wynagrodzenie, które wbrew twierdzeniom skarżącego, a zgodnie z zaświadczeniem pracodawcy – T. Sp. z o.o. K. ul. S. 12 podpisanym przez prezesa A. S. z dnia 17 maja 2011r. jest wolne od zajęć. Żona skarżącego A. S. uzyskuje dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, ponadto budżet rodziny zasilany jest przez dopłaty obszarowe. Nie można pozytywnie odnieść się do powoływanego przez skarżącego argumentu o posiadaniu rozdzielności małżeńskiej, bowiem dostrzec trzeba, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy zaś art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wynikający z powołanej regulacji obowiązek wzajemnie pomocy istnieje przy tym niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Przy czym podkreślić należy, że skarżący oświadcza, że z żoną mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe. Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi. Ustosunkowując się do wniosku o ustanowienie doradcy podatkowego podkreślić ponadto należy, iż ustanowienie stronie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem Sąd obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez skarżącego zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Na marginesie sprawy należy wskazać, że skarżący w dniu 10 stycznia 2005r. udzielił pełnomocnictwa ogólnego BDP Sp. z o.o. Spółka Doradztwa Podatkowego K. ul. S. 12 doradcom podatkowym P. Z. oraz G. G. i był reprezentowany przez wskazanych doradców podatkowych do czasu wydania i doręczenia zaskarżonej decyzji tj. do marca 2011r. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.