I SA/Ke 254/13

Dnia 22 sierpnia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku J. P. o ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a : ustanowić dla J. P. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. Wyrokiem z dnia [...] 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 254/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. oddalił skargę J. P. (dalej zwanego również "skarżącym") złożoną na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2013 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Po doręczeniu skarżącemu odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem, J. P. w dniu [...] 2013 r. (data stempla pocztowego) złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego celem wniesienia i sporządzenia skargi kasacyjnej. W urzędowym formularzu PPF skarżący wskazał, że nie stać go na opłacenie pomocy prawnej adwokata lub radcy prawnego, który w jego imieniu sporządzi i wniesie skargę kasacyjną. Jest bowiem bezrobotny bez prawa do zasiłku, a to uniemożliwia mu skorzystanie z profesjonalnego pełnomocnika, którego pośrednictwo jest obligatoryjne. Skarżący podkreślił, że pracuje dorywczo (prace sezonowe) bez umowy zlecenia, umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej. Nie posiada kredytów konsumenckich, ubezpieczenia majątkowego ani zdrowotnego, akcji, obligacji czy lokat bankowych. Jednocześnie, jako posiadany majątek, wykazuje dom o powierzchni 70 m2. Skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Nie ponosi wydatków na środki trwałe, gdyż ich nie nabywa ze względu na brak dochodów. Część żywności pozyskuje z własnej działki. Wydatki na pozostałą część wyżywienia oraz na środki czystości uzależnione są od osiągniętych doraźnych, niewielkich wpływów. Skarżący zaznaczył również, że w sprawie o sygnaturze I SA/Ke 254/13 składał już wniosek o udzielenie prawa pomocy (znajdujący się w aktach sprawy formularz z dnia [...] 2013 r.), żądając zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy WSA w K. przychylił się do tego wniosku, czemu dał wyraz w postanowieniu z dnia [...] 2013 r. Skarżący wskazał, że od tamtego czasu jego sytuacja majątkowa nie uległa zmianie. Nie zachodzą więc żadne okoliczności, które uzasadniałyby odmowę ustanowienia dla niego radcy prawnego celem wniesienia skargi kasacyjnej. W poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych skarżący wskazał nadto, że jego nieregularne dochody osiągane z tytułu prac dorywczych wynoszą około 500-600 zł miesięcznie. Oświadczył również, że w rozliczeniu miesięcznym ponosi opłaty za: usługi telekomunikacyjne z możliwością dostępu do Internetu (ok. 100 zł), dostawę gazu (ok. 60 zł), usługi wodociągowe (ok. 30 zł), podatek rolny i od nieruchomości (31 zł), wywóz odpadów komunalnych (8 zł), środki czystości i żywność (170-200 zł). Dodał, że mimo zdiagnozowanej choroby wymagającej leczenia, nie może podjąć terapii z uwagi na brak środków. Ponadto wykazał, przedkładając zeznanie podatkowe PIT-36, że w 2012 r. podpisał umowę o dzieło z A., z wykonania której uzyskał przychód w wysokości 1200 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."), strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu (przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy, która może być udzielona w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W niniejszej sprawie skarżący – jak wynika ze złożonego formularza PPF -ubiega się o przyznanie mu prawa pomocy w częściowym zakresie. Wnioskuje bowiem o ustanowienie radcy prawnego z urzędu celem sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Praktycznie rzecz ujmując, oznacza to jednak rozszerzenie przyznanego mu wcześniej prawa pomocy do pełnego zakresu. Postanowieniem z dnia [...] 2013 r. referendarz sądowy WSA w K. zwolnił bowiem skarżącego w niniejszej sprawie od kosztów sądowych. W tym kontekście podkreślenia wymaga fakt, że choć obecny wniosek jest kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie, to jest on przedmiotowo różny od poprzedniego. Zakres żądania skarżącego wyrażony we wniosku rozstrzygniętym postanowieniem z dnia [...] 2013 r. w żadnym stopniu nie pokrywa się bowiem z zakresem żądania zawartym w formularzu PPF z dnia [...] 2013 r. Oznacza to, że ponowny wniosek skarżącego mógł być w całości rozpatrzony przez Sąd - nie był bowiem choćby w części bezprzedmiotowy. Taka sytuacja miałaby natomiast miejsce, gdyby skarżący w jakimkolwiek zakresie powielił wniosek wcześniej już pozytywnie rozpatrzony. Sąd nie ma bowiem możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji, gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło (por. postanowienie NSA z dnia 30 września 2010 r., sygn. akt II GZ 272/10). Mając na względzie okoliczności przedstawione w złożonym formularzu, Sąd uznał, że wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim Sąd wziął pod uwagę, że skarżący nie posiada zgromadzonych oszczędności ani łatwego do spieniężenia majątku. Ponadto skarżący z tytułu podejmowanych prac sezonowych osiąga nieregularne dochody w niewielkiej wysokości (500 – 600 zł miesięcznie). Dodatkowo uzyskiwany przez skarżącego dochód jest na bieżąco przez niego konsumowany w związku z wydatkami na podstawowe utrzymanie. Porównanie wysokości uzyskiwanego przez skarżącego dochodu z kosztami ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z wyboru rodzi wniosek, że skarżący nie będzie w stanie ponieść takiego wydatku bez uszczerbku we własnym koniecznym utrzymaniu. Uzasadnia to ustanowienie dla niego radcy prawnego z urzędu w celu sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej i tym samym rozszerzenie do pełnego zakresu udzielonego już wcześniej częściowego prawa pomocy. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. - na podstawie art. 243, art. 244 § 1, art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. - postanowił jak w sentencji.