II GZ 272/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 30 września 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w O. z dnia 23 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Op 461/09 w zakresie oddalenia wniosku o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi S. H. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2010 r., sygn. akt I SA/Op 461/09, Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. oddalił wniosek S. H. o ponowne ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2009 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. S. H. w dniu [...] listopada 2009 r. wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata lub radcy prawnego oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2009 r. przyznano stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Okręgowa Rada Adwokacka w O. do reprezentowania S. H. wyznaczyła adwokata B. P., któremu skarżąca udzieliła pełnomocnictwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. poinformował skarżącą, iż wyznaczenie imienne pełnomocnika należy do właściwej Okręgowej Rady Adwokackiej. Wnioskiem z dnia [...] lipca 2010 r. strona skarżąca wniosła ponownie o ustanowienie dla niej innego adwokata z urzędu. Oddalając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w O. stwierdził, iż nie jest możliwe ponowne przyznanie stronie prawa pomocy, po uprzednim przyznaniu go w zakresie całkowitym, prawomocnym postanowieniem, którym w niniejszej sprawie było postanowienie z dnia 17 grudnia 2009 r. Sąd I instancji wskazał również, iż przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie zawierają normy, która przyznawałaby stronie prawo żądania od sądu wyznaczenia kolejnego pełnomocnika z urzędu z uwagi na okoliczność, iż w ocenie strony wyznaczony adwokat nie spełnia jej oczekiwań. Podkreślono również, że wyznaczanie dla strony imiennie określonego pełnomocnika nie należy do kompetencji Sądu. W zażaleniu na powyższe postanowienie S. H. wniosła o zmianę adwokata. Strona zarzuciła, iż adwokat nie stawił się na wyznaczoną rozprawę oraz nie opracował z nią żadnego stanowiska w sprawie. W ocenie strony wnoszącej zażalenie, zachowanie pełnomocnika zmierzało do zakończenia sprawy. Podniosła również, że ustanowiony pełnomocnik "był doradcą w kwestii umowy dzierżawy strony przeciwnej", której skarżąca była świadkiem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249). W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało przyznane skarżącej postanowieniem z dnia 17 grudnia, sygn. akt I SA/Op 461/09, które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd I instancji do Okręgowej Rady Adwokackiej w O. o wyznaczenie dla strony skarżącej pełnomocnika. Wskazać należy, iż Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, wyraził pogląd, iż Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. W niniejszej sprawie, wobec faktu niezadowolenia skarżącej ze sposobu prowadzenia jej sprawy – sposobu reprezentacji przez pełnomocnika wyznaczonego przez Okręgową Radę Adwokacką w O., miała ona wobec powyższego, możliwość zwrócenia się do organu adwokatury o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego jej prawa pomocy nie zaś zwracania się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło. Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że "jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane". Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (pełnomocnika) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.