I SA/Ke 264/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2011r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 lutego 2011r., nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na zarządzenie z dnia 12 maja 2011r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 18 lutego 2011r. znak: (...) w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych Z. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i wnuczką w wieku 15 lat. Dochód rodziny stanowi jego emerytura w wysokości 2455 zł oraz emerytura żony w wysokości 1605 zł, natomiast wydatki na utrzymanie jednej osoby w rodzinie stanowią kwotę 1517 zł miesięcznie. Oświadczając o stanie majątkowym skarżący wskazał na dwa domy w Kielcach jeden o powierzchni 108 m², drugi 100 m². Skarżący podniósł także, że obecnie jego rodzina ma problemy z bieżącym egzystowaniem i dodatkowe opłaty są nie do udźwignięcia. Jednocześnie wyjaśnił, że jest inwalidą II grupy i jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie dodatkowej pracy. Ponadto z akt sprawy wynika, że wnuczka skarżącego pozostaje na wyłącznym utrzymaniu dziadków, pobiera naukę w szkole prywatnej, której koszt skarżący oszacował na kwotę 518 zł miesięcznie (460 zł miesięcznie czesne oraz 700 zł rocznie wpisowe). Dodatkowo skarżący ponosi koszty związane z opłaceniem obiadów w szkole (opłata za wrzesień 2010r. – 147zł) oraz wydatki na zakup niezbędnych podręczników i lektur szkolnych. Z akt sprawy wynika również, że zaspakajaniu potrzeb mieszkaniowych skarżącego służy dom przy ul. A., którego koszty utrzymania zostały oszacowane przez skarżącego w protokole z dnia 23 września 2010r. na kwotę około 2100 zł miesięcznie (opłata za usługi telekomunikacyjne, monitorowanie domu, opłata za telewizję cyfrową, gaz, energia, woda). Drugi natomiast z jednorodzinnych domów przy ul. P. skarżący odziedziczył po matce i aktualnie spłaca go w ratach bratu. Dom ten służył w latach poprzednich do prowadzenia przez skarżącego działalności gospodarczej, aktualnie jest niezamieszkały, ale remontowany dla córki i jej dzieci. Koszty związane z utrzymaniem tej posesji to energia około 74,42 zł miesięcznie, monitorowanie domu przez Solid Security - 36,60 zł miesięcznie, woda 79,96 zł za 4 miesiące, gaz około 242,77 zł miesięcznie, podatek od nieruchomości 1573 zł rocznie, wywóz odpadów – 70,50 zł za 3 miesiące, zakup opału - 2026,41 zł. Postanowieniem z dnia 31 maja 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podał, że jego sytuacja materialna została błędnie oceniona, bowiem czynsz i koszty utrzymania przekraczają w dużym stopniu dochody. Dochód miesięczny na osobę w wysokości 1353 zł to dochód, który jest zaliczany i kwalifikowany do grupy ludzi o najniższym uposażeniu. Podniósł, że jego rodzina ma ciągłe problemy z bieżącym egzystowaniem: są zadłużeni w bankach, w gazowni, w zakładzie energetycznym, w czynszach i mediach. Skarżący wskazał, że przedmiotowa sprawa stanowi dalszy ciąg sprawy I SA/Ke 567/10, za rozpatrzenie której złożył już opłatę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych, co do zasady, koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a. instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Mając na względzie przedstawione przez skarżącego we wniosku oraz wynikające z akt sprawy okoliczności, należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom nie posiadającym źródeł stałego dochodu i bez majątku, tj. w sytuacji ubóstwa. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy z kolei rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Z przedstawionej natomiast przez skarżącego analizy wydatków i uzyskiwanych przez niego i jego rodzinę dochodów wynika, iż wnioskującemu nie grozi niedostatek. Zarówno on jak i jego żona, pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym, posiadają stałe źródło dochodu w postaci świadczeń emerytalnych o łącznej wysokości 4060zł. miesięcznie. Skarżący jest właścicielem nieruchomości zabudowanych położonych przy ulicy A. i P. Potrzeby życiowe rodziny skarżącego realizowane są w domu przy ulicy A., zatem koszty związane z utrzymaniem tego domu mogą być uznane za koszty niezbędne. Inaczej należy ocenić wydatki związane z utrzymaniem i remontem domu przy ulicy P. Jak wyjaśnił skarżący dom nie jest zamieszkały, jest remontowany dla córki pozostającej na własnym utrzymaniu i jej dzieci. Wydatki ponoszone na zabezpieczenie przyszłości córki i wnuków nie można uznać za konieczne dla zapewnienia egzystencji osoby ubiegającej się o prawo pomocy i w ocenie Sądu nie mogą mieć pierwszeństwa przed obowiązkiem uiszczenia kosztów postępowania prowadzonego przez skarżącego. Jakkolwiek skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza powołuje się na zadłużenia w bankach, gazowni, zakładzie energetycznym, czynszach i mediach to dokumentuje wyłącznie zadłużenie za pobraną energię elektryczną w wysokości 172,78zł oraz istnienie zadłużenia na rzecz Zakładu Gazowniczego w K. związanego z dostawą gazu dla budynku przy ul. A. oraz P. Obowiązek wykazania okoliczności, które uzasadniają przyznanie prawa pomocy obciąża ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Strona winna podjąć czynności, które przekonałyby sąd o zasadności wniosku. Jak wskazano wyżej koszty związane z utrzymaniem budynku przy ulicy P. nie można uznać za wydatki niezbędne. Podkreślić także należy, że dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami zaś własność dwóch nieruchomości stanowi znaczące zabezpieczenie materialne a ponadto jedna z nich może stanowić źródło dochodu przez wynajem budynku. Dokonując oceny sytuacji materialnej skarżącego, Sąd wziął także pod uwagę, że część ponoszonych przez skarżącego kosztów związanych z kształceniem wnuczki w prywatnej szkole, zakupem lektur szkolnych nie stanowi wydatków niezbędnych. Należy też podkreślić, iż sam fakt, że żona skarżącego, co wynika z akt administracyjnych, została ustanowiona prawnym opiekunem wnuczki nie oznacza zwolnienia rodziców od ponoszenia kosztów jej utrzymania. Skarżący nie wykazał, że obowiązek alimentacyjny nie może być realizowany przez rodziców dziecka. Możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl) Dodatkowo należy również wyjaśnić, że przedmiotowa sprawa nie pozostaje w związku z powołaną przez skarżącego sprawą o sygn. akt I SA/Ke 567/10. Koszty które poniósł skarżący w ww. sprawie, wyrokiem z dnia 25 listopada 2010r. zostały mu zasądzone od Dyrektora Izby Skarbowej w K., tytułem zwrotu. Wobec powyższego na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.