I SA/Ke 27/12

Dnia 1 lutego 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi S. A. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o ustanowienie radcy prawnego. W sprawie ze skargi S. A. z dnia 21 grudnia 2011r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania skarżący w dniu 26 lipca 2011r. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego. W złożonym wniosku skarżący oświadcza, że jest osobą starszą, nie ma doświadczenia ani obycia przed sądami, nie zna się na prawie ani na przepisach prawnych, zagadnienia sprawy są dla niego za trudne i niezrozumiałe. Ponadto oświadcza, że nie jest w stanie ponieść kosztów wynagrodzenia radcy prawnego bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Skarżący oświadcza, że on i jego żona są przewlekle chorzy i muszą stale przyjmować leki, których miesięczny koszt stanowi łącznie kwotę ok. 500-600zł. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną, jako posiadany majątek wykazuje mieszkanie wielkości 43,1m² oraz jako inne nieruchomości – pracownię cukierniczą. Źródłem utrzymania skarżącego i jego żony jest dochód uzyskiwany z tytułu emerytur w łącznej wysokości 2720zł miesięcznie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. ustanowienia radcy prawnego. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienie pełnomocnika, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W istocie instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów sądowych, czy kosztów ustanowienia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz akt administracyjnych wykazała, że bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem wraz z żoną uzyskuje stały miesięczny dochód w łącznej kwocie 2720zł, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, posiada majątek i bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów wynagrodzenia fachowego pełnomocnika bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uzasadniając złożony wniosek skarżący wskazał także na brak doświadczenia i obycia przed sądami oraz nieznajomość przepisów prawnych, podkreślić jednak należy, iż jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium majątkowe. Tak więc argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika nie może być mała znajomość przepisów prawnych, czy brak doświadczenia przed sądami. W tym miejscu podkreślić należy, że ustanowienie w toku postępowania przed sądem administracyjnym I instancji pełnomocnika z urzędu powinno mieć charakter zupełnie wyjątkowy, bowiem Sąd obowiązany jest czuwać nad tym, by stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego udzielać potrzebnych wskazówek, co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań (art. 6 ustawy p.p.s.a.). Skarga dla Sądu ma wyłącznie walor niewiążącej informacji o wadliwości aktu, czy działania (zaniechania) organu, bowiem Sąd z urzędu zobowiązany jest do wzięcia pod uwagę wszelkich naruszeń prawa jakie stwierdzi badając daną sprawę. Sąd także ocenia, czy organy administracyjne zastosowały wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze (art. 134 ustawy p.p.s.a.). Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie od fachowości formułowanych przez skarżącego zarzutów, czy braku jego zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne (skarżący nie ma obowiązku uczestniczenia w posiedzeniach Sądu) akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez Sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2005 r., sygn. akt OZ 1134/04). Przy czym należy podkreślić, że skarżący bardzo dobrze orientuje się w okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy, bowiem jego skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego została napisana w sposób profesjonalny, z powołaniem się na naruszenie konkretnych przepisów oraz orzecznictwo Wojewódzkich Sądów Administracyjnych i Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ponadto, ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika prawnego z urzędu następuje tylko wówczas, gdy brak profesjonalnej pomocy prawnej może pozbawić stronę możliwości obrony swoich praw. Takie niebezpieczeństwo nie zachodzi w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym z uwagi na wyżej opisane gwarancje procesowe przewidziane w art. 134 § 1 i art. 140 § 1 ustawy p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2008 r. sygn. akt II OZ 625/08). W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.