I SA/Ke 286/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 lipca 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanych środków pieniężnych oddala skargę. I SA/Ke 286/21 Uzasadnienie 1. Postanowieniem z [...]. nr [...] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w [...] uchylił w całości i przekazał do ponownego rozpoznania postanowienie Naczelnika D. Urzędu Skarbowego w K. z 31 grudnia 2020 r. w sprawie określenia na kwotę [...]zł wysokości nieprzekazanych na rachunek bankowy organu egzekucyjnego środków pieniężnych przez dłużnika zajętej wierzytelności tj. spółę R. G. S.. z o.o. w P. w związku z zajęciami innych wierzytelności pieniężnych z tytułu dostaw, robót i usług i zawartych umów, dokonanymi w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki M.-B. sp. z o.o. sp.k wcześniej R.-M. sp. z o.o. s.k. 2. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że postanowieniem z [...] Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego w K. po przeprowadzeniu kontroli w trybie art. 71a § 1 ustawy Postępowanie egzekucyjne w administracji (Dz.U.2020.1427 t.j.), określił dłużnikowi zajętej wierzytelności tj. R.-G. S.. z o.o. na kwotę [...]zł, wysokość nieprzekazanych środków pieniężnych z dokonanych zajęć wierzytelności z tytułu dostaw, robót i usług oraz zawartych umów. Wyjaśnił, że aby wydać postanowienie określające wysokość nieprzekazanej kwoty konieczne jest równoczesne spełnienie dwóch przesłanek co wynika z analizy art. 71a § 9 u.p.e.a. Pierwszą z nich jest przeprowadzenie kontroli celem ustalenia czy wobec dłużnika istnieje wymagalna wierzytelność zajęta w postępowaniu egzekucyjnym. Drugą jest ustalenie czy dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od jej przekazania organowi egzekucyjnemu. Przy czym podstawa do przyjęcia, że dłużnik uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności mogą być tylko takie okoliczności prawne (np.przedawnienie, potrącenie), które umożliwiają mu skuteczne uchylanie się od wykonania zobowiązania względem wierzyciela. 3. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w [...] ustalony przez organ I instancji stan faktyczny nie wyjaśniał kategorycznie zaistnienia wszystkich wskazanych powyżej przesłanek, co oznaczało braki w tych ustaleniach. Po pierwsze głównie wskutek bezczynności strony skarżącej ustalono kwotę, jaką dłużnik zajętej wierzytelności powinien przekazać bez analizy dokumentów źródłowych tj faktur czy umów i analizy ksiąg podatkowych. Nie jest zatem wystarczające posłużenie się danymi z systemu WR0-SYSTEM w Jednolitych Plikach Kontrolnych. Wskazał końcowo, że przed ustaleniem kwoty nieprzekazanej organ I instancji winien przeprowadzić kontrolę na podstawie ujawnionych dokumentów spółki, przede wszystkim faktur potwierdzających operacje finansowe pomiędzy spółkami kontrolowaną i zobowiązaną. Poza tym winien skontrolować sposób rozliczania tych faktur, terminy płatności, ewentualne umowy przy wykorzystaniu danych z plików JPK Tak zgromadzony materiał dowodowy winien zawierać informację pozwalające na ustalenie, że dłużnik zajętej wierzytelności uchylał się od przekazania organowi egzekucyjnemu należności oraz, że uchylanie to było bezpodstawne. Wyjaśnił także z przywołaniem art. 18 u.p.e.a. w zw. z art.67 § i i art. 68 kpa oraz art. 71a § 7 i 8 u.p.e.a. jak powinny wyglądać prawidłowo przeprowadzone czynności kontrolne zawarte w protokole. Tym samym zasadne na podstawie art. 138 § 2 w zw. z art. 144 kpa było uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. 2.1 Na powyższe rozstrzygnięcie Spółka R. G. z o.o. w P. złożyła skargę do wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Zarzuciła w niej naruszenie art. 138 § 1 pkt 2 kpa. W ocenie skarżącego organ nie wyjaśnił jakie okoliczności należy brać pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, tym bardziej, że część okoliczności została wyjaśniona, a okoliczności niewyjaśnione nie miały wpływu na wynik sprawy. W szczególności wyjaśniona została kwestia zadłużenia spółki poprzez złożenie do akt ugody zawartej ze spółką M.-B.. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie przytaczając argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 4.1 W myśl art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie takie rozstrzygnięcie, które narusza prawo w sposób określony w art. 145 § 1 pkt 1 – 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325). Nadto w zgodzie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonana w powyższy sposób kontrola wykazała, ze skarga zasadna nie jest. 4.2 Głównym zarzutem skargi jest zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 kpa, choć jak się wydaje skarżący winien zarzucić naruszenie art. 138 § 2 kpa, bowiem to ten przepis wskazuje na ustawowe przesłanki wydania decyzji kasacyjnej. W zgodzie z jego zapisem organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję (postanowienie) w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta (postanowienie) została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygniecie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wyjaśnić, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Nie ulega wątpliwości, że wydanie decyzji opisanej powyżej jest wyjątkiem od zasady merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej. Wydanie takiej decyzji jest następstwem tego, że decyzja organu I instancji wydana została z naruszeniem przepisów postępowania a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. 4.3 Przekładając powyższe na grunt rozpoznawanej wskazać należy, że prawidłowo organ II instancji wskazał na braki w ustaleniach faktycznych sprawy co stanowi naruszenie art. 7 kpa w zw. z art. 77 § 1 kpa. Zakres postępowania administracyjnego wyznacza zawsze przepis prawa materialnego. Takim przepisem w sprawie niniejszej jest zapis art. 71a pkt 9 u.p.e.a. Poprawnie organ wskazał, że wynika z niego obowiązek ustalenia czy istnieje wymagalna wierzytelność i w tym zakresie przeprowadzone przez organ I instancji postępowanie okazało się niewystarczające. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 3 marca 2021 r. III FSK 2444/21 (dostępne w bazie LEX) " Aby możliwe było uznanie danego podmiotu jako dłużnika zajętej wierzytelności nie jest wystarczające spełnienie jedynie przesłanki formalnej, czyli faktyczne realizowanie przez ten podmiot wezwania organu egzekucyjnego, lecz konieczne jest także, aby zobowiązanemu przysługiwała wobec niego określona wierzytelność lub prawo majątkowe, które mogłyby być przedmiotem zajęcia dokonanego przez organ egzekucyjny i w dalszej konsekwencji przeprowadzenia z nich egzekucji w ramach postępowania egzekucyjnego w administracji." 4.4 Organ egzekucyjny określając dłużnikowi zajętej wierzytelności wysokość nieprzekazanej kwoty oparł się jedynie na ustaleniu transakcji jakie wystąpiły pomiędzy tymi podmiotami na podstawie systemu WRO-SYSTEM w JPK w okresie od grudnia 2017 r. do lipca 2020 r. i na tej podstawie wskazał łączną kwotę nieprzekazanych środków pieniężnych. Brak analizy dokumentów źródłowych nie pozwalał na poprawną i definitywną ocenę wyjaśnień strony skarżącej, tym bardziej, że zmieniała je na poszczególnych etapach postępowania. W oparciu o dokumenty źródłowe ( faktury czy umowy) należało zatem zbadać i przestawić sposób wyliczenia kwoty jaką dłużnik zajętej wierzytelności winien przekazać organowi egzekucyjnemu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 października 2016 r. II FSK 283/14 – baza LEX). Dopiero tak zebrane dowody pozwolą na prawidłowe rozstrzygniecie sprawy. Wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie wskazuje i wyjaśnia zakres niezbędnego do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Obowiązkiem organu będzie też ustosunkowanie się do złożonej przy odwołaniu ugody z 15 stycznia 2021 r. Analizując tę okoliczność organ będzie miał na uwadze, że zajęcie wierzytelności dokonane zostało z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu (art. 89 § 2 u.p.e.a.). W konsekwencji tego na podstawie art. 89 § 3 pkt 2 tej ustawy zawiadomiono zobowiązanego, że nie wolno mu zajętą kwotą rozporządzać. W tym aspekcie mając na uwadze przesłanki o jakich mowa w art. 79a § 9 u.p.e.a. oceni, czy ograniczenie w ugodzie zawartej po dacie doręczenia zajęcia, długu do kwoty [...]zł, jest w kontekście rozpoznawanej sprawy prawnie skuteczne. 4.5 Skoro zatem nie doszło do naruszenia art. 138 § 2 kpa, a dokonana z urzędu dalsza kontrola rozstrzygnięcia wykazała jego zgodność z prawem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. Na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym.