I SA/Ke 298/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy inspektor sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi D. S.A. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Postanowieniem z dnia 10 lipca 2020 r., nr (...) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w K. (Dyrektor) na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej K.p.a.), art. 17 i 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej ,,u.p.e.a.") stwierdził, że zażalenie D. S.A. (spółka) z dnia 27.05.2020r. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. (Naczelnik) z dnia 11.03.2020r. znak: (...) w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: 1064.2018, 48.2019, 49.2019 wystawionych przez Naczelnika, obejmujących zaległości spółki w podatku od towarów i usług – zostało wniesione z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu wskazano, że wobec nieuregulowania przez "D." S.A. podatku VAT Naczelnik wystawił w dniach 19.04.2018 r., 14.01.2019 r. i przekazał do egzekucji tytuły wykonawcze o nr 1064.2018,48.2019,49.2019. Celem realizacji zaległości objętych przedmiotowymi tytułami wykonawczymi Naczelnik pełniąc jednocześnie rolę wierzyciela i organu egzekucyjnego, w toku postępowania egzekucyjnego wobec D. S.A. podejmował szereg czynności zmierzających zarówno do pozyskania informacji o majątku zobowiązanego, z którego można by prowadzić skutecznie egzekucję, jak i do bezpośredniego zastosowania środków egzekucyjnych, które organ opisał w treści skarżonego postanowienia. W związku z tym, że postępowanie egzekucyjne nie przyniosło skutku w postaci realizacji należności objętych tytułami wykonawczymi, a także brak możliwości ustalenia majątku, z którego egzekucja mogłaby być prowadzona Naczelnik postanowieniem z dnia 11 marca 2020 r. umorzył wobec spółki postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Pismem z 27.05.2020 r. nadanym w Urzędzie Pocztowym 28 maja 2020 r. spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie. Dyrektor przywołał treść art. 17 § 1 u.p.e.a., z którego między innymi wynika, że o ile przepisy ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie służy zażalenie, jeżeli ustawa lub K.p.a. tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Z akt sprawy wynika, że postanowienie Naczelnika z 11 marca 2020 r. zostało doręczone wierzycielowi w dniu 18 marca 2020 r. (dowód potwierdzenie odbioru) wraz z pouczeniem o zaskarżeniu. Termin do złożenia zażalenia upływał 25 marca 2020 r., natomiast zażalenie zostało nadane w Urzędzie Pocztowym w dniu 28 maja 2020 r., a więc po terminie. Z akt sprawy nie wynika, by strona wraz z zażaleniem złożyła prośbę o przywrócenie terminu. Organ przywołał także art. 15zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm.), dalej ,,ustawa z dnia 2 marca 2020 r." w brzmieniu obowiązującym do dnia 15 maja 2020 r., zgodnie z którym w okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID bieg terminów procesowych i sądowych w postępowaniach egzekucyjnych nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Przepis został wprowadzony ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 568) - art. 1 pkt 14. Stosownie do treści art. 101 tej ustawy art. 15zzs ust. 1 pkt 2 dotyczący postępowań egzekucyjnych wszedł w życie w dniu 31 marca 2020 r. i od tego dnia obowiązywał. Jeżeli więc wskazany przepis został wprowadzony w dniu 31 marca 2020 r., to należy przyjąć, że od tej daty z mocy prawa następuje skutek wynikający z tej normy prawnej. Zatem w dniu 25 marca 2020 r., w którym upływał termin do wniesienia zażalenia, przepis wprowadzający nie rozpoczynanie oraz zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniu egzekucyjnym nie obowiązywał. Warunkiem skuteczności czynności procesowej – wniesienia zażalenia jest zachowanie ustawowego terminu jej dokonania. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność zażalenia (art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a.). Złożenia zażalenia po terminie skutkuje tym, że organ drugiej instancji nie ma podstaw prawnych do merytorycznego rozpatrzenia zażalenia. Na powyższe postanowienie spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W skardze zarzuciła naruszenie art. 134 K.p.a. w zw. z art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. - w brzmieniu obowiązującym w momencie wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia 11 marca 2020 r. - poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że żalący wnosząc zażalenie na ww. postanowienie w dniu 28 maja 2020 r. uchybił terminowi na jego wniesienie. Strona powołując się na art. 15zzr z dnia 2 marca 2020 r. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego oraz § 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii wskazała, że 7 dniowy termin na wniesienie zażalenia odebranego w marcu 2020 r. z uwagi na sytuację epidemiologiczną rozpoczął swój bieg dopiero w maju 2020 r. Odwołała się również do art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. która weszła w życie z dniem 16 maja 2020 r., że terminy wskazane w art. 15zzr u- covid biegną dalej po upływie 7 dni od daty wejścia w życie ww. ustawy. Zdaniem skarżącej w takiej sytuacji, w trybie samokontroli Wojewódzki Sąd Administracyjny zobowiązany jest do stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia i zobowiązania organu do wydania decyzji merytorycznej w sprawie - stosownie do treści art. 145 § 1 pkt. w zw. z art. 145 § 1 P.p.s.a. Skarżąca zarzucając naruszenie art. 134 K.p.a. podniosła, że organ skupił się na ocenie czy w danej sprawie spełnione zostały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do D. S.A., zamiast na rozważaniach dotyczących rzekomego wniesienia tego środka zaskarżenia z uchybieniem terminu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U.2019.2167 t.j. ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która to kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, na dzień wydania zaskarżonej decyzji, czy postanowienia jeżeli ustawy szczególne nie stanowią inaczej. Z kolei zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2019.2325 t.j. ze zm.) - dalej wskazywanej jako "P.p.s.a."), rozstrzygnięcie organu podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto wskazać należy, że niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału, z 9 października 2020 r., wydanym na podstawie art. 15 zzs ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. zmienionej ustawą z 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 (Dz.U.2020.875). Zgodnie ze wskazanym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest ocena zasadności wydania przez Dyrektora postanowienia w przedmiocie stwierdzenia uchybienia przez stronę terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 134 K.p.a. Zgodnie z tym przepisem: ,,Organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne." Jednakże zasadniczy problem w sprawie sprowadza się do oceny dopuszczalności zastosowania konstrukcji nie rozpoczynania oraz zawieszenia biegu terminów procesowych (art. 15 zzs ust. 1 ustawy z 2 marca 2020 r.) w okresie między 14 marca 2020 r., od kiedy obowiązywał w Polsce stan zagrożenia epidemicznego (§ 1 rozporządzenia z dnia 13 marca 2020 r.), a 31 marca 2020 r., kiedy to ustawą z dnia 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw - dodano przepis art. 15 zzr i art. 15 zzs do ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Zgodnie z dodanym art. 15zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r.: ,,W okresie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVI bieg terminów procesowych i sądowych w:....2) postępowaniach egzekucyjnych....- nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres." Powołany przepis ww. ustawy wszedł w życie dopiero 31 marca 2020 r, co wynika z art. 101 ustawy o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw. Ustawodawca nie wprowadził regulacji przejściowych nadających normie z art. 15zzs ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. charakter retroaktywny. Wobec powyższego hipotezą art. 15zzs ust. 1 pkt 2 tej ustawy objęte mogą być wyłącznie terminy, które biegły w chwili jego wejścia w życie - skutek zawieszający bieg terminu oraz terminy, których bieg miał się dopiero rozpocząć - skutek wstrzymujący rozpoczęcie biegu terminu. Przepis z art. 15zzs ust. 1 pkt 2 nie dotyczy, zatem terminów, które upłynęły przed jego wejściem w życie, jak to ma miejsce w niniejszej sprawie. Wstrzymanie rozpoczęcia oraz zawieszenie biegu terminów zgodnie z art. 15zzs ustawy z 2 marca 2020 r., miało bowiem miejsce w okresie od 31 marca 2020 r. do 23 maja 2020 r. włącznie, zatem terminy, których bieg przypadał na ten okres rozpoczęły swój bieg w dniu 24 maja 2020 r. (por. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), zmiany w K.p.a. i P.p.s.a. wynikające z regulacji COVID-19. Komentarz, Warszawa 2020, s. 14). Powyższe znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie NSA z 17 listopada 2020 r. sygn. akt I GZ 318/20, postanowienie NSA z 4 listopada 2020 r. sygn. akt II OZ 943/20). Tymczasem w realiach niniejszej sprawy postanowienie organu pierwszej instancji z dnia 11 marca 2020 r. zostało doręczone stronie skarżącej 18 marca 2020 r., a zatem od dnia następnego tj. 19 marca rozpoczął bieg 7- dniowy termin na wniesienie zażalenia i upłynął bezskutecznie dla spółki z dniem 25 marca 2020 r. Powyższa ocena znajduje uzasadnienie w art. 141 § 2 K.p.a., stosownie do którego: ,,Zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie – od dnia jego ogłoszenia stronie." Skarżąca wniosła zażalenie bezpośrednio organu pierwszej instancji w dniu 28 maja 2020 r., a więc z uchybieniem ustawowego terminu. W konsekwencji rację ma organ odwoławczy, że w dniu w którym upływał termin do wniesienia zażalenia tj. 25 marca 2020 r. przepis wprowadzający nie rozpoczynanie lub zawieszenie biegu terminów procesowych w postępowaniu egzekucyjnym nie obowiązywał. Tylko na marginesie zauważenia wymaga, że spółka w złożonej skardze zarzuca naruszenie przepisu art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r., w sytuacji gdy w jej uzasadnieniu wskazuje na procesowy charakter dokonanego jej zdaniem naruszenia. Tymczasem przepis art. 15zzr tej ustawy dotyczy terminów prawa materialnego nie zaś terminów procesowych, co kwestionuje strona. Wobec powyższego zdaniem Sądu należało rozpoznać zarzut skargi w ramach naruszenia art. 15zzs ww. ustawy w powiązaniu z przytoczonym przepisem art. 134 K.p.a. W podsumowaniu Sąd stwierdza, że słusznie Dyrektor uznał, że w chwili wejścia w życie art. 15 zzs ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. termin do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika z dnia 11 marca 2020 r. już nie biegł, albowiem upłynął w dniu 25 marca 2020 r. tj. przed wejściem w życie wskazanej ustawy. W konsekwencji przepis art. 15 zzs ust.1 pkt 2 tej ustawy nie obejmuje (nie dotyczy) terminu do wniesienia środka zaskarżenia na w/w postanowienie Naczelnika. Skarżąca odwołała się również do art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. która weszła w życie z dniem 16 maja 2020 r., że terminy wskazane w art. 15zzr ustawy z dnia 2 marca 2020 r. biegną dalej po upływie 7 dni od daty wejścia w życie ww. ustawy. W związku z powyższą uwagą skarżącej należy przypomnieć, że w sprawie jest mowa o terminach procesowych, a nie o terminach materialnych, do których nawiązuje art. 86 ust. ust. 2 ww. ustawy. Natomiast w ust. 7 powołanego przepisu uregulowano kwestię biegu terminu procesowego, który uległ zawieszeniu na podstawie art. 15 zzs ustawy z 2 marca 2020 r. Przepis powyższy nie ma jednak w sprawie zastosowania, z tej przyczyny, że jak zasadnie przyjęto termin do wniesienia zażalenia upłynął przed datą wejścia w życie art. 15 zzs ustawy z dnia 2 marca 2020 r. Wobec powyższego, skoro strona skarżąca wniosła zażalenie z uchybieniem ustawowego terminu, wydanie zaskarżonego postanowienia przez organ odwoławczy odpowiadało treści art. 134 w zw. z art. 144 K.p.a. Powyższe oznacza, że zaskarżone do Sądu postanowienie jest zgodne z prawem. Okoliczności na jakie powołuje się skarżąca we wniesionej skardze nie podważają zasadności wydanego rozstrzygnięcia. Wbrew zarzutom skargi, Dyrektor nie poddał merytorycznej ocenie postanowienie organu pierwszej instancji, jedynie w granicach przedmiotowych sprawy ograniczył się do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, czy do wydania rozstrzygnięcia o charakterze procesowym przez co nie naruszył art. 134 K.p.a. Organ odwoławczy w uzasadnieniu rozstrzygnięcia jedynie wskazał i opisał wydane w postępowaniu egzekucyjnym postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: 1064.2018, 48.2019, 49.2019 wystawionych przez Naczelnika, obejmujących zaległości spółki w podatku od towarów i usług, od którego zostało wniesione przez stronę zażalenie z uchybieniem terminu. Ze względów powyższych, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 P.p.s.a.