I SA/Ke 312/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2011r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku D. S. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W skardze z dnia 12 maja 2011r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych D. S. zawarł wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Wezwany, w zakreślonym terminie złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący oświadczył, że opłacenie pełnomocnika z wyboru przekracza jego możliwości finansowe, bowiem został pozbawiony renty przez ZUS, a wykonywana praca z powodu choroby nie przynosi zysków. Wydatki na utrzymanie mieszkania skarżący szacuje na kwotę około 1000 zł miesięcznie, wykazuje również, że opłata za szkołę starszej córki wynosi 110 zł miesięcznie. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 20 i 13 lat. Młodsza córka jest niepełnosprawna. Według oświadczenia rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 1000 zł miesięcznie oraz z dochodu uzyskiwanego przez żonę skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości 2100 zł miesięcznie, młodsza córka skarżącego otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje mieszkanie wielkości 45m². Postanowieniem z dnia 28 czerwca 2011r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący podniósł, że jego dochody z działalności gospodarczej w kwocie 1000 zł to dochód brutto, z którego musi opłacić co miesiąc składkę ZUS w wysokości 900 zł oraz zobowiązanie spłaty zadłużenia, które miesięcznie wynosi 250 zł. Podniósł, że wymaga stałego leczenia. Dochody jego żony to kwota 1850 zł, w związku z czym jest na całkowitym utrzymaniu żony, a jego rodzina żyje poniżej minimum socjalnego. Po odliczeniu rachunków oraz utrzymania mieszkania na jedną osobę w rodzinie pozostaje 162,50 zł miesięcznie. Skarżący oświadczył, że ze względu na swoją częściową niezdolność do pracy, nie jest w stanie zapewnić swojej rodzinie środków do życia, a w szczególności niepełnosprawnej córce, która wymaga też stałego leczenia i nakładów finansowych. Skarżący chce uczestniczyć w rozpatrywaniu swojej sprawy dlatego wnosi o ustanowienie pomocy prawnej. Jego zdaniem bez takiej pomocy będzie skazany na niepowodzenie, dlatego że ZUS dysponuje własnymi prawnikami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. Nr 153, poz.1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, żądając tym samym przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. Uwzględniając to, że ze względu na przedmiot skargi (decyzja w sprawie odmowy umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne) zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy p.p.s.a. skarżący jest zwolniony z mocy prawa z ponoszenia kosztów postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji jak i sądem drugiej instancji wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało uznać za bezzasadny i jako taki oddalić. Ocenę zaś zasadności wniosku w pozostałym zakresie, tj. ustanowienia pomocy prawnej z urzędu oprzeć należało o przesłanki wynikające z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy składający wniosek wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem Sądu skarżący wykazał przesłanki, o których mowa w ww. przepisie. Z przedstawionej bowiem przez skarżącego analizy wydatków i uzyskiwanych przez jego rodzinę dochodów wynika, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej. Na miesięczny dochód czteroosobowej rodziny skarżącego składa się dochód uzyskiwany przez skarżącego z działalności gospodarczej polegającej na przewozie osób taxi w wysokości 1000 zł brutto, wynagrodzenie żony w wysokości 2100 zł brutto oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł. Należy przy tym zwrócić uwagę, że dochód z działalności gospodarczej skarżącego pokrywa w całości koszty prowadzenia tej działalności. Natomiast miesięczne wydatki skarżącego to kwota około 1150 zł, w tym wydatki na utrzymanie mieszkania oraz czesne za szkołę córki. Na trudną sytuację finansową rodziny skarżącego wpływa również jego stan zdrowia. Choruje on bowiem od 6 lat na łuszczycowe zapalenie stawów. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że skarżący ponosi miesięcznie koszt 150 zł związany z leczeniem. Ponadto jedna z córek skarżącego jest niepełnosprawna. Obciążeniem dla budżetu rodziny skarżącego jest także zaciągnięty kredyt, spłacany w wysokości 250 zł miesięcznie. Wniosek skarżącego uzasadnia również charakter sprawy. Skarga dotyczy bowiem decyzji ZUS w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych opiewających wraz z odsetkami na kwotę 19 073,26 zł. Ustawodawca tworząc katalog zwolnień w art. 239 ustawy p.p.s.a. wyszedł z założenia, że charakter sprawy przesądza o tym, że strona nie ma dostatecznych środków nie tylko pozwalających na prowadzenie postępowania sądowego ale i na zaspokojenie własnych koniecznych potrzeb życiowych (por. postanowienie NSA z dnia 21 stycznia 2011r. sygn. akt II GZ 19/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W związku z powyższym biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową skarżącego, a także szczególny charakter sprawy Sąd stwierdził, że skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów związanych z zastępstwem procesowym w postępowaniu sądowym, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z tych względów na podstawie art.245 § 3 i 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.