I SA/Ke 314/11

Dnia 17 sierpnia 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skargi P. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki p o s t a n a w i a 1. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych; 2. oddalić wniosek o ustanowienie doradcy podatkowego. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...] w przedmiocie odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki P.J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) zwanej dalej "p.p.s.a.". wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 15 lipca 2011r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył w dniu 10 sierpnia 2011r. na urzędowym formularzu PPF wniosek, który zmodyfikował i wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W złożonym wniosku skarżący oświadcza, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną i dwiema córkami w wieku 10 i 5lat. Skarżący oświadcza, że aktualnie nie jest zatrudniony, pozostaje na utrzymaniu żony, której pomaga w prowadzeniu działalności gospodarczej. Żona skarżącego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 8000zł miesięcznie. Skarżący oświadcza, że z żoną ma ustanowioną rozdzielność majątkową, a dom, w którym mieszkają jest własnością żony. Skarżący nie wykazuje majątku ani przedmiotów wartościowych. Na gruncie obowiązujących przepisów postępowań sądowych obowiązuje zasada, według której koszty sądowe pokrywa strona dochodząca swych roszczeń. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie prawa pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania lub pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny. Strona ubiegająca się przed sądem administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych oraz ponieść kosztów ustanowienia zastępstwa procesowego. Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżący nie należy, bowiem choć sam jak twierdzi nie jest zatrudniony to pomaga żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej, z której żona uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 8000zł. Nie można pozytywnie odnieść się do powoływanego przez skarżącego argumentu o posiadaniu rozdzielności małżeńskiej, bowiem dostrzec trzeba, że rozdzielność majątkowa małżeńska w świetle przepisów prawa rodzinnego odnosi się, jak sama nazwa wskazuje, do majątków małżonków, a nie do ich wzajemnych obowiązków. Rozdzielność majątkowa dotyczy kwestii zobowiązań każdego z małżonków wobec osób trzecich (por. postanowienie NSA z dnia 2 lipca 2009 r., sygn. akt I FZ 216/09, LEX nr 552212). Na mocy zaś art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. Nr 9, poz. 59 ze zm.), małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy i współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Wynikający z powołanej regulacji obowiązek wzajemnie pomocy istnieje przy tym niezależnie od łączącego małżonków ustroju majątkowego. Przy czym podkreślić należy, że skarżący oświadcza, że z żoną mieszka, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe oraz pomaga żonie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Przedstawione okoliczności stanowią przeszkodę w udzieleniu pomocy finansowej z budżetu Państwa, nie można bowiem uznać w tej sytuacji, iż skarżący jest osobą na tyle ubogą, iż nie może ponieść obciążeń związanych z kosztami sądowymi oraz kosztami ustanowienia pełnomocnika z wyboru. Należy bowiem podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych, czy kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżący, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym, czy nawet częściowym byłoby niezasadne i nieadekwatne w stosunku do jego aktualnej sytuacji materialnej. Konieczność poniesienia zaś przez skarżącego kosztów sądowych w niniejszej sprawie, czy też ustanowienie pełnomocnika z wyboru – nie naraża wnioskodawcy na pogorszenie jego warunków bytowych, a z drugiej strony odpowiada fiskalnemu interesowi Państwa, które swą pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.