I SA/Ke 326/15

Dnia 29 stycznia 2018 roku Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2018 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku kuratora o przyznanie wynagrodzenia w sprawie ze skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: przyznać adwokatowi A.T. wynagrodzenie z tytułu wykonywania obowiązków kuratora dla osoby nieznanej z miejsca pobytu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w kwocie 2.952 zł (słownie: dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote), w tym podatek VAT w kwocie 552 zł (słownie: pięćset pięćdziesiąt dwa złote), przed sądem drugiej instancji w kwocie 2.214 zł (słownie: dwa tysiące dwieście czternaście złotych), w tym podatek VAT w kwocie 414 zł (słownie: czterysta czternaście złotych), w pozostałym zakresie oddalić wniosek. Wyrokiem z 21 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach po rozpoznaniu skargi S. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. (obecnie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K.) z [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego w reprezentowanego przez adwokata A. T. wyznaczoną przez sąd kuratorem dla osoby nieznanej z miejsca pobytu (postanowienie Sądu Rejonowego w Kielcach III Wydział Rodzinny i Nieletnich, sygn. akt III RNs 470/14) skargę oddalił. Pismem z 1 września 2015 r. adwokat A. T. kurator S. P. wniosła skargę kasacyjną od ww. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, która została przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie 10 listopada 2017 r. w obecności kuratora skarżącego oddalona. Wyznaczony kurator złożyła 11 stycznia 2018 r do WSA w Kielcach wniosek o przyznanie wynagrodzenia z tytułu sprawowania z urzędu funkcji kuratora dla nieznanego z miejsca pobytu wobec prawomocnego zakończenia postępowania kolejno przed Naczelnikiem Urzędu Celnego w K., Dyrektorem Izby Celnej w K., Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach i Naczelnym Sądem Administracyjnym w Warszawie. Kurator wniosła o zasądzenie na jej rzecz wynagrodzenia za każdy z ww. etapów postępowania z uwzględnieniem stawiennictwa na rozprawie przez NSA, jednocześnie oświadczyła, że wynagrodzenie to nie zostało uiszczone w całości ani w żadnej części. Kurator wniosła też o zasądzenie zwrotu poniesionych wydatków wskazanych w piśmie z 23 czerwca 2015 r. w kwocie 64,70 zł, a także wynikłych z dojazdu własnym samochodem na rozprawę do NSA 10 listopada 2017 r. Starszy referendarz sądowy zważył, co następuje: W pierwszej kolejności należy zauważyć, że złożony wniosek o przyznanie wynagrodzenia ustanowionemu kuratorowi dla osoby nieobecnej może być rozpoznany merytorycznie jedynie w zakresie czynności podjętych przed sądem administracyjnym, a więc w zakresie czynności przed tut. Sądem oraz Naczelnym Sądem Administracyjnym. W pozostałym zakresie rozpoznanie wniosku o przyznanie wynagrodzenia adwokatowi A. T. nie należy do kompetencji sądu administracyjnego i w tym zakresie podlega on oddaleniu. Wynagrodzenie kuratorów reguluje rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 13 listopada 2013 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2013 r., poz. 1476). Jak wynika z orzecznictwa sądowoadministracyjnego znajdzie ono w drodze analogii zastosowanie w niniejszej sprawie (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 19 grudnia 2013 r., sygn. akt I OSK 2748/12, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 15 lutego 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 1668/16, publ. CBOSA). Stosownie do § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia, wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony, nie może przekraczać stawek minimalnych przewidzianych przepisami określającymi opłaty za czynności adwokackie. Wynagrodzenie kuratora będącego podatnikiem obowiązanym do rozliczenia podatku od towarów i usług podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług, określoną zgodnie ze stawką tego podatku obowiązująca w dniu orzekania o wynagrodzeniu (ust. 3). Stawki opłat i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu uregulowane zostały w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które weszło w życie 2 listopada 2016 r. Przepis przejściowy, tj. § 22 powyższego rozporządzenia stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w I instancji 16 kwietnia 2015 r., zaś w II instancji 15 września 2015 r. dlatego do rozpoznania wniosku kuratora z urzędu złożonego w ty zakresie znajdą zastosowanie przepisy rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 461 ze zm.) dalej rozporządzenie Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia wynagrodzenie adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w pierwszej instancji w sprawie, której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna – stawkę obliczoną na podstawie § 6. Niniejsza sprawa dotyczy podatku akcyzowego, a wartość przedmiotu sporu stanowi kwotę 29.611 zł, zatem stawka w sprawie, w której przedmiotem zaskarżenia jest należność pieniężna, obliczana jest na podstawie § 6 rozporządzenia, który w punkcie 5) stanowi, że stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł. Wynagrodzenie to podwyższone zostało o 23% podatku VAT, czyli o kwotę 552 zł. Zgodnie bowiem z treścią § 2 ust. 3 rozporządzenia, wynagrodzenie w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu, sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie. Następnie pełnomocnik adwokat A. T. sporządziła skargę kasacyjną oraz wzięła udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Stosownie do § 18 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia wynagrodzenie adwokata w postępowaniu przed sądem administracyjnym wynosi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat - 100 % tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zatem stawka w niniejszej sprawie w postępowaniu przed sądem administracyjnym w drugiej instancji, obliczana jest na podstawie § 6 rozporządzenia, który w punkcie 5) stanowi, że stawki minimalne wynoszą przy wartości przedmiotu sprawy powyżej 10.000 zł do 50.000 zł – 2.400 zł, a kwota wynagrodzenia określona na podstawie wyżej cytowanych przepisów § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a i § 6 pkt 5) wyniosła 1.800 zł. Wynagrodzenie to podwyższone zostało o 23% podatku VAT, czyli o kwotę 414 zł. Nadto, wskazać należy, że zgodnie z wymogiem ustanowionym przez § 20 rozporządzenia, kurator zawarła w złożonym wniosku o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało w żadnej części uiszczone. Zatem, w świetle powołanych przepisów rozporządzenia, należne adwokatowi wynagrodzenie w niniejszej sprawie wynosi łącznie 5.166 zł. Brak jest natomiast podstaw do zwrotu kuratorowi wskazanych w złożonym wniosku kosztów podróży. Na aprobatę zasługuje bowiem wyrażone w postanowieniu NSA z 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 154/10, stanowisko, zgodnie z którym art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369) dalej ustawa p.p.s.a. stanowi generalną regułę, w myśl której wymienionym w tym unormowaniu pełnomocnikom, w tym adwokatowi, należy się wynagrodzenie za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. Unormowanie to nie zawiera postanowień dotyczących zasad orzekania w tej materii. Stąd też uzasadnione wydaje się sięgnięcie w tym zakresie do regulacji mających za przedmiot orzekanie o kosztach postępowania. Wniosek taki wspiera fakt, że wynagrodzenie fachowego pełnomocnika wchodzi w zakres kosztów postępowania - o czym przesądza art. 205 § 2 ustawy p.p.s.a. Zatem per analogiam taki sam status posiadać musi wydatek ponoszony przez Skarb Państwa w zastępstwie za stronę korzystającą z prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z 19 sierpnia 2010 r., sygn. akt I FZ 154/10, z 11 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 2943/11, treść orzeczeń dostępna w CBOSA). W świetle powyższego punktem wyjścia dla ustalenia składników wynagrodzenia należnego adwokatowi pozostaje regulacja zawarta w art. 205 § 2 i § 4 ustawy p.p.s.a. Z przepisów tych wynika natomiast, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez kuratora zalicza się jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Zgodnie zaś z § 3 art. 205 ustawy p.p.s.a. przysługujące stronie należności z tytułu kosztów przejazdów oraz utraconego zarobku lub dochodu ustala się i wypłaca według zasad określonych w przepisach działu 2 tytułu III ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 594, z późn. zm.). W świetle unormowań ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (art. 85 ust. 1 w zw. z art. 91), stronie przysługuje zwrot kosztów podróży - z miejsca zamieszkania do miejsca wykonywania czynności sądowej na wezwanie sądu - w wysokości rzeczywiście poniesionych, racjonalnych i celowych kosztów przejazdu własnym samochodem lub innym odpowiednim środkiem transportu. Oznacza to, że tylko w sytuacji, gdy sąd w celu dokładniejszego wyjaśnienia sprawy zarządzi stawienie się strony lub pełnomocnika na podstawie art. 91 § 3 ustawy p.p.s.a. możliwe jest wnioskowanie o zwrot kosztów podróży, na co wielokrotnie zwracano uwagę w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. np. postanowienia NSA: z 14 listopada 2013 r., sygn. akt I OZ 1039/13 i powołane tam orzeczenia; z 6 lutego 2014 r., sygn. akt I GZ 15/14 oraz wyrok NSA z dnia 5 lipca 2007 r., sygn. akt I FSK 1079/06, treść orzeczeń dostępna w CBOSA). W tej sytuacji, skoro stawiennictwo kuratora na rozprawie w 10 listopada 2017 r. nie było obowiązkowe, o czym został pouczony w zawiadomieniu o terminie posiedzenia, nie było podstaw do zasądzenia na jego rzecz zwrotu kosztów przejazdu. Zauważyć również należy, że przepis § 18 ust. 1 pkt 2 lit. a rozporządzenia przewiduje podwyższoną stawkę opłaty za zastępstwo procesowe, którą należy przyznać pełnomocnikowi z urzędu, który sporządził i wniósł skargę kasacyjną oraz wziął udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w porównaniu z opłatą za samo sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej. Uregulowanie to winno się interpretować w ten sposób, że podwyższona stawka opłaty rekompensować ma koszty poniesione przez pełnomocnika związane z jego udziałem w rozprawie – również koszty dojazdu do siedziby Naczelnego Sądu Administracyjnego. W odniesieniu do wniosku o zwrot kosztów poniesionych tytułem korespondencji adwokata ze skarżącym oraz organami celnymi wskazać należy, że zgodnie z wyrażonym wyżej stanowiskiem rozpoznanie wniosku w tym zakresie nie należy do kompetencji sądu administracyjnego i w tym zakresie podlega on oddaleniu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.