I SA/Ke 331/11

Dnia 20 lipca 2011 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 20 lipca 2011 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. znak: [...]. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. A. H. w złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze z dnia 27 maja 2011r. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...].. znak: [...].w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008r. zawarła wniosek o zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 1 lipca 2011r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżąca w zakreślonym w wezwaniu terminie złożyła wniosek na urzędowym formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżąca wskazała, że jest jedynym żywicielem rodziny, prowadzi wspomaganą kredytem działalność gospodarczą – budowa budynków wielorodzinnych i sprzedaż mieszkań, z której za 2010r. oraz w bieżącym okresie wykazuje straty. Skarżąca wskazuje, że nie posiada dodatkowo rezerwowych środków płatniczych i nie ma możliwości uruchamiania nowych kredytów, a pojawienie się nieprzewidzianych wydatków znacząco wpłynie na płynność finansową, która zdaniem skarżącej w jej sytuacji ma kluczowe znaczenie dla prowadzonej obecnie inwestycji, a co za tym idzie kondycji finansowej firmy oraz sytuacji osobistej – rodzinnej. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z mężem i czworgiem małoletnich dzieci. Skarżąca jako posiadany majątek wykazuje dwa mieszkania w W. przy ul G. oba wielkości 88m² oraz inwestycję przy ul. P.w W.. Skarżąca wskazuje, że jedno z mieszkań obciążone jest kredytem w wysokości 380.000,00zł, a drugie jest zabezpieczeniem kredytu inwestycyjnego. Jako posiadane zasoby skarżąca wykazuje oszczędności - środki pieniężne w wysokości 105.000,00zł. Źródłem utrzymanie rodziny skarżącej jest dochód uzyskiwany przez skarżącą z tytułu zasiłku macierzyńskiego w wysokości 5400zł miesięcznie brutto, z prowadzonej działalności skarżąca wykazuje stratę. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącą wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżąca bez wątpienia jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych skarżąca nie należy, bowiem uzyskuje stały miesięczny dochód w kwocie 5400zł brutto, prowadzi działalność gospodarczą, z której wprawdzie wykazuje stratę, przy czym strata w zakresie prowadzonej działalność jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. Ponadto skarżąca jest właścicielem dwóch mieszkań w Warszawie oraz posiada zasoby pieniężne w wysokości 105.000,00zł. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie może być również fakt spłaty kredytu inwestycyjnego. Obowiązek spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o zwolnieniu skarżącej od kosztów sądowych i okoliczność ta nie przesądza o braku możliwości poniesienia kosztów postępowania. Dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle istotna jest wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Tymczasem spłata kredytu inwestycyjnego nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. W orzecznictwie sądowym ukształtowało się już stanowisko, że zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., I OZ 83/06). Biorąc pod uwagę powyższe uznano, iż posiadanie majątku znacznej wartości w postaci dwóch mieszkań W., inwestycji w W., posiadanie oszczędności w wysokości 105.000,00zł, osiąganie stałego miesięcznego dochodu w kwocie 5400zł umożliwia planowanie wydatków, a racjonalne gospodarowanie posiadanym majątkiem oraz uzyskiwanymi przez skarżącą dochodami oraz oszczędności w ponoszonych wydatkach pozwolą na poniesienie przez skarżącą kosztów związanych z postępowaniem bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Mając na uwadze wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7, art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.