I SA/Ke 332/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Danuta Kuchta po rozpoznaniu w dniu 5 września 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...[ nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia odrzucić skargę. Merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 50 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Zatem podmiot uprawniony do wniesienia skargi musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może dotyczyć tylko jego "własnej sprawy administracyjnej" rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu podmiotowi. W przedmiotowej sprawie w dniu 1 marca 2019 r. Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w stosunku do M.S. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...]. Zażalenie na postanowienie wniósł M.S., w wyniku czego Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w postanowieniem z [...] nr [...] w punkcie 1. uchylił zaskarżone postanowienie w części dotyczącej odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z 24 kwietnia 2017 r. z tytułu nieuregulowania składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne za okres 01/2012 i umorzył postępowanie egzekucyjne w tym zakresie, oraz w punkcie 2. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie w sprawie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o nr [...] i [...] z 24 kwietnia 2017 r. z tytułu nieuregulowania składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz składki na ubezpieczenie społeczne za okres 02/2012. Na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, nie ma on jednak interesu prawnego w złożeniu tej skargi. Będący organem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych - Dyrektor Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. działał bowiem w niniejszej sprawie na podstawie art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1314 ze zm.), jako organ egzekucyjny w sprawie, który właściwy jest do rozpatrzenia wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W orzecznictwie sądów administracyjnych zgodnie przyjmuje się, że organ powołany do wydania decyzji (postanowienia) w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania, reprezentującą w nim własne interesy i co za tym idzie nie dopuszczalna jest sytuacja kiedy stroną skarżącą jest jednocześnie organ egzekucyjny, który wydał postanowienie w pierwszej instancji (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2012 r. II FSK 2947/12, z 26 października 2011 r. II GSK 1070/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie nadawałoby temu organowi uprawnienia z jednej strony władcze, a z drugiej uprawnienia strony, która takie rozstrzygnięcie kwestionuje. Organ, który działa na mocy przyznanych mu ustawowo kompetencji, nie może działać równocześnie jako podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Nie jest bowiem dopuszczalna sytuacja, którą ocenić należałoby jako kuriozum, że ten sam podmiot – Zakład Ubezpieczeń Społecznych (jego organ) - raz występuje w sprawie jako organ administracji wykonujący swoje władztwo, a raz - gdy uzna, że jest to dla niego korzystne - jako strona domagająca się ochrony w istocie przed działaniami organu administracji wyższego stopnia. W związku z powyższym, skoro skarżący organ wydał w sprawie postanowienie w pierwszej instancji, to nie ma on legitymacji do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Na marginesie należy wskazać, że w przypadku gdy strony postępowania administracyjnego nie są zainteresowane poddaniem kontroli przez sąd administracyjny decyzji organu odwoławczego, a w ocenie organu pierwszej instancji zachodzą przesłanki niezgodności z prawem tej decyzji, skargę na podstawie art. 8 ustawy p.p.s.a. mogą wnieść prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich, przy czym żadne uregulowania prawne nie stoją na przeszkodzie temu, aby takie zawiadomienie tych organów w takiej sytuacji pochodziło od organu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 kwietnia 2006 r., sygn. akt. II OSK 780/05 LEX nr 209459). Z tych względów skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, jako niedopuszczalną, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy p.p.s.a., należało odrzucić.