II FSK 2947/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, , po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt I SA/Gd 825/12 w sprawie ze skargi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego postanawia oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt I SA/Gd 825/12, odrzucił skargę Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (dalej jako: ,,Strona’’ lub ,,Skarżący’’) na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 28 maja 2012 r., w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Sąd pierwszej instancji uzasadniając swoje stanowisko w niniejszej sprawie zważył, iż w rozpatrywanej sprawie stroną skarżącą jest jednocześnie organ egzekucyjny, który wydał postanowienie w pierwszej instancji, uchylone następnie przez organ odwoławczy. WSA podkreślił, że w orzecznictwie sądów administracyjnych za utrwalone należy uznać stanowisko, że jednostka samorządu terytorialnego nie jest podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji do sądu administracyjnego w sytuacji, gdy organowi tej jednostki powierzono właściwość do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, co poparto stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego zaprezentowanym w uchwale składu 7 sędziów NSA z 19 maja 2003 r., OPS 1/03 (ONSA 2003, nr 4, poz. 115) oraz licznym orzecznictwem sądów administracyjnych i NSA. Mając powyższe na uwadze, oraz uznając za zasadne zastosowanie per analogia przywołanego stanowiska judykatury Sąd stwierdził, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych, pełniąc funkcję organu egzekucyjnego jest właściwy do orzekania w sprawie indywidualnej, tym samym wyłączona jest możliwość dochodzenia przez tę jednostkę jej interesu prawnego w trybie postępowania sądowoadministracyjnego. W konsekwencji Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając niedopuszczalność skargi w przedmiotowej sprawie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej jako: ,,p.p.s.a.’’) orzekł o jej odrzuceniu. Skarżący działając na podstawie art. 173 p.p.s.a. i art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżył powyższe postanowienie w całości zarzucając Sądowi pierwszej instancji: 1) w trybie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 19 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.- dalej jako: ,,u.p.e.a.’’) oraz art. 66 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585 ze zm.) polegające na mylnym przyjęciu, że w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zachodzi tożsamość pomiędzy Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a Dyrektorem Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, 2) w trybie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi- art. 50 § 1 p.p.s.a. poprzez przyjęcie w zaskarżonym postanowieniu, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie dysponuje własnym interesem prawnym, ergo nie jest uprawniony do złożenia skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Przy tak sformułowanych zarzutach Strona wnosząca skargę kasacyjną wniosła o: 1) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Gdańsku, 2) zasądzenie na rzecz Skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Skarbowej w G. wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od strony Skarżącej na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w G. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należy uznać za niezasadną. Przepis art. 50 § 1 p.p.s.a. przyznaje uprawnienie do wniesienia skargi do sądu administracyjnego dwóm kategoriom podmiotów: każdemu, kto ma w tym interes prawny, oraz w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób prokuratorowi, Rzecznikowi Praw Obywatelskich oraz organizacji społecznej jeżeli sprawa mieści się w zakresie jej statutowej działalności i brała ona udział w postępowaniu administracyjnym. Zatem skarżący, o którym mowa w pierwszym zdaniu art. 50 § 1 p.p.s.a., musi mieć w złożeniu skargi interes prawny rozumiany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków, a zaskarżonym aktem lub czynnością. Skarga może bowiem dotyczyć tylko jego ,,własnej sprawy administracyjnej’’, rozumianej jako przewidziana w przepisach prawa administracyjnego możliwość konkretyzacji uprawnień i obowiązków stron stosunku administracyjnego, którymi są organ administracji publicznej i indywidualny podmiot nie podporządkowany organizacyjnie temu organowi. Organ powołany do wydania decyzji (postanowienia) w postępowaniu administracyjnym nie może być jednocześnie stroną tego postępowania, reprezentującą w nim własne interesy i, co za tym idzie nie dopuszczalna jest sytuacja kiedy stroną skarżącą jest jednocześnie organ egzekucyjny, który wydał postanowienie w pierwszej instancji, (por. wyrok II GSK 263/09 z dnia 6 stycznia 2010 r., z dnia 2 marca 2006 r. sygn. akt II GSK 387/05, z dnia 13 maja 2010 r. sygn. akt II FSK 773/10). Podkreślono, że pojęcie strony definiują art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1960 r., Nr 30, poz. 168), z których wynika, że stroną w postępowaniu administracyjnym nie może być organ powołany z mocy prawa do wydania decyzji administracyjnej w sprawie objętej postępowaniem. Organ taki bowiem ma obowiązek wydania decyzji zgodnej z prawem niezależnie od tego, czy pozostaje ze stroną w stosunkach uzależnionych od treści decyzji. W roli tego organu nie ma miejsca na jego własny interes prawny lub obowiązek, także wówczas, gdy w rzeczywistości decyzja dotyka jego praw lub obowiązków. Taka pozycja organu zapobiega równoczesnemu występowaniu w charakterze strony kierującej się własnym interesem i zabiegającej o uzyskanie korzystnej dla siebie decyzji. Odmienne zapatrywanie prowadziłoby również do nieoczekiwanych konsekwencji proceduralnych. Na przykład pozbawione zostałyby znaczenia przepisy różnicujące wszczęcie postępowania z urzędu i na wniosek strony. Można byłoby też wywodzić, że dopuszczalne jest wniesienie odwołania przez organ pierwszej instancji od własnej decyzji, gdyby już po doręczeniu jej adresatowi organ uznał ją za niekorzystną dla własnych interesów. Organ administracji publicznej stawałby się w ten sposób ,,sędzią we własnej sprawie’’. Należy w pełni podzielić argumentację Sądu pierwszej instancji, że Dyrektor Izby Skarbowej wydając jako organ egzekucyjny postanowienie, występował w tym postępowaniu w charakterze organu wyposażonego w kompetencje do władczego rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej w pierwszej instancji. Działał zatem w granicach i na mocy przyznanych mu kompetencji, nie zaś jako podmiot, którego interesu prawnego dotyczy postępowanie. Dopuszczenie możliwości wniesienia skargi przez organ administracji publicznej, który wydał rozstrzygnięcie w sprawie, nadawałoby temu organowi uprawnienia z jednej strony władcze, a z drugiej strony uprawnienia podmiotu, który rozstrzygnięcie kwestionuje, co jest niedopuszczalne. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. ----------------------- 4