I SA/Ke 339/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od października 2008 r. do grudnia 2008 r. postanawia: oddalić wniosek. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 27 czerwca 2014 r. w kwocie 146 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 10 kwietnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług Z. H. złożył sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżący pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z żoną. Dochód jego rodziny stanowi wynagrodzenie za pracę żony w kwocie 3.022,00zł brutto (netto 2.122zł) miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżący wykazał mieszkanie wielkości 106 m²(60% udziału) oraz samochód osobowy toyota rok prod. 2003 o wartości powyżej 3000 euro. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest schorowany i bezrobotny bez prawa do zasiłku, dochód żony wystarcza jedynie na skromne życie, opłaty za leczenie, które skarżący szacuje na kwotę ponad 300 zł miesięcznie. Ponadto skarżący wskazał, że koszty procesów sądowych i odszkodowawczych pochłonęły cały majątek rodziny i wygenerowały olbrzymie zadłużenie. Skarżący wskazał także, że syn K. H. jest udziałowcem w 40% mieszkania przy ul. T. 7a/6 i pokrywa część opłat za eksploatację. Dane zawarte w złożonym wniosku okazały się niewystarczające do oceny sytuacji majątkowej skarżącego, z uwagi na powyższe pismem z dnia 21 lipca 2014 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych poprzez : - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku; - przedłożenie odpisów (kserokopii) zeznań podatkowych za 2013 r., jakie zostały złożone przez skarżącego i jego żonę; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego żonę rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat, kont i lokat dewizowych, itp.), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - złożenie aktualnego zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o pojazdach zarejestrowanych na nazwisko wnioskodawcy lub jego żony (obejmującego ich markę i rok produkcji); - udokumentowanie posiadanego przez skarżącego i jego żonę zadłużenia (zaciągnięte kredyty i pożyczki, itp.); - wykazanie ponoszonych miesięcznie przez skarżącego i jego żonę kosztów utrzymania domu (czynsz, media, itp.) i życia codziennego (wydatki na leczenie, wyżywienie, środki czystości, itp.); - wskazanie, w jakim stopniu K. H. (syn skarżącego) pokrywa opłaty za eksploatację mieszkania przy ul. T.; - udokumentowanie kosztów obecnie prowadzonych postępowań sądowych i odszkodowawczych, na które powołuje się skarżący we wniosku PPF z 7 lipca 2014 r. (poza Kostami postępowań sądowoadministracyjnych wszczętych przed WSA w Kielcach). W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył zaświadczenie Miejskiego Urzędu Pracy w K. z dnia 29 lipca 2014 r. o tym, że skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna od dnia 8 lutego 2013 r., kserokopię decyzji Prezydenta Miast K. z dnia 25 lutego 2014r. o utracie przez skarżącego prawa do zasiłku od dnia 16 lutego 2014 r., zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z 2002 r. o tym, że w 2001 r. skarżący nie wykazał dochodu, kserokopię PIT-u 11 oraz PIT-u 37 skarżącego za rok 2013 z dochodem w kwocie 7.851,50 zł, kserokopię PIT-u 40 żony skarżącego za 2013 rok z dochodem w kwocie 35.760,93 zł, wyciąg z rachunku bankowego skarżącego z saldem w kwocie 185,84 zł, wyciąg z rachunku bankowego żony skarżącego z saldem 4.231,06 zł, pismo Urzędu Miasta K. o tym, że skarżący jest właścicielem samochodu osobowego marki toyota Land Cruiser rok prod. 2003 oraz że nie odnaleziono pojazdów zarejestrowanych na żonę skarżącego, kserokopię informacji Wspólnoty Mieszkaniowej o opłatach za lokal z dnia 6 marca 2014 r., kserokopię faktury za energię na kwotę 329,41zł z terminem płatności na dzień 27 maja 2014 r., kserokopię faktury za gaz na kwotę 394,41 zł z terminem płatności na dzień 12 czerwca 2014 r., kserokopię wezwania do zapłaty za gaz z dnia 24 kwietnia 2014 r. w kwocie 1.028,62 zł. Ponadto skarżący oświadczył, że z pensji żony pokrywane są wydatki na leczenie i leki w kwocie ok. 400 zł miesięczne, środki czystości to kwota ok. 150 zł miesięcznie, , bilety autobusowe, paliwo, ubezpieczenie samochodu to kwota ok. 250 zł miesięcznie, Internet telefony, telewizja to kwota ok. 200 zł, wyżywienie to. ok. 800-1200 zł. Skarżący oświadczył, że nie posiada środków na naprawę samochodu, na wymianę sprzętu AGD, na remonty, malowanie, konserwację oraz na odnowienie garderoby i obuwia. Skarżący wskazał, że syn K. H. pokrywa koszty opłat za gaz, energię elektryczną i opłaty na rzecz wspólnoty mieszkaniowej, ponadto skarżący wskazał, że ostatnie windykacje komornicze spłacił na początku 2012 r., obecnie nie toczą się wobec skarżącego żadne postępowanie windykacyjne. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej ustawa p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Natomiast strona ubiegająca się przed Sądem Administracyjnym o przyznanie prawa pomocy musi wykazać, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udowodnienie przez wnioskodawcę tych okoliczności daje podstawę do pozytywnego rozpatrzenia wniosku. Jeżeli pokrycie kosztów postępowania sądowego może spowodować, że strona postępowania nie będzie mogła uiścić opłat za usługi konieczne do prawidłowej egzystencji czy kupić żywności należy przyznać stronie prawo pomocy w zakresie pełnym lub częściowym. Prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma jednak charakteru swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Zwrócić bowiem należy uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Oceniając całokształt okoliczności w sprawie uznać należało, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego przedstawioną w złożonym wniosku, dodatkowych dokumentach oraz wynikającą z akt administracyjnych nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić kosztów sądowych Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do takiej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem rodzina skarżącego ma przede wszystkim zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponadto żona skarżącego uzyskują stałe miesięczne dochody z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 2.122 zł netto. Z wynagrodzenia za pracę żony nie są pokrywane w żadnym stopniu opłaty za mieszkanie, bowiem w całości opłaty te uiszcza syn skarżącego. Ponadto skarżący nie wykazuje, aby jego rodzina ponosiła nadzwyczajne wydatki, posiadała jakiekolwiek zadłużenia, czy zobowiązania kredytowe. Skarżący przedłożył dokumenty wskazujące saldo na własnym rachunku bankowym w kwocie 185,84 zł, a na rachunku bankowym żony w kwocie 4.231,06 zł. Powyższe świadczy o tym, sytuacja materialna rodziny skarżącego jest stabilna i posiada dostateczne środki na zapewnienie sobie minimum egzystencji. Mając na uwadze przedstawioną sytuację majątkową i rodzinną skarżącego tj. miesięczne dochody rodziny, miesięczne wydatki konieczne, dokonywanie wszelkich opłat za mieszkanie przez syna skarżącego, brak zadłużeń i zobowiązań kredytowych oraz wysokość środków na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony stwierdzić należy, że skarżący dysponuje dostatecznymi środkami na pokrycie kosztów sądowych. Uwzględniając powołane wyżej okoliczności, mimo wskazywania przez skarżącego na problemy finansowe negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego. W tym kontekście zauważyć również należy, że łączna wysokość środków na rachunkach bankowych skarżącego i jego żony stanowi kwotę 4.414,90zł, co świadczy o posiadaniu zasobów finansowych wystarczających do pokrycia wpisu od wniesionej skargi, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty sądowe stanowi jedynie wpis od skargi w kwocie 146,00 zł (we wszystkich sprawach w łącznej kwocie 624,00 zł). W ocenie orzekającego jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącego w aktualnej sytuacji materialnej jego rodziny. Wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a.