I SA/Ke 344/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 31 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi D. S. i G. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz radcy prawnej K.K. – H. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym kwotę 55,20 ( pięćdziesiąt pięć 20/100 ) złote tytułem podatku od towarów i usług. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] 2012 r. nr [...] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] odmawiającą D. S. i G. S. umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007 - 2011 w łącznej kwocie [...] zł. 1.2. W uzasadnieniu decyzji podano, że D. S. i G. S. zwrócili się o umorzenie zaległości podatkowej w podatku od nieruchomości za okres 2007 - 2011. We wniosku wskazali, że zaistniały nowe okoliczności gospodarcze mające fundamentalne znaczenie, co do dalszego bytu przedsięwzięcia gospodarczego, a przede wszystkim stanowią zagrożenie dla egzystencji czteroosobowej rodziny. W trakcie prowadzenia przez podatniczkę działalności gospodarczej, nigdy nie spotkali się z taką kumulacją niekorzystnych sytuacji. Ponad 50% zleceń gospodarczych pozostała bez zapłaty. Zdaniem podatników, winy za powyższe należy upatrywać w światowym kryzysie finansowym, a przede wszystkim braku stosownych regulacji prawnych, chroniących interesy mikroprzedsiębiorstw, traktowanych w świetle prawa jak profesjonaliści oraz na równi z dużymi przedsiębiorstwami. Wnioskodawcy znajdują się w trudnej sytuacji finansowej spowodowanej nieuregulowaniem przez kontrahentów należnego wynagrodzenia, a sprawy o wystawienie sądowych nakazów zapłaty wiążą się z koniecznością opłacenia wpisów sądowych i trwają minimum dwa lata, doprowadzając do ruiny nie dłużnika lecz wierzyciela. Podatnicy podnieśli ponadto, że spłacają kredyt hipoteczny, za który nabyli nieruchomość będącą przedmiotem sprawy. 1.3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że zasady dopuszczalności udzielania pomocy przedsiębiorcom określone zostały w art. 107-108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Udzielenie przewidzianej w art. 67b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej pomocy de minimis wymaga ustalenia przez organ podatkowy, że pomoc ta jest uzasadniona ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym przy jednoczesnym ustaleniu, że pomoc nie naruszy warunków wynikających z postanowień rozporządzenia Komisji. W niniejszej sprawie przedmiotem sporu jest rozstrzygnięcie podjęte w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej oparte na uznaniu administracyjnym. Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Oznacza to, że nawet jeśli w wyniku analizy sytuacji wnioskodawcy okaże się, że zaistnieją powyższe przesłanki organ może, ale nie musi dokonać umorzenia istniejących zaległości. Uznaniowa konstrukcja normy prawnej nie oznacza dowolności rozstrzygnięcia. Wydanie decyzji, w warunkach art. 67a § 1 pkt 3 oraz art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej musi więc być poprzedzone wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek umorzenia i ich analizą, przy czym należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie. 1.4. W sprawie ustalono, że wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży stolarki otworowej oraz usług ogólnobudowlanych, zaś wnioskodawca jest osobą bezrobotną. W 2011 r., w okresie styczeń - listopad 2011 r., uzyskała przychody w wysokości 650 485,12 zł. Z tej kwoty około 195 tys. zł to wierzytelności, których sprawy o odzyskanie skierowano na drogę sądową. Organ podatkowy różnicując powyższe dane wywnioskował, że około 455 tys. zł. to rzeczywisty wpływ środków pieniężnych w 2011 r., zatem kwota zaległego podatku od nieruchomości w łącznej kwocie w wysokości 6671 zł plus odsetki za zwłokę w świetle ww. przychodu jest znikoma. 1.5. Ważny interes podatnika zachodzi w sytuacji, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować zaległości podatkowych. Ocena ważnego interesu strony w kontekście możliwości zastosowania ulgi, o której mowa w art. 67a § 1 pkt 3 i oraz art. 67 b § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, to przede wszystkim ocena realnych możliwości uregulowania zaległości podatkowych, dokonana w połączeniu z aktualną oceną sytuacji materialnej i zdrowotnej osoby ubiegającej się o umorzenie zaległości podatkowych. Zdaniem Kolegium niepowodzenia działalności gospodarczej nie mogą skutkować obowiązkiem umorzenia zaległości podatkowej. Nie można przerzucać konsekwencji działania podmiotu, który jest profesjonalistą na państwo i społeczeństwo. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na decyzję SKO w K. podatnicy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zarzucając jej naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, tj.: 1. art. 67 § 1 przez nierespektowanie przez organ wartości istotnych dla całego społeczeństwa w tym dla skarżących, takich jak: sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy publicznej; 2. art. 122 poprzez wadliwą ocenę materiału dowodowego; 3. art. 124 w związku z naruszeniem zasady przekonywania; 4. art. 187 § 1 przez brak zebrania wyczerpującego materiału dowodowego; 5. art. 191 przez brak wszechstronnej i wnikliwej analizy całokształtu materiału dowodowego; 6. art. 210 § 1 przez niezgodne z wymogami uzasadnienie decyzji wydanej w oparciu o uznanie administracyjne; 7. wykładni wyroku SN z dnia 18 listopada 1993 r. sygn. akt III JIN 49/93 (OSNC 1994/9/181) w związku z tym, że organ administracji mechanicznie i sztywno wykazywał nadrzędność interesu państwa nad interesem indywidualnym skarżących; 8. wyroku WSA w Krakowie z dnia 2 lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Kr 516/08 w związku z tym, że byt prawny przedsiębiorstwa należącego do skarżących, powinien leżeć w interesie również całego społeczeństwa, w związku z tym, że w całej historii istnienia firmy utrzymywali się z niej jej pracownicy z rodzinami, a przede wszystkim skarżący wraz z rodziną; 9. wyroku NSA z dnia 20 marca 2002 r. sygn. akt I VGd 1563/99 w związku z tym, że organ administracji nie uznał położenia skarżących jako nadzwyczajnego i niezależnego od ich sposobu postępowania a nade wszystko powstałego z ich wpływu na zaistniałą sytuację. 10. wyroku NSA z dnia 1 października 1999 r. sygn. akt III SA/7493/98 w związku z tym, że skarżący w żadnym stopniu nie naruszyli wykładni tego wyroku, co winno skutkować umorzeniem zaległości podatkowych; 11. wyroku NSA z dnia 29 czerwca 2000 r. sygn. akt. I A/Po 1342/99 w związku z wadliwą oceną zebranego materiału dowodowego. Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi drugiej instancji. 2.2. W uzasadnieniu skargi podatnicy wyrazili swoje niezadowolenie z regulacji prawnych obowiązujących w Polsce, dotyczących przedsiębiorców. Podnieśli, że niedopuszczalne jest zawężenie znaczenia określenia "ważny interes podatnika" wyłącznie do trudnej sytuacji finansowej w oderwaniu od sytuacji materialnej całej rodziny podatników. Kolegium w uzasadnieniu swojej decyzji pominęło argumentację podatników i skupiło się na efekcie finalnych zdarzeń. Nie odniosło się do sytuacji przedsiębiorstwa oraz wpływu działań związanych z brakiem respektowania prawa przez innych uczestników obrotu gospodarczego oraz braku pomocy od organów państwowych do nadzorowania prawa. Wbrew zasadzie przekonywania nie wyjaśniło zasadności przesłanek, którymi kierowało się przy załatwieniu sprawy oraz jak rozumie ważny interes podatnika, czy też interes publiczny. Na znaczenie tych pojęć enigmatycznie wskazał organ I instancji. Organy obu instancji zignorowały rozpatrzenie sprawy w płaszczyźnie przesłanki interesu publicznego. 2.3. Zdaniem podatników prowadzonej przez nich działalności gospodarczej nie można uznać za nieefektywną. Od 2003 r. utrzymuje się z niej czteroosobowa rodzina i kilku pracowników wraz z rodzinami. W związku z tym utrzymanie bytu prawnego przedsiębiorstwa musi leżeć w interesie społecznym. 2.4. W orzecznictwie NSA utrwalony jest pogląd, że skoro umorzenie zaległości jest instytucją nadzwyczajną to tym samym wypadki społeczne i gospodarcze muszą posiadać tę samą cechę. Zdaniem skarżących, objęte wnioskiem zaległości podatkowe, były następstwem szczególnych i nieprzewidzianych zdarzeń, co winno skutkować umorzeniem zaległości podatkowych. 2.5. W ocenie skarżących dopuszczając się wadliwej oceny materiału oraz naruszenia zasady prawdy obiektywnej organ podatkowy nie uwzględnił ich sytuacji finansowo-prawno-gospodarczej ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji w branży budowlanej, w której poruszają się skarżący. W końcu 2010 r. nastąpiła bowiem ogólnoświatowa tendencja spowolnienia gospodarczego objawiająca się recesją w branży. Skarżący nie mogą skutecznie przeciwdziałać napotkanym problemom i wymóc respektowania prawa przez ich dłużników. Podatnicy zdają sobie sprawę z tego, że umorzenie zaległości podatkowej jest instytucją wyjątkową i nie czynią z niej środka prowadzącego do zwolnienia z długu podatkowego. Zdaniem skarżących jednak gdy w sposób nagły, niespodziewany, a przede wszystkim na tak dużą skalę następuje zamach na mienie podatników nie mogą oni być bezwzględnie traktowani przez organy podatkowe. Uważają, że sytuacja finansowa i majątkowa dłużników może stanowić samoistną przesłankę umorzenia zaległości, a zatem szczegółowego rozważenia wymaga kwestia, czy egzekucja należności nie doprowadzi do niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny oraz konieczności korzystania z pomocy społecznej. Skarżący podkreślili, że opłacili podatek za rok bieżący 2012 r. 2.6. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podzielił też, uznając za niewadliwe, ustalenia organu w zakresie stanu faktycznego, które znajdują potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. 3.2. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. dotycząca odmowy umorzenia zaległości podatkowej z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2007 – 2011. Przystępując do rozważań w przedmiocie ulg podatkowych, należy zaznaczyć, że zastosowanie ulgi jest instytucją o charakterze wyjątkowym, bowiem zasadą jest terminowe płacenie podatków. Wszelkie ulgi podatkowe są wyjątkiem i istotnym odstępstwem od zasady powszechności i równości opodatkowania. W związku z takim charakterem ulg podatkowych oraz faktem, że udzielanie ulg w spłacie podatków traktowane jest co do zasady jako jedna z form pomocy udzielanej przez państwo, pomoc taka dopuszczalna jest w ściśle określonych w przepisach prawa sytuacjach. Podstawę materialno-prawną umorzenia zaległości podatkowej, w przypadku gdy podmiotem ubiegającym się o udzielenie ulgi jest przedsiębiorca, stanowi art. 67 a § 1 w związku z art. 67 b Ordynacji podatkowej. W przypadku ulg udzielanych przedsiębiorcom, uwzględnić należy nadto uregulowania wspólnotowe dotyczące pomocy przedsiębiorcom. W prawodawstwie Unii Europejskiej, obowiązuje ogólna zasada zakazu udzielania pomocy podmiotom gospodarczym w formie mogącej zakłócać konkurencję i wymianę handlową (art. 107 i 108 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, Dz. U. Nr 90 poz. 864/2 z dnia 30 kwietnia 2004 r. ze zm.). Powyższe uregulowania zostały prawidłowo przywołane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (pkt 1.3.) Z przepisów tych wynika, że ulgi udzielane przedsiębiorcom m.in. w postaci umorzenia zaległości podatkowej mogą być ulgami, które stanowią pomoc de minimis (art. 67 b § 1pkt 2 Ordynacji podatkowej), przesłankami udzielenia ulg z kolei są ważny interes podatnika lub interes publiczny (art. 67a Ordynacji podatkowej). W sprawach wniosków przedsiębiorców o przyznanie ulg podatkowych, powołane wyżej przepisy obligują organ podatkowy w pierwszej kolejności do analizy przesłanek z art. 67a Ordynacji podatkowej, a dopiero w przypadku gdy organ uzna, że zostały one spełnione odnosi się do kwestii pomocy de minimis (zob. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r. sygn. akt II FSK 243/10, lex nr 1083063). Wymaga również podkreślenia to, że decyzje wydawane na podstawie ww. przepisów są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Rozważania organu dotyczące kwestii uznaniowości decyzji w zakresie udzielania ulg są prawidłowe. Kontroli Sądu natomiast nie podlega uznanie samo w sobie, ale kwestia, czy decyzja została podjęta zgodnie z podstawowymi regułami postępowania administracyjnego, a w szczególności, czy wydano ją w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oraz czy ocena tego materiału została dokonana zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, czy też zawiera elementy dowolności. 3.3. W przedmiotowej sprawie organ prawidłowo stwierdził, nie przekraczając granic uznania administracyjnego, że skarżący nie spełniają przesłanek udzielenia ulgi określonych w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Wymaga wyjaśnienia, że użyte w powołanym przepisie sformułowania "ważny interes podatnika", "interes publiczny", to pojęcia niedookreślone. O istnieniu ważnego interesu podatnika nie decyduje subiektywne przekonanie podatnika, lecz decydować powinny kryteria zobiektywizowane, zgodne z powszechnie aprobowaną hierarchią wartości, w której wysoką rangę mają zdrowie i życie, a także możliwości zarobkowe w celu zdobycia środków utrzymania dla siebie i rodziny. Ważny interes podatnika należy rozumieć jako nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Trudna sytuacja majątkowa może być uznana za ważny interes podatnika, jednakże nie może być mowy o automatyzmie, który powodowałby, że każda trudna sytuacja materialna skutkowałaby zawsze udzieleniem wnioskowanej ulgi. Ważny interes podatnika musi charakteryzować się nieprzewidywalnością i niezależnością od sposobu postępowania podatnika. Istotne przy tym jest, że gdy podatnik jest przedsiębiorcą obowiązują inne, bardziej rygorystyczne kryteria oceny i starannego działania. W przypadku skarżących takie wyjątkowe okoliczności, świadczące o istnieniu ważnego interesu podatnika nie wystąpiły. Z akt sprawy wynika, że jakkolwiek sytuacja ich jest niewątpliwe trudna, to jednak nie została spowodowana nagłą przyczyną losową, która doprowadziła do niemożności uiszczenia zaległego podatku. Powołane przez skarżącą trudności gospodarcze (sytuacja rynkowa, brak zapłaty należności przez kontrahentów) stanowią okoliczności notoryjne, dotyczące wielu przedsiębiorców i nie mogą stanowić jedynego uzasadnienia dla przyznania ulgi. Odmowę udzielenia ulgi uzasadnia również fakt, że trudności finansowe skarżących nie mają charakteru trwałych. Skarżący posiadają bowiem wierzytelności w kwocie 195 000 zł, co do których wystąpili do sądu o wydanie nakazów zapłaty, co daje realną perspektywę ich odzyskania. Wymaga również podkreślenia, wbrew twierdzeniom skarżących, że brak zapłaty należności przez kontrahentów nie stanowi nadzwyczajnego, losowego wydarzenia uzasadniającego wystąpienie przesłanki ważnego interesu. Okolicznościami takimi nie są też samoistnie uwarunkowania ekonomiczno-prawne istniejące na rynku czy "kryzys", który w ocenie skarżących stanowi przyczynę ich problemów finansowych. W związku z tym okoliczności powyższe nie mogą stanowić jedynego uzasadnienia dla żądania umorzenia zaległego podatku. Są to bowiem okoliczności związane z ryzykiem prowadzenia działalności gospodarczej, które obarcza każdego podatnika i nie może być przenoszone na całe społeczeństwo. Na prawidłową ocenę przez organ braku ważnego interesu ma również wpływ, że skarżący są osobami młodymi, zdrowymi, posiadają doświadczenie w prowadzeniu działalności gospodarczej. Skarżący ponadto jest osobą wykształconą z doświadczeniem zawodowym, co stanowi o realnych szansach podjęcia przez nich zawieszonej działalności gospodarczej lub podjęcia zatrudnienia przez skarżącego. Okoliczności te potwierdzają wniosek o przejściowym charakterze trudności finansowych skarżących. Sytuacja taka nie kwalifikuje ich do otrzymania ulgi w postaci umorzenia całości zadłużenia. Wymaga również zaznaczenia, że organ pierwszej instancji w sposób adekwatny wyszedł naprzeciw oczekiwaniom skarżących, sugerując rozłożenie zaległości na raty. 3.4. Sąd podziela również stanowisko organu, że w sprawie brak jest przesłanki interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem podatku, co więcej zdaniem Sądu udzielenie wnioskowanej ulgi pozostawałoby w sprzeczności interesem publicznym. Wymaga wyjaśnienia, że przez interes publiczny rozumie się dyrektywę postępowania nakazującą mieć na uwadze respektowanie wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, takich jak sprawiedliwość, bezpieczeństwo, zaufanie obywateli do organów władzy, sprawność działania aparatu państwowego itp. W tym zakresie istotne jest, że skarżąca posiadała w odpowiednim czasie środki na zabezpieczenie zapłaty podatku od nieruchomości. Z zeznań podatkowych skarżącej wynika bowiem, że z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej uzyskiwała przychody, w tym tylko w 2011 r. przychód ten wyniósł ponad 650 000 zł, w 2010 r. ponad 889 000 zł, w 2009 r. 618 000 zł, a w 2008 r. przychód ze stosunku pracy wyniósł ponad 660 000 zł. Wskazane kwoty przychodu w zestawieniu z należnymi kwotami podatku od nieruchomości uzasadniają stwierdzenie, że skarżący dysponowali środkami na jego uiszczenie. Nie można natomiast premiować podatników, posiadających w odpowiednim czasie środki pozwalające na zapłatę należności podatkowych, a nie czyniących tego. Za wydatkowanie uzyskiwanych przychodów wyłącznie odpowiedzialni są skarżący i wydatki te powinny zawsze uwzględniać obciążenia publiczne. Przy czym władanie nieruchomością, z czego powinni wnioskodawcy zdawać sobie sprawę, implikuje zawsze konieczność uiszczania podatku od tejże nieruchomości. W kontekście przesłanki interesu publicznego odmowę umorzenia wnioskowanych zaległości podatkowych uzasadnia również fakt regulowania przez skarżących m.in. rat kredytu (ponad 3000 zł miesięcznie). Spłata innych należności nie może bowiem odbywać się kosztem spłaty publicznoprawnych zobowiązań. W związku z powyższym zarzut naruszenia art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej jest nieuzasadniony. 3.5. Wbrew zarzutom skargi, działaniom organów podatkowych nie można też przypisać dowolności. Wskazały one i oceniły wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy okoliczności faktyczne dotyczące sytuacji finansowej oraz możliwości regulowania zaległości podatkowych przez skarżących. Stwierdzając brak przesłanek z art. 67a § 1 Ordynacji podatkowej organy podatkowe obu instancji przedstawiły w uzasadnieniach swoich decyzji szereg ustaleń i argumentów. Wskazały na konkretne środki i źródła dowodowe oraz kryteria, jakimi się kierowały dokonując oceny dowodów. Dokonana przez nie ocena jest zgodna z doświadczeniem życiowym i logiką, co pozwala stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W związku z powyższym zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 122, art. 187 § 1, art. 191, art. 210 § 1 i art. 124 Ordynacji podatkowej są nieuzasadnione. Stanowiska sądów zawarte w wyrokach powołanych przez skarżących nie są też sprzeczne z zaprezentowanym w niniejszej sprawie. Na inną ocenę przesłanek dla przyznania wnioskowanej ulgi nie może również wpłynąć podnoszony w skardze fakt zapłaty podatku za 2012 r. Tym bardziej bowiem potwierdza on, że skarżący posiadają możliwości regulowania swych zobowiązań. 3.6. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. 3.7. Przyznanie wynagrodzenia radcy prawnemu ustanowionemu w ramach prawa pomocy uzasadnia art. 250 ustawy p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. "c" i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz.1349 ze zm.).