I SA/Ke 350/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 8 sierpnia 2013 r. sprawy ze skargi W. S. na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...] 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] 2013 r. nr [...]; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz W. S. kwotę 32 (trzydzieści dwa) złote tytułem zwrotu kosztów postępowania (kosztów przejazdu); 1.1 Decyzją z dnia [...]2013 r. nr [...] Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...]2013 r. nr [...]w przedmiocie odmowy W. S. umorzenia odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od I kwartału 2003 r. do II kwartału 2005 r. w kwocie [...]zł. 1.2 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że zadłużenie na koncie składkowym W. S. jest skutkiem nie wywiązania się przez wiele lat z obowiązku terminowego uiszczania składek na ubezpieczenie społeczne rolników. W okresie od dnia 21 kwietnia 1995 r. do dnia 28 kwietnia 2005 r. skarżąca była właścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5,17 ha fizycznego tj. 1,27 ha przeliczeniowego, z tego tytułu skarżąca podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu w okresach nie podlegania innemu ubezpieczeniu. 1.3 Organ wskazał, że W. S. we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy podniosła, że od kilku lat nie pracuje, nie osiąga żadnych dochodów oraz nie posiada majątku. Korzysta z pomocy opieki społecznej , a z otrzymywanych zasiłków nie jest w stanie zapłacić zaległych składek w KRUS. Ma na utrzymaniu dwoje uczących się dzieci w wieku szkolnym, a jej rodzinie brakuje na chleb. Skarżącej odcinano dopływ prądu gdyż nie miała za co regulować rachunków . Nigdy nie korzystała z przywilejów KRUS, ma ubezpieczenie zdrowotne w urzędzie pracy, nigdy nie przedstawiała zwolnień lekarskich. Skarżąca na potwierdzenie powyższych twierdzeń przedłożyła fakturę z Gminnego Zakładu Komunalnego w R. wystawioną na ojca skarżącej C. A. na kwotę 125,20 zł oraz fakturę za energię wystawioną na skarżącą w kwocie 312,74 zł. W konsekwencji organ zakonkludował , że nie negując wskazanego przez skarżącą subiektywnego poczucia nadzwyczajności i skomplikowanej , opłacanie składek w proponowanej uldze nie oznacza zagrożenia egzystencji jej rodziny. Organ podkreśli, że opłaty medialne nie stanowią nieprzewidzianych, nagłych wydatków lecz są elementem życia codziennego, a wspólne zamieszkiwanie z matką zobowiązuje do uczestniczenia w pokryciu kosztów korzystania z energii, wody czy wywożenia śmieci . Nadto organ wskazał, że ze względu na sytuację rodzinną skarżącej udzielono już ulgi w formie umorzenia 50% odsetek z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne rolników za okres od III kwartału 1999 r. do II kwartału 2005 roku. Organ wyjaśnił też , że decyzje o umorzeniu mają charakter uznaniowy i podejmowane są w wyjątkowych i szczególnie uzasadnionych wypadkach, zwłaszcza w razie znacznego ograniczenia możliwości płatniczych, na skutek których płatnik mógłby pozostać bez środków do życia i ocenił, że w przypadku skarżącej nie zachodzą takie okoliczności. 2.1 Na decyzję Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego W. S. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Nie zgadzając się z decyzję wydaną przez KRUS wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ponowiła argumenty wskazane we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, a ponadto wskazała, że pracownicy KRUS widzieli, że nie posiada żadnych maszyn, inwentarza, ani majątku. Skarżąca podniosła, że nie ma gdzie mieszkać, bo budynki są własnością jej matki , z którą jest w konflikcie. Nadto wskazała na bardzo zły stan techniczny domu oraz budynków gospodarczych. 2.2 W odpowiedzi na skargę Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 3.1 Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem z prawem ( art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych Dz.U.Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie rozstrzygnięcie naruszające prawo w sposób o jakim mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz.U.Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej p.p.s.a.). Nadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a sąd rozstrzygając w granicach sprawy , nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo procesowe w sposób , który mógł mieć wpływ na wynik sprawy. 3.2 Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (tekst jednolity z dnia 30 I 2013 Dz.U. 2013r., poz. 267) w art. 107 § 1 i 3 wskazuje jakie elementy zawierać musi decyzja wydana przez organ administracji publicznej. Istotnym składnikiem decyzji jest w myśl powołanego wyżej przepisu uzasadnienie faktyczne i prawne dokonanego rozstrzygnięcia. Ustawodawca wskazał ( art. 107 § 3 kpa), że uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Zaskarżona decyzja elementów tych nie zawiera co oznacza, że jej prawidłowo merytoryczna kontrola jest niemożliwa. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ nie zawarł własnych ustaleń faktycznych , przywołując jedynie na tę okoliczność tezy odwołania ( wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy) złożonego przez skarżącą. Takie rozstrzygnięcie narusza też zasadę dwuinstancyjności o jakiej mowa w art. 15 kpa. Z zasady tej wynika bowiem , że spawa administracyjna musi być rozpoznana i rozstrzygnięta dwukrotnie. Oznacza to po stronie organów obowiązek przeprowadzenia dwukrotnie postępowania wyjaśniającego , a celem postępowania odwoławczego nie jest weryfikacja decyzji, a ponowne rozpoznanie sprawy administracyjnej ( patrz orzeczenie NSA V SA 721/92 ONSA 1992, Nr 3-4, poz. 95). Głównym elementem wskazanego przez Prezesa KRUS stanu faktycznego, jest omówienie przyczyn powstania zaległości, mimo, że okoliczność ta dla rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z art. 41a ust. 1 ustawy z dnia 20 XII 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz.U.2008.50.291 ze zm.) nie ma znaczenia. Brak w niej natomiast ustaleń faktycznych istotnych z punktu widzenia przepisu prawa materialnego. Uzasadnienie decyzji nie zawiera też wskazania i omówienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia ( poza wskazaniem art. 41a ust.1 u. u.s.r. w komparycji rozstrzygnięcia). Jak wskazano wyżej obowiązkowym elementem decyzji jest wyjaśnienie podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa. Brak w tym zakresie powoduje, że rozstrzygnięcie i z tego powodu nie jest możliwe do skontrolowania. Należy też wskazać, że tezy uzasadnienia organu nie odpowiadają rozstrzygnięciu albowiem organ wskazał, że " Nie oznacza to jednak, iż opłacenie składek w proponowanej uldze zagraża egzystencji Pani i rodziny.", gdy tymczasem rozstrzygnięcie tyczy jedynie odmowy umorzenia wymienionych w nim zaległości a nie przyznania jakiejkolwiek ulgi. 3.3 Ponownie rozpoznając sprawę organ wyda decyzje odpowiadającą prawu tj zawierającą wszystkie elementy o jakich mowa w art. 107 § 1 i 3 kpa. Oznacza to, że dokładnie ustali stan faktyczny sprawy oraz dokona jego subsumcji pod poprawnie wskazany i omówiony przepis prawa materialnego. Weźmie też pod uwagę , że niemożność opłacenia składek , że względu na brak środków finansowych , uznawana jest w orzecznictwie administracyjnym ( np. III SA/Wa 1666/06 ,LEX nr 328559) za sytuację uzasadniającą istnienie po stronie podlegającego ubezpieczeniu rolnika, ważnego interesu w umorzeniu należności stosownie do treści art. 41a ust 1 pkt 1 u.u.s.r. W cytowanym orzeczeniu Sąd wskazał, że istnienie tego interesu nie może być kwestionowane w sytuacji , gdy zapłata składek zagraża podstawom egzystencji osoby podlegającej ubezpieczeniu. 3.4 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "c" p.p.s.a. orzekła jak w sentencji. Orzeczenie o zwrocie skarżącej kosztów przejazdu , Sąd wydał na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1p.p.s.a.