I SA/Ke 351/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 10 października 2012r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w O. Ś. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej w K. na rzecz A. Sp. z o.o. w O. Ś. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z [...]2012 r., nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. Ś. z [...]2012 r. nr [...], którą organ I instancji odmówił A. Sp. z o.o. z siedzibą w O. Ś.. wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych samochodu osobowego marki Mercedes Benz S 350 nr rej. [...], rok produkcji 2006, nr nadwozia [...]. Zastaw na samochodzie został ustanowiony i wpisany w rejestrze zastawów skarbowych w dniu 20 lutego 2009 r. na wniosek Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jako zabezpieczenie z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenia zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. W dniu 20 lutego 2009 r., przed dokonaniem wpisu w rejestrze zastawów skarbowych organ I Instancji na podstawie informacji Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w O. Ś.., ustalił, że pojazd zarejestrowany jest na firmę WW B. Spółka Jawna W. W., N. W. w O. Ś.. Zawiadomieniem z 20 lutego 2009 r. organ poinformował spółkę B. sp. j. o ustanowieniu zastawu na ruchomościach, w tym wskazanym samochodzie. W odpowiedzi na powyższe WW B. Sp. j zawiadomiła Naczelnika Urzędu Skarbowego O. Ś., że samochód został sprzedany w dniu 19 lutego 2009 r., zatem zastaw ustawowy nie może zostać ustanowiony, przedstawiając, na żądanie organu, kserokopię faktury VAT Nr 34/2009 wystawionej w dniu 1 lutego 2009 r. dla nabywcy przedmiotowego samochodu tj. W.W. C. Zakład Pracy Chronionej. Wnioskiem z 2 marca 2010 r. spółka A. Sp.zo.o. w O. Ś. zwróciła się do organu I instancji o wydanie decyzji w sprawie wykreślenia z rejestru zastawów skarbowych wpisu dotyczącego przedmiotowego samochodu marki Mercedes Benz, model S 350. Uzasadniając wniosek wskazała, że przedmiotowy samochód został wniesiony do Spółki 1 września 2009 r. w drodze aportu. O objęciu samochodu zastawem skarbowym dowiedziała się 26 lutego 2010 r. podczas procedury rejestracji w/w samochodu. Organ I instancji [...]2010r. wydał decyzję nr [...], którą odmówił wykreślenia wpisu w rejestrze, z tym, że decyzja ta została uchylona przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. decyzją z [...]2010r. nr [...], a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia. Rozpatrując ponownie wniosek Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Ś. decyzją z [...]2010 r. nr [...]. uznał wniosek A. Sp. z o.o. za zasadny i dokonał wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych samochodu osobowego marki Mercedes Benz S 350, nr rej. [...]. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie Syndyk Masy Upadłości B. Sp.j. w upadłości likwidacyjnej W. W., N. W. w O. Ś. Powołał się na bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży samochodu osobowego marki Mercedes-Benz S 350 L, zawartej pomiędzy B. W.W., N.W. Spółką jawną w O. Ś. a W.W., potwierdzoną prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach Wydział VII Gospodarczy z dnia 15 lipca 2010 r. sygn. akt VII GC 35/10. Wskazując, że nowe okoliczności zaistniałe w przedmiotowej sprawie dotyczące bezskuteczności wobec masy upadłości umowy sprzedaży samochodu wymagają ponownego przeprowadzenia postępowania, Dyrektor Izby Skarbowej w K. decyzją z [...]2011r. nr [...] uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez ten organ. Po rozpatrzeniu ponownym sprawy decyzją z [...]2012 r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. Ś. odmówił wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych samochodu osobowego marki Mercedes Benz S 350 nr rej. [...], a Dyrektor Izby Skarbowej w K. zaskarżoną decyzją z [...]2012r., nr [...], utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 42a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 8 poz. 60 ze zm.), wskazał, że w sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności przedmiotu obciążonego zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia, tj. do kogo należała rzecz w dacie wpisu do rejestru zastawów skarbowych. Wyrokiem Sądu Okręgowego w Kielcach z 15 lipca 2010 r. sygn. akt VII GC 35/10, orzeczono, że zawarta w 19 lutego 2009 r. pomiędzy W. W., będącym wspólnikiem spółki B. W. W., N. W. Sp.j. w świetle art. 128 ust. 1 i 2 Prawa upadłościowego i naprawczego jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości. W związku z treścią wskazanego wyroku, w ocenie organu, 19 lutego 2009 r. W. W. nie nabył skutecznie od B. W. W., N. W. Sp.j. przedmiotowego samochodu, co oznacza, że w dacie ustanowienia zastawu tj. 20 lutego 2009 r. właścicielem ruchomości był B. W. W., N. W. Sp.j. Skoro spółka B. była właścicielem ruchomości, która została obciążona zastawem skarbowym, to nie zachodzi przesłanka z art. 42a Ordynacji podatkowej skutkująca koniecznością wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 133 Ordynacji podatkowej, przez przyjęcie, że syndyk spółki B. ma uprawnienie do zaskarżenia decyzji dotyczącej wpisu zastawu skarbowego organ wskazał, że interes prawny syndyka, o którym mowa w art. 133 Ordynacji podatkowej wynika z faktu, że przedmiot zastawu wchodzi do masy upadłej Spółki, która od dnia 19 listopada 2009 r. znajduje się w upadłości likwidacyjnej, zaś zastaw został ustanowiony celem zabezpieczenia należności, z tytułu których zobowiązana była spółka B.. Organ odwołał się w również do art. 144 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, wskazującego, że w przypadku upadłości likwidacyjnej postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte i dalej prowadzone jedynie przez syndyka lub przeciwko niemu. Z kolei, zdaniem organu ocena zarzutu, iż wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach sygn. akt VII GC 35/10 nie precyzuje wobec to jakiej masy upadłości umowa sprzedaży samochodu jest bezskuteczna, nie leży w gestii organu administracji podatkowej. Powyższą decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. A. sp. z o.o. w O.Ś. zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów art. 133 i art. 42a Ordynacji podatkowej, przepisów kodeksu cywilnego art. 59 i art., 169 oraz przepisów postępowania cywilnego art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. Naruszenie art. 133 Ordynacji podatkowej skarżąca uzasadniła dopuszczeniem możliwości zaskarżenia przez syndyka masy upadłości spółki B. decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącej ustanowienie zastawu skarbowego zabezpiecza należności podatkowe Skarbu Państwa w związku z tym uczestnikiem postępowania i co za tym idzie podmiotem uprawnionym do zaskarżenia decyzji o wpisie lub wykreśleniu zastawu skarbowego jest Skarb Państwa oraz właściciel obciążonej zastawem skarbowym rzeczy. Dlatego w sytuacji, gdy samochód został sprzedany przez firmę B. W. W., N. W. s.j., na rzecz W. W. umową z 19 lutego 2009 r., a zastaw skarbowy został ustanowiony 20 lutego 2009 r., to tym samym zastaw ten nie narusza jakichkolwiek praw spółki. Skarżąca zarzuciła, że sentencja wyroku w sprawie VII GC 35/10 nie precyzuje wobec jakiej masy upadłości umowa sprzedaży samochodu jest bezskuteczna, co dyskwalifikuje normatywne znaczenie wyroku i jego wpływ na ważność, a nawet skuteczność sprzedaży samochodu. Podkreśliła, że wyrok sądowy podlega wykonaniu w zakresie odpowiadającym jego literalnej treści i nie ma znaczenia jaki podmiot był w sprawie strona powodową. Powagę rzeczy osądzonej ma w zasadzie tylko rozstrzygnięcie zawarte w sentencji wyroku, nie przysługuje motywom zamieszczonym w uzasadnieniu wyroku, zwłaszcza ustaleniom faktycznym. Z powyższych względów zdaniem skarżącej zaskarżona decyzja narusza art. 365 § 1 k.p.c. i art. 366 k.p.c. W ocenie skarżącej w sprawie doszło też do naruszenia art. 42a § 1 Ordynacji podatkowej, gdyż ustalenia faktyczne poczynione w sprawie jednoznacznie wskazują na to, że w dniu ustanowienia zastawu skarbowego tj. 20 lutego 2009 r. przedmiot zastawu skarbowego nie stanowił już własności podatnika, czyli spółki B. sp. j. Samo orzeczenie bezskuteczności czynności prawnej nie ma wpływu na działania normy art. 42a § 1 Ordynacji podatkowej. Bezskuteczność czynności prawnej (umowy) nie powoduje jej nieważności a zatem w sprawie doszło do naruszenia art. 59 k.c. Podniosła, że wyrok Sądu Okręgowego w Kielcach sygn. akt: VII GC 35/10 nie zakwestionował ważności nabycia przedmiotowego samochodu przez. A. sp. z o.o. umową z 1 września 2009 r. Bezskuteczność umowy wobec konkretnego podmiotu nie ma żadnego wpływu na prawa innych podmiotów dotyczące przedmiotu, co do którego orzeczona jest bezskuteczność umowy. Umowa sprzedaży samochodu jest w pełni prawnie skuteczna i co za tym idzie niweczy skuteczność ustanowienia zastawu skarbowego w myśl przepisu art. 42a Ordynacji podatkowej. Nabycie przez A. sp. z o.o. jako dokonane w dobrej wierze jest zgodnie z art. 169 k.c. w pełni skuteczne. A. sp. z o.o. nabyło własność przedmiotowego samochodu bez obciążeń, co uzasadnia wykreślenie zastawu skarbowego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o jej oddalenie. Pismem złożonym w dniu 10 października 2011 r. syndyk masy upadłości B. Spółka Jawna W. W. N. W. w upadłości likwidacyjnej wniósł o oddalenie skargi. Zakwestionował zachowanie przez skarżąca spółkę 7-dniowego terminu przewidzianego w art. 42 a Ordynacji podatkowej wobec tożsamości osoby wnoszącej aport do spółki A. a właścicielem spółki. Podniósł, że dla potrzeb postępowania o wydanie samochodu skarżąca spółka zarzuciła, że nie jest właścicielem samochodu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz.270), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie w granicach sprawy pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Związanie granicami sprawy oznacza, że sąd nie może kontrolować kwestii pozostających poza granicami sprawy będącej przedmiotem postępowania, które wyznacza ogół elementów stosunku administracyjnego będącego przedmiotem zaskarżonej decyzji. Przedmiotem zaskarżonej decyzji jest odmowa wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych samochodu osobowego marki Mercedes Benz S 350 stanowiącego zabezpieczenie należności składkowych firmy B. Spółka Jawna W. W., N. W. w O. Ś.. Zgodnie z art. 42 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa wykreślenie wpisu z rejestru zastawów skarbowych następuje, jeżeli rzecz lub prawo obciążone zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia nie stanowiły własności podatnika, płatnika, inkasenta, następcy prawnego lub osoby trzeciej odpowiadającej za zaległości podatkowe. Wniosek o wykreślenie wpisu składa się w terminie 7 dni od dnia, w którym osoba powołująca się na swoje prawo własności powzięła wiadomość o ustanowieniu zastawu. W sprawie wykreślanie wpisu z rejestru zastawów skarbowych w przypadku określonym w § 1 wydaje się decyzję (§ 2 art. 42 a ustawy). Oznacza to, iż obciążenie zastawem skarbowym rzeczy, która w dniu jego ustanowienia nie stanowiła własności podatnika odpowiadającego za zaległości podatkowe wypełnia hipotezę normy prawnej wynikającej z art. 42 a § 1 ustawy Ordynacja podatkowa i jej wystąpienie waży o obowiązku wykreślenia wpisu z rejestru zastawów skarbowych. Zasadnie zatem organ podatkowy wskazał, że dla rozstrzygnięcia istotne znaczenie ma ustalenie podmiotu, któremu przysługiwało prawo własności przedmiotu obciążonego zastawem skarbowym w dniu jego ustanowienia Okoliczności, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w O. w dniu 20 lutego 2009 r. ustanowił zastaw na samochodzie marki Mercedes Benz jako zabezpieczenie należności składkowych B. Spółka Jawna W. W. N. W. oraz, że w dniu 19 lutego 2009 r. doszło do zawarcia umowy sprzedaży tego samochodu pomiędzy B. Spółka Jawna W. W. N. W. a W. W. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą C. nie są sporne. Bezsporny jest też fakt, że prawomocnym wyrokiem z dnia 15 lipca 2010 r. w sprawie sygn. akt VII GC 35/10 Sąd Okręgowy w Kielcach Wydział Gospodarczy stwierdził bezskuteczność wobec masy upadłości umowy sprzedaży przedmiotowego samochodu zawartej w dniu 19 lutego 2009r. pomiędzy B. Spółka Jawna W. W. N. W. a W. W. z uwagi na to, była to czynność upadłego będącego spółką jawną z jej wspólnikiem dokonana w terminie 6 miesięcy przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości. Dla oceny, czy w dacie ustanowienia zastawu samochód stanowił własność B. Spółka Jawna W. W. N. W., jak przyjął organ, należy rozważyć, czy skutki stwierdzenia bezskuteczności czynności umowy sprzedaży zawartej pomiędzy B. Spółka Jawna W. W. N. W. a W. W. prowadzącym działalność gospodarczą pod firmą C. względem masy upadłości są tożsame z utratą własności. Przepis art. 128 ust 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. Nr 60 poz. 535 ze zm.) stanowi o bezskuteczności czynności prawnej upadłego w stosunku do masy upadłości. Reguluje instytucję tzw. bezskuteczności względnej, której istota polega na uchyleniu skuteczności czynności prawnej względem określonego podmiotu z jednoczesnym pozostawieniem pełnej skuteczności względem innych podmiotów. Konstrukcja ta nie podważa ważności czynności prawnej a jedynie skuteczność w stosunku do oznaczonych podmiotów. Innymi słowy względność bezskuteczności czynności prawnej oznacza, że pozostaje ważna, lecz w stosunku do masy upadłości traktowana jest jako czynność nie powodująca określonych skutków tak, jakby nie została dokonana. (por. wyrok SN z dnia 29 września 2000r. V CKN 93/00, publikowany LEX 52588, wyrok SN z dnia 22 czerwca 2007r. V CSK106/07, publikowany LEX 442543). Orzeczenie o bezskuteczności czynności powoduje, że przedmiot czynności prawnej uzyskuje status składnika majątkowego masy upadłości. Stan taki jest wynikiem ogłoszenia upadłości i istnieje tylko w czasie postępowania upadłościowego i na jego potrzeby. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że wbrew stanowisku organu, orzeczenie bezskuteczności czynności sprzedaży samochodu nie podważa ważności umowy przeniesienia własności samochodu zawartej przez firmę B. Spółka Jawna W. W. N. W. a W. W. w dniu 19 lutego 2009 r., czynność pozostaje ważna. Orzeczenie o bezskuteczności czynności pozwala tylko wierzycielom na zaspokojenie się z rzeczy jako składnika masy upadłości. Tylko nieważność czynności prawnej, nie jej bezskuteczność, powoduje, że czynność traktowana jest od początku jako niebyła, co oznacza, że w jej wyniku własność rzeczy nie została przeniesiona. Tym samym nie można podzielić stanowiska organu, że właścicielem samochodu w związku z orzeczeniem o bezskuteczności czynności prawnej w stosunku do masy upadłości, w dacie ustanowienia zastawu była B. Spółka Jawna W. W. N. W.. Organ dokonał nieprawidłowej oceny skutków orzeczenia przez sąd o bezskuteczności czynności prawnej w stosunku do masy upadłości, przyjmując, że jego skutkiem było przywrócenie prawa własności na rzecz B. Spółka Jawna W. W. N. W., a w konsekwencji dokonał błędnych ustaleń faktycznych, że właścicielem samochodu w dacie ustanowienia zastawu był ten podmiot. Nie jest natomiast uzasadniony zarzut naruszenia art. 133 Ordynacji podatkowej przez przyznanie syndykowi uprawnienia do złożenia odwołania od decyzji dotyczącej wpisu zastawu skarbowego. Nie można podzielić stanowiska skargi, że przymiot strony postępowania przysługuje Skarbowi Państwa oraz właścicielowi przedmiotu zastawu. Jak wskazano wyżej istota sporu sprowadza się do ustalenia komu przysługiwała własność rzeczy na dzień ustanowienia zastawu ustanowionego dla zabezpieczenia należności składkowych B. Spółka Jawna W. W. N. W. wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie jak wywodzi skarżący zabezpieczenia należności podatkowych Skarbu Państwa. Zgodnie z art. 144 ust 1 Prawo upadłościowe i naprawcze ogłoszenie upadłości likwidacyjnej powoduje, że postępowania sądowe i administracyjne dotyczące masy upadłości mogą być wszczęte jedynie przez syndyka lub przeciw niemu. Konsekwencją ogłoszenia upadłości jest utrata przez upadłego legitymacji do udziału w toczącym się postępowaniu. Przepis art. 144 ust 1 Prawo upadłościowe i naprawcze przesądza, że tylko syndyk ma legitymację procesową do udziału w toczących się postępowaniach dotyczących masy upadłości (wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt I FSK 1033/08 lex 5732173). Skoro samochód będący przedmiotem zastawu na skutek orzeczenia o bezskuteczności czynności przeniesienia własności stał się składnikiem masy upadłości B. Spółka Jawna W. W. N. W. syndyk miał uprawnienie do udziału w postępowaniu, w tym wniesienia odwołania. Jak wskazano na wstępie, sąd dokonując kontroli decyzji jest związany granicami sprawy i nie może kontrolować kwestii pozostających poza granicami sprawy będącej przedmiotem postępowania. Przedmiotem oceny sądu jest decyzja odmawiająca wykreślenia zastawu skarbowego. Zarzuty dotyczące wadliwości sformułowania orzeczenia Sądu Okręgowego w Kielcach o bezskuteczności czynności w stosunku do masy upadłości pozostają poza zakresem kontroli Sądu. Na marginesie należy podnieść, że wyrok był przedmiotem kontroli Sądu Apelacyjnego. Poza zakresem rozpoznawanej sprawy a zatem kontroli Sądu pozostaje eksponowana w skardze kwestia nabycia samochodu przez A. sp. z o.o., w dobrej wierze a zatem bez obciążenia w postaci zastawu skarbowego. Zgodnie z art. 42 a Ordynacji podatkowej prawo do zwalczania wpisu w przedmiocie ustanowienia zastawu przysługuje każdoczesnemu właścicielowi i istotnym jest czy A. sp. z o.o. składając wniosek o wykreślenie zasawu dysponowała prawem własności. Z akt sprawy wynika, że przedmiotowy samochód został wniesiony w dniu 1 września 2009 r. jako aport do A. sp. z o.o przez W.W. i ta okoliczność w toku postępowania administracyjnego nie była kwestionowana. Podnoszona przez syndyka masy upadłości okoliczność, że w postępowaniu sądowym o wydanie samochodu A. sp. z o.o. zarzuca, że nie jest i w dacie otrzymania pozwu spółka nie była właścicielem samochodu nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia. Odnosząc się do podniesionego przez syndyka masy upadłości na etapie postępowania sądowego zarzutu uchybienia 7 dniowego terminu zastrzeżonego w art. 42 a Ordynacji podatkowej dla wniesienia wniosku o wykreślenie zastawu, należy podnieść, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest spółką handlową o kapitałowym charakterze, mającą osobowość prawną odrębną od osoby wspólnika. Nie można zatem utożsamiać wiedzy wspólnika, co do przedmiotu aportu z wiedzą samej spółki. Tym samym twierdzenie skarżącego, iż spółka powzięła wiadomość o obciążeniu samochodu prawem zastawu podczas procedury rejestracji pojazdu nie zostało podważone. Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę prawną i wyda stosowne rozstrzygnięcie Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz 135 p.p.s.a. i art. 152 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Orzeczenie o kosztach wydano w oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzając na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania obejmujących uiszczony wpis od skargi, opłatę od pełnomocnictwa i koszty zastępstwa procesowego.