I SA/Ke 359/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 5 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku B. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi B. B. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. postanawia: oddalić wniosek. B.B. złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] 2012 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. Uzasadniając złożony w tej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego skarżąca wskazała na trudną sytuację materialną. Podniosła, że w 2011 r. została zwolniona z pracy i obecnie zaczęła prowadzić działalność gospodarczą, która jeszcze nie przynosi dochodów. Wskazała, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskuje dochód w wysokości 2000 zł brutto. Mąż skarżącej jest osobą bezrobotną, zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy w K.. Na utrzymaniu skarżącej pozostaje syn P., student studiów dziennych. Dodatkowym obciążeniem finansowym są dopłaty z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za 2008 r. w wysokości [...] zł i 2009 r. w wysokości [...] zł. W zakresie stanu majątkowego B.B. wskazała na dom o powierzchni 117 m² obciążony kredytem hipotecznym w wysokości 40 000 franków szwajcarskich. Miesięczna rata kredytu wynosi około 650 zł. Skarżąca posiada również inne zobowiązania kredytowe, które wynoszą około 1000 zł. Dodatkowo B.B. została obciążona kosztami zastępstwa procesowego w kwocie 1800 zł z tytułu przegranej sprawy z pracodawcą. Stosownie do treści art. 255 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarżąca została wezwana do uzupełnienia opisanego wniosku poprzez złożenie oświadczenia o rodzaju i wysokości miesięcznych wydatków ponoszonych aktualnie przez skarżącą i jej rodzinę; udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania mieszkania; przedłożenie kopii zeznania podatkowego skarżącej i jej męża za 2011 r.; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą i jej męża rachunków bankowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy. Uzupełniając wniosek skarżąca wskazała na ponoszone przez jej rodzinę miesięcznie wydatki. Obok wskazanych we wniosku są to: kredyt na wykończenie domu 387 zł, energia elektryczna 150 zł, woda i ścieki 80 zł, utrzymanie studiującego dziennie syna 1000 zł, ogrzewanie domu 166 zł, koszty wyżywienia 700 zł, inne koszty (np. paliwo) 300 zł. Skarżąca przedłożyła również wyciąg z rachunku bankowego, zeznanie podatkowe za 2011 r., rachunki i faktury potwierdzające wydatki mieszkaniowe. Dodatkowo oświadczyła, że nie przedkłada zeznania podatkowego męża ponieważ nie osiągał dochodów. Poinformowała również, że środki które posiada na rachunku bankowym pochodzą z wcześniejszych oszczędności i służą jako zabezpieczenie zapłaty wszelkich wydatków związanych z utrzymaniem rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270) dalej określanej jako ustawa p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W wyniku analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącej, wykazanej w uzupełnionym w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. wniosku o przyznanie prawa pomocy, Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zdaniem Sądu, skarżąca nie należy do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych. Z przedstawionej przez skarżącą analizy wydatków i uzyskiwanych przez nią dochodów wynika, że nie grozi jej niedostatek. Wprawdzie skarżąca utraciła w 2011 r. pracę, a jej mąż jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, a na ich utrzymaniu pozostaje dorosły syn, to jednak posiadane przez rodzinę oszczędności oraz dochody skarżącej z prowadzonej przez nią działalności gospodarczej pozwalają określić sytuację finansową skarżącej i jej rodziny jako stabilną. Z przedłożonej przez skarżącą historii rachunku bankowego wynika, że na dzień 20 sierpnia 2012 r. do dyspozycji skarżącej pozostaje kwota 15 155,33 zł. Ponadto sytuacji finansowej skarżącej nie można określić jako trudnej z powodu uzyskiwania stałych dochodów z tytułu prowadzonej przez skarżącą działalności gospodarczej. Na rachunku bankowym skarżącej bowiem odnotowano wpływ środków z tytułu umów o dzieło w czerwcu 2012 r. w kwotach 1365 zł, 2730 zł, 2730 zł, 1000 zł, 1547 zł, 1638 zł, w lipcu 2012 r. kwot: 2500 zł, 2730 zł, 2000 zł i 500 zł tytułem pensji, natomiast w od 1 do 20 sierpnia 2012 r. odnotowano wpłatę 1000 zł tytułem pensji i 1500 zł za szkolenie. Zdaniem Sądu dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Na przyznanie skarżącej prawa pomocy nie mógł również wpłynąć fakt utraty przez nią w 2011 r. pracy. Z zeznania podatkowego skarżącej za 2011 r. wynika bowiem, że obok dochodów ze stosunku pracy skarżąca posiadała także inne źródła dochodu, w związku z tym fakt utraty przez nią pracy nie spowodował zachwiania jej sytuacji materialnej i bytowej w sposób wpływający na brak możliwości zapewnienia sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Sąd wziął pod uwagę również relację opisanych oszczędności i dochodów rodziny do wskazanych przez skarżącą wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Z danych tych wynika, że po uregulowaniu niezbędnych miesięcznych wydatków rodziny do dyspozycji skarżącej pozostają wolne środki. Nadmienić również należy, że w okresie wakacyjnym budżet rodziny skarżącej zostaje częściowo odciążony o wydatki związane ze studiami syna skarżącej. W tej sytuacji wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 244, art. 245 § 1 i § 2 oraz art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.