I SA/Ke 364/05

Sygnatura akt: I SA/Ke 364/05 W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 13 grudnia 2005 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie: Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Asesor WSA Mirosław Surma, Protokolant: ref. staż. Łukasz Pastuszko, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13.12.2005 r. sprawy ze skargi D.C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] numer [...] w przedmiocie : określenia zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję w całości; 2. określa, że uchylona decyzja nie może być wykonana w całości; 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 1456 złotych (tysiąc czterysta pięćdziesiąt sześć złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania Zaskarżoną decyzją z dnia [...] nr. [...] Dyrektor Izby Skarbowej uchylił decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. nr. [...] z dnia [...]. w sprawie określenia za 2003r. zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 18.910,80 zł i określił dla D. C. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych w kwocie 6.408,30 zł. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że D. C. prowadziła działalność gospodarczą w zakresie obróbki drewna opodatkowaną na zasadach ogólnych. Dla potrzeb ewidencyjnych prowadziła podatkową księgę przychodów i rozchodów. W złożonym zeznaniu podatkowym PIT-36 wykazała przychód z działalności gospodarczej w kwocie 767.069,71 zł, koszty uzyskania przychodów w kwocie 758.877,43 zł, dochód w kwocie 8192,28 zl oraz dochód z innych źródeł w kwocie 299 zł. Po uwzględnieniu odliczenia od dochodu składek na ubezpieczenie społeczne oraz od podatku składki na ubezpieczenie zdrowotne podatek należny nie wystąpił. Przeprowadzona w dniach 30.VII – 4.VIII.2004r. kontrola wykazała, że księga przychodów i rozchodów jest wadliwa i nierzetelna. W wyniku kontroli ustalono, że podatniczka zawyżyła koszty uzyskania przychodów łącznie o kwotę 79.403,14 zł. W podatkowej księdze przychodów i rozchodów zaewidencjonowała wydatki dotyczące robót budowlanych, których w rzeczywistości nie poniosła w kwocie 40.567 zł. Ponadto stwierdzono zawyżenie kosztów dotyczących wydatków na energię elektryczną o kwotę 38.836,14 ,zł z uwagi na ich nieprawidłowe udokumentowanie. Organ podatkowy I instancji stosując się do zasady określonej w art. 23 par. 2 Ordynacji podatkowej odstąpił od określenia w drodze oszacowania podstawy opodatkowania, ponieważ dane wynikające z ksiąg podatkowych, uzupełnione danymi uzyskanymi w toku postępowania pozwoliły na określenie podstawy opodatkowania. Przychód z działalności przyjęto w wysokości zeznanej. Koszty uzyskania przychodów skorygowano do kwoty 679.474,29 zł tj. o kwotę 79.403,14 zł. Dochód z działalności gospodarczej został ustalony na kwotę 87.595,42 zł. Powyższe ustalenia skutkowały wydaniem przez organ I instancji decyzji określającej dla D. C. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003r. w kwocie 18.910,80 zł. W wyniku odwołania podatniczki Dyrektor Izby Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję orzekając co do istoty. Dokonując kontroli ustaleń, uznał zgodnie z żądaniem za koszt uzyskania przychodu poniesione przez skarżącą wydatki na energię elektryczną w kwocie 38.836,14 zł. Za bezzasadny uznał natomiast zarzut naruszenia art. 22 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych zwanej dalej ustawa o p.d.o.f. poprzez nieuznanie przez organ I instancji za koszt uzyskania przychodów wydatków dotyczących prac remontowych wykonywanych przez G. T.. D. C. do protokołu z dnia 13.VIII.2004r. zeznała, że od lutego do połowy kwietnia 2003r. G. T. wykonywał osobiście na jej zlecenie remont budynku gospodarczego co obrazowało 5 wystawionych przez niego faktur na łączną kwotę 40.567 zł. W toku kontroli doraźnej w firmie G.T. ustalono, że faktury te nie zostały zaewidencjonowane w prowadzonej przez niego księdze przychodów. Wystawione faktury miały podwójna numerację gdyż z takimi samymi numerami zostały zaewidencjonowane w miesiącu maju 2003r. faktury wystawione dla innych kontrahentów. Nadto do kontroli G.T. nie przedstawił faktury VAT Nr.7/2003 wartość netto 11.602 zł. Nie okazał też dowodu zakupu materiałów zużytych przy wykonywaniu przedmiotowych usług. G. T. zeznał, że potrzebne materiały zakupił na targu bez rachunków a brak zaewidencjonowania tego przychodu nastąpił na skutek nieporozumień z żoną, która w tym czasie prowadziła jego księgowość. Na podstawie kosztorysów załączonych do poszczególnych rachunków ustalono, że na wykonanie wymienionego zakresu robót potrzeba było 1124 roboczogodzin. Skoro według swoich zeznań pracował on luty-marzec to było to tylko 50 dni roboczych , co oznacza, że wykonawca musiałby pracować ok. 22,5 godzin na dobę. Nadto zeznał on, że przy wykonywaniu prac wykorzystywał maszyny będące własnością skarżącej co jednak nie zostało uwzględnione w wystawionych fakturach. Okoliczności te wskazują zdaniem organu odwoławczego na fikcyjność operacji gospodarczych udokumentowanych tymi fakturami. Skoro zatem wydatki nie zostały poniesione to w myśl art. 22 ustawy o p.d.o.f nie mogą być uznane za koszt uzyskania przychodów. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skardze D. C. wniosła o uchylnie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ja decyzja organu I instancji zarzucając naruszenie prawa marerialnego tj. art. 22 ustawy o p.d.o.f oraz naruszenie prawa procesowego w tym art.180, 187, 191 i 192 Ordynacji podatkowej. Wskazała , że w sprawie nie został w sposób należyty ustalony stan faktyczny co narusza art.122 Ordynacji podatkowej co w konsekwencji miało wpływ na błędne zastosowanie art. 22 ustawy o p.d.o.f. Organy podatkowe popadły w sprzeczność ustalając a to, że prace remontowe zostały wykonane a to, że remont był jedynie fikcyjny. Na organach ciążył obowiązek ustalenia stanu faktycznego nawet jeśli podatnik nie zgłaszał aktywnego udziału w postępowaniu. Nie ustalono jakie prace zostały wykonane, w jakim czasie i dlaczego ustalono za nie taką cenę. Nadto naruszono art. 22 ustawy o p.d.o.f poprzez ustalenie, że niewłaściwe prowadzenie ewidencji rachunkowej pozbawia podatnika możliwości odliczenia kosztu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby skarbowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 1 ustawy Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.Nr. 153 poz. 1269 za 2002r.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności rozstrzygnięć z prawem. Oznacza to, że wyeliminować z obrotu prawnego można jedynie takie rozstrzygnięcie które narusza prawo materialne lub procesowe i to w stopniu mającym wpływ na treść rozstrzygnięcia. W sprawie niniejszej doszło do naruszenia norm prawa procesowego jak i materialnego co miało wpływ na treść decyzji. Zgodnie z art . 122 Ordynacji podatkowej (Dz.U. 97.137.926 ze zm.) na organach podatkowych ciąży obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego. Oznacza to, że w postępowaniu obowiązuje zasada prawdy obiektywnej. W myśl tej zasady na organie ciąży obowiązek ustalenia i wyjaśnienia stanu faktycznego i zastosowanie do niego normy prawnej. Zasada ta w postępowaniu przed organami administracyjnymi została naruszona. Skarżąca konsekwentnie w toku postępowania twierdziła , że wykonała remont pomieszczeń gospodarczych, który to remont na jej zlecenie przeprowadziła firma G. T., wystawiając po zakończeniu prac stosowne faktury VAT. Faktury te ujęła w prowadzonej księdze przychodów i rozchodów a kwoty w nich ujęte zaliczyła stosownie do dyspozycji art. 22 ustawy o p.d.o.f. do kosztów uzyskania przychodów. Organ pierwszej instancji ustalił, że remont w zakresie wskazanym przez skarżącą został przeprowadzony, jednakże nie został on udokumentowany w sposób pozwalający na zaliczenie go do kosztów uzyskania przychodów. Organ drugiej instancji opierając się na tym samym materiale dowodowym poczynił inne ustalenia. Ustalił bowiem co podniósł w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, że skarżąca nie poniosła wydatków na remont co w konsekwencji spowodowało niemożność uznania ich za koszt. Organ drugiej instancji nie wyjaśnił jednak dlaczego poczynił tak odmienne ustalenia. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy skarbowe ustalą zatem stan faktyczny w szczególności czy remont budynku gospodarczego został faktycznie przeprowadzony oraz czy jego zakres jest zgodny z kosztorysami załączonymi do poszczególnych faktur. Ustalenie w sposób jednoznaczny stanu faktycznego pozwoli dopiero na prawidłowe zastosowanie normy prawa materialnego. Art. 22 ust. 1 ustawy o p.d.o.f z dnia 26 lipca 1991r.(tekst jedn. Dz.U.Nr.90 poz.416 za 1993. ze zm.) stwierdza, że kosztami uzyskania przychodów z poszczególnego źródła są wszelkie koszty poniesione w celu osiągnięcia przychodów z wyjątkiem wymienionych w art. 23. Oznacza to, że podatnik ma możliwość odliczenia do celów podatkowych wszelkich wydatków pod warunkiem, że wykaże ich bezpośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą, a ich poczynienie ma lub może mieć wpływ na wielkość osiągniętego przychodu. Zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie istnieją sprzeczne poglądy dotyczące zasad dokumentowania kosztów. Pierwszy z nich formalny stanowi, że warunkiem uznania danego wydatku za koszt jest jego należyte udokumentowanie. Drugi pogląd mówi, że wadliwe wystawienie dowodu księgowego nie niweczy samego faktu wydatku. Zdaniem Sądu orzekającego w sprawie podzielić należy pogląd pośredni zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 6.IV.2000r. III SA 672/99 ,że wydatki faktycznie poczynione, a jedynie wadliwie udokumentowane, nie mogą być tylko z tego powodu w całości pominięte przy określeniu podstawy opodatkowania, jeśli mogą być udowodnione innymi środkami dowodowymi zasługującymi na wiarę. Podobny pogląd wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w orzeczeniu z dnia 2.IX.1999r. I SA/Po 2020/98. W orzeczeniu tym NSA stwierdził, że w przypadku zakwestionowania przez organ podatkowy wiarygodności faktur , podatnikowi przysługuje prawo posłużenia się innymi dowodami w celu wykazania, że poniósł określony wydatek. Jednakże w tym zakresie ciężar dowodu przesuwa się na podatnika. Nie jest zatem trafny pogląd skarżącej, że w każdym przypadku na organach podatkowych ciąży obowiązek ustalania stanu faktycznego. Wbrew zarzutom skargi podatniczka w toku postępowania nie zgłaszała wniosków dowodowych bowiem za takie nie można uznać ogólnego stwierdzenia zawartego w odwołaniu od decyzji I instancji, że na okoliczność remontu istnieje możliwość przeprowadzenia oględzin i ewentualnego przesłuchania świadków. Wniosek dowodowy winien być tak sformułowany aby organ mógł się do niego formalnie ustosunkować. Tak więc wniosek zawierać musi wskazanie dowodu oraz okoliczności na którą ma być przeprowadzony. Tak zgłoszony wniosek dowodowy musi być przez organy skarbowe rozpatrzony i oceniony w kontekście całego zgromadzonego materiału(art.187, 188 ,191OP). Skarga nie zawiera wskazań na czym polegało naruszenie art.192 OP a działając z urzędu Sąd nie dopatrzył się uchybień w tym zakresie. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 par. 1 pkt 1 a,c ustawy z dnia 30.VIII.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.Nr.153 poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny jest właściwy do orzekania w sprawie na podstawie rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 13.VIII.2004r.(Dz.U.Nr.187 poz. 1926 za 2004r.).