I SA/Ke 374/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 13 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. D. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej postanawia: oddalić wniosek. Skarżąca K.D. wraz ze skargą na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kary pieniężnej złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu PPF. Skarżąca nie dopełniła tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 8 lipca 2014 r. Sąd przesłał skarżącej urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W odpowiedzi skarżąca złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Z oświadczenia złożonego pod odpowiedzialnością karną za podanie nieprawdziwych danych lub zatajenie prawdy o stanie rodzinnym, majątkowym i uzyskiwanych dochodach zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że skarżąca pozostaje w gospodarstwie domowym wraz dwojgiem dzieci w wieku 2 i 5 lat, matką, ojcem i babcią. Rodzina skarżącej utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego z tytułu wynagrodzenia za pracę przez matkę skarżącej w kwocie 1000 zł miesięcznie, z tytułu świadczenia rentowego przez babcię skarżącej w kwocie 950 zł miesięcznie oraz z tytułu świadczenia alimentacyjnego na dzieci w kwocie 1200 zł miesięcznie. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała dom wielkości ok. 160 m² oraz nieruchomość rolną wielkości ok. 5000m². W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, na problemy finansowe związane z prowadzeniem firmy. Oświadczyła, że z mężem pozostaje w separacji. Ponadto skarżąca wskazała, że posiada liczne zobowiązania, które są następstwem upadłości firmy m.in. kredyt w kwocie 540 zł miesięcznie, grzywnę nałożoną przez Urząd Skarbowy w kwocie 105,26 zł miesięcznie oraz zobowiązanie w Urzędzie Skarbowym na kwotę 3600 zł i kwota 10000 zł wobec WITD. Po dokonaniu wstępnej analizy wniosku, co do jego treści dane w nim zawarte okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i zdolności płatniczych skarżącej. Z uwagi na powyższe pismem z dnia 22 lipca 2014 r. skarżąca na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. została wezwana w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma sądowego pod rygorem oddalenia wniosku o przyznanie prawa pomocy do jego uzupełnienia poprzez: - udokumentowanie faktu likwidacji firmy prowadzonej przez skarżącą oraz wykreślenia jej z Ewidencji Działalności Gospodarczej, - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Urzędu Pracy potwierdzającego, że skarżąca jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku (z formularza PPF i przedłożonych dokumentów wynika, że skarżąca uzyskuje dochód jedynie w postaci alimentów na dzieci i zasiłku rodzinnego – nie osiąga zatem innych dochodów, np. ze stosunku pracy czy działalności gospodarczej); - oświadczenie czy między K. D. a jej mężem została orzeczona separacja sądowa i złożenie dokumentów potwierdzających tę okoliczność; - przedłożenie odpisów (kserokopii) zeznań podatkowych za 2013 r., jakie zostały złożone przez skarżącą i jej męża; - przedłożenie wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawczynię i jej męża rachunków bankowych (rachunków osobistych, rachunków lokat, kont i lokat dewizowych, itp.), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy; - złożenie aktualnego zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o pojazdach zarejestrowanych na nazwisko skarżącej i jej męża (obejmującego markę i rok produkcji tych pojazdów); - udokumentowanie obecnej wysokości zadłużenia posiadanego przez skarżącą i jej męża; - udokumentowanie kosztów utrzymania domu, w którym mieszka skarżąca (opłaty za media, podatek od nieruchomości, itp.) oraz oszacowanie lub w miarę możliwości udokumentowanie wydatków życia codziennego (wyżywienia, odzieży, środków czystości, lekarstw, itp.); - wyjaśnienie czy nadal jest aktualna informacja zawarta we wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 5 czerwca 2014 r., a nie zamieszczona w formularzu PPF z dnia 14 lipca 2014 r., że J. S. pozostaje ze skarżącą i innymi członkami jej rodziny we wspólnym gospodarstwie domowym oraz osiąga dochód w wysokości 900 zł. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła kserokopię następujących dokumentów: harmonogramu spłat kredytu, decyzji M-GOPS w P. w sprawie ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do zasiłku rodzinnego na córkę skarżącej w kwocie 77,00 zł miesięcznie do dnia 30.09.2014 r. od 1.10. 2014 r. do dnia 31.10.2014 r. w kwocie 106,00 zł miesięcznie oraz na syna skarżącej do dnia 31.10.2014 r. w wysokości 77,00 zł, skierowania do szpitala z dnia 4 czerwca 2014 r. J. S., zeznania PIT-37 za 2013 r. D. D. z dochodem 9.517,27 zł, kserokopię pisma skarżącej do Urzędu Skarbowego z dnia 2 czerwca 2014 r., odpisu wyroku z dnia 16 maja 2014r. w sprawie wysokości alimentów, potwierdzenia przyjęcia wniosku skarżącej o wpis do CEIDG z dnia 03.09.2012 r., zawiadomienia pełnomocnika wierzyciela o stanie egzekucji z dnia 24.06.2014r. zaświadczenie Starostwa Powiatowego w P. z dnia 31.07 2014 r. o tym, że skarżąca nie figuruje w ewidencji jako właściciel pojazdów, zawiadomienia o zmianie wysokości zajęcia z dnia 23.12.2014 r. Ponadto skarżąca oświadczyła, że jej ojciec J. S. pozostaje wraz z nią i jej rodziną we wspólnym gospodarstwie domowym jednak cierpi na chorobę alkoholowa i wszystkie swoje dochody przeznacza na własne potrzeby. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Regulacje postępowania sądowoadministracyjnego pozwalają skarżącym, nie posiadającym wystarczających środków finansowych koniecznych do ochrony ich interesu prawnego na ubieganie się o przyznanie tzw. prawa pomocy. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Z treści przywołanego przepisu wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, iż nie jest on w stanie pokryć jakichkolwiek kosztów postępowania. Rola orzekającego sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a., która - co trzeba podkreślić - ma charakter ekonomiczny. Przepis ten nakłada obowiązek zbadania zasadności wniosku strony w dwóch aspektach: przy uwzględnieniu wysokości obciążeń finansowych spoczywających na stronie w ramach jej udziału w postępowaniu oraz jej (rzeczywistych) możliwości finansowych. Z kolei w myśl art. 255 ustawy p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252 ustawy p.p.s.a. [druk PPF], okaże się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego i dochodów. Przepis ten, który dodatkowo miał w tej sprawie zastosowanie, nakłada zatem na stronę obowiązek współdziałania w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). Tym bardziej, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na podstawie wskazanego art. 255 ustawy p.p.s.a., zarządzeniem z dnia 21 lipca 2014 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie określonych dokumentów i oświadczeń. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżąca złożyła jedynie część z dokumentów i oświadczeń zakreślonych wezwaniem Sądu. Wskazała, że w 2013 r. nie uzyskała dochodu i nie składała zeznania podatkowego, jednak na powyższą okoliczność stosownego zaświadczenia w Urzędzie Skarbowym nie uzyskała. Skarżąca nie dołączyła również historii swojego konta bankowego z uwagi, że jest ono zablokowane od 18 grudnia 2013 r. Skarżąca nie przedłożyła także stosownego zaświadczenia na okoliczność, że jej mąż nie figuruje w ewidencji jako właściciel pojazdów. Nie udokumentowała również, że wobec skarżącej i jej męża została orzeczona separacja sądowa. Ponadto skarżąca nie udokumentowała kosztów utrzymania domu, w którym mieszka (opłaty za media, podatek od nieruchomości, itp.) oraz nie udokumentowała ani nie oszacowała wydatków życia codziennego (wyżywienia, odzieży, środków czystości, lekarstw, itp.). Skarżąca nie udokumentowanie faktu likwidacji firmy prowadzonej przez skarżącą oraz wykreślenia jej z Ewidencji Działalności Gospodarczej, jak również nie przedłożyła zaświadczenia z Urzędu Pracy, że jest osobą bezrobotną. Mając na względzie postawę skarżącej tj. przedłożenie jedynie częściowych dokumentów i oświadczeń należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Nieuzupełnie wniosku przez skarżącą o żądane dokumenty i oświadczenia spowodowało, że niewyjaśnione pozostały podstawowe okoliczności dotyczące możliwości partycypowania skarżącej w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego, a brak precyzyjnych oświadczeń skarżącej co do jej sytuacji majątkowej i rodzinnej nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. W ocenie orzekającego postępowanie skarżącej, polegające na uchyleniu się od obowiązków nałożonych w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. skutkuje niewyjaśnieniem istotnych wątpliwości dotyczących jej rzeczywistych możliwości płatniczych, co stanowi przeszkodę wykluczającą przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Z tych względów uznano, że częściowe uzupełnienie przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy nie pozwala na stwierdzenie, że strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych na poniesienie kosztów sądowych oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Tym samym skarżąca mimo wskazywania na problemy finansowe nie wykazała, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy i negatywnie należy ocenić należy próbę przeniesienia przez skarżąca na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego oraz kosztów ustanowienia pełnomocnika. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżąca nie wykazała dostatecznie zasadności swojego wniosku o przyznanie prawa pomocy i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 p.p.s.a.