I SA/Ke 417/12

Dnia 11 września 2012 roku Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 11 września 2012 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku K. P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym p o s t a n a w i a 1. zwolnić K. P. od uiszczenia wpisu sądowego od skargi z dnia 18 lipca 2012r.; 2. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sadowych w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 3 sierpnia 2012r. w wysokości 100zł od skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] 2012r. znak: [...] w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym K. P. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 252 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej ustawą p.p.s.a. wniosek taki powinien być złożony na urzędowym formularzu. Skarżący nie dopełnił tego wymagania, w związku z tym za pismem z dnia 20 sierpnia 2012r. Sąd przesłał skarżącemu urzędowy formularz PPF i zobowiązał do złożenia wypełnionego w/w formularza w terminie siedmiu dni od daty doręczenia niniejszego pisma pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Skarżący w zakreślonym w wezwaniu terminie złożył wniosek na formularzu PPF wnosząc o zwolnienie od kosztów sądowych. Jak wynika z informacji zawartych we wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych skarżący pozostaje sam w gospodarstwie domowym Złożony wniosek uzasadnia tym, że od roku mimo starań, różnorodnych form zaangażowania oraz odbycia kilku rozmów kwalifikacyjnych pozostaje bez pracy. W związku z powyższym nie ma środków na pokrycie kosztów sądowych. Ponadto ostatni pracodawca nie wypłacił skarżącemu wynagrodzenia oraz prowizji za jeden miesiąc pracy. Jako posiadany majątek skarżący wykazuje dom wielkości ok. 100m² oraz działki o pow. 0,05ha i o pow. 0,13ha. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. W ocenie orzekającego sytuacja majątkowa skarżącego wykazana we wniosku prowadzi do konkluzji, że skarżący wykazał, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, jednak nie w zakresie całkowitego, a częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Podkreślić należy, że prawo do zwalniania z kosztów sądowych nie ma charakteru pełnego swobodnego uznania, lecz podlega określonym regułom, których należy przestrzegać przy każdorazowym rozpatrywaniu takiego wniosku. Z istoty regulacji dotyczącej przyznania prawa pomocy wynika, że powinno się ją kierować w pierwszej kolejności do osób, które w sposób oczywisty nie są w stanie opłacić kosztów sądowych. Tymczasem badając sytuację majątkową skarżącego nie można ponad wszelką wątpliwość stwierdzić, że nie jest on w stanie opłacić częściowo kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Bezspornie do wymienionej grupy społecznej skarżący nie należy, bowiem jak wynika z przedłożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych jest właścicielem domu wielkości ok. 100m² oraz działek o pow. 0,05ha i o pow. 0,13ha Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności oraz fakt, że skarżący aktualnie jest na etapie poszukiwania pracy uznano, że rozpatrywany wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zasługuje na częściowe uwzględnienie poprzez zwolnienie od uiszczenia wpisu od skargi. W pozostałym zakresie wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należało oddalić. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanego skarżącemu zwolnienia wzięto pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. I tak z art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie uiszczono należnej opłaty. Od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym pobiera się wpis. Z powyższego wynika, że skuteczne wniesienie skargi warunkuje wniesienie wpisu. Stąd przyjmując, że sytuacja materialna skarżącego nie uzasadnia zwolnienia od kosztów sądowych w zakresie całkowitym, uznano, że dla realizacji jego prawa do sądu istotne znaczenie ma zwolnienie od ponoszenia wpisu od wniesionej skargi. Przyznane zwolnienie umożliwi skarżącemu skorzystanie z prawa do rozpoznania niniejszej sprawy przez sąd administracyjny, bowiem na obecnym etapie postępowania nie ma innych kosztów sądowych, które blokowałyby skarżącemu prawo dostępu do sądu. W tej sytuacji w oparciu o powołane wyżej przepisy oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.