I SA/Ke 426/18
WyrokWSA w Kielcach2019-01-24
Skład orzekający: Ewa Rojek, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Danuta Kuchta
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzut niedopuszczalności egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego, w tym zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, jest zasadny w sytuacji, gdy egzekucja dotyczy nieruchomości służącej zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, a przepis art. 144 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji został uznany za częściowo niekonstytucyjny?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarzuty skarżących dotyczące niedopuszczalności lub nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego w postaci zajęcia nieruchomości są bezzasadne. Stwierdzono, że samo zajęcie nieruchomości nie powoduje utraty prawa własności ani nie jest równoznaczne z eksmisją "na bruk", a przepis art. 144 u.p.e.a. nie miał zastosowania w tej fazie postępowania. Ponadto, sąd wskazał, że skarżący posiadają inną nieruchomość, co wyklucza zagrożenie bezdomnością, a organ egzekucyjny, mając do dyspozycji jedynie egzekucję z nieruchomości, działał zgodnie z zasadą stosowania najmniej uciążliwego środka, gdy nie istniał wybór.Stan faktyczny
Małżonkowie A. i M. C. złożyli zarzuty na postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości podatkowych, podnosząc przedawnienie zobowiązania, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (zajęcie nieruchomości mieszkalnej) oraz niedopuszczalność egzekucji wobec małżonka. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji odmawiające uznania zarzutów. Skarżący wnieśli skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym skutków wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego art. 144 u.p.e.a.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi A. C. i M. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia [...] 2018 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne oddala skargę.
1.1 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej: Dyrektor) postanowieniem z [...] nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z [...] nr [...] odmawiające uznania zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej.
1.2 Dyrektor wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec majątku małżonków M. i A.C. w oparciu o tytuły wykonawcze z 13 marca 2018 r. wystawione przez wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego z tytułu zaległości A.C. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2012 r. oraz z tytułu zaległości w podatku od towarów i usług za 2012 r., gdzie M.C. odpowiada za ww. zaległości majątkiem wspólnym. Zawiadomieniem z 25 kwietnia 2018 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej w O. przy ul. [...]
M. i A.C. złożyli zarzuty, w których podnieśli przedawnienie zobowiązania, zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego oraz niedopuszczalność egzekucji administracyjnej i zastosowanego środka egzekucyjnego wobec małżonka zobowiązanego, w całości z lokalu mieszkalnego położonego w O. przy ul. [...]
1.3 Dyrektor podniósł, że zarzut przedawnienia zobowiązania objętego tytułami wykonawczymi należy uznać za bezzasadny. Zaległości objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczą nieuregulowanej należności z tytułu odsetek od niewypłaconych w terminie zaliczek na podatek dochodowy za III i IV kwartał 2012 r., podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. oraz podatku od towarów i usług za II, III i IV kwartał 2012 r. Pismem z 27 września 2017 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego poinformował A.C., że 26 lutego 2016 r. zostało wszczęte postępowanie karnoskarbowe w sprawie uszczuplenia podatku od towarów i usług za I, II, III i IV kwartał 2012 r. i II kwartał 2013 r. oraz w sprawie uszczuplenia podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. Zawiadomienie zostało odebrane przez zobowiązanego. Do dnia wydania postanowienia w sprawie zgłoszonych zarzutów, ww. postępowanie karnoskarbowe nie zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Wobec tego należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu z uwagi na zawieszenie biegu terminu przedawnienia poprzez wszczęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postępowania karnoskarbowego.
1.4 Zdaniem Dyrektora, również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie zasługuje na uwzględnienie. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] Jest to jedyny majątek, z którego można prowadzić egzekucję administracyjną. Właścicielem nieruchomości jest M.C,- w wyniku zawarcia umowy darowizny z 19 grudnia 2014 r., na mocy której A.C. przekazał swojej żonie – M.C. udział wynoszący 1/2 części w nieruchomości. Wyrokiem z 6 marca 2017 r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy uznał ww. umowę darowizny za bezskuteczną względem wierzyciela - Naczelnika Urzędu Skarbowego. Apelacja od wyroku została oddalona przez Sąd Okręgowy wyrokiem z 9 września 2017 r. sygn. akt [...]
Sam zobowiązany w piśmie z 4 maja 2018 r. wskazał, że nie posiada żadnego majątku, z którego można prowadzić egzekucję, a także nie osiąga dochodów z pracy. Jako majątek w oświadczeniu wskazał jedynie nieruchomość oraz 1 udział w spółce żony o wartości 100 zł. W dniu 31 maja 2018 r. z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej zostało wykreślone Przedsiębiorstwo Usługowe G., której właścicielem był zobowiązany, z uwagi na zaprzestanie wykonywania działalności z dniem 30 maja 2018 r. Zobowiązany jako jedyne źródło dochodu wskazuje jedynie dorywczą pracę zarobkową za granicą.
1.5 Odnosząc się do argumentu zobowiązanego, że złożył do Naczelnika Urzędu Skarbowego wniosek o umorzenie należności będących podstawą wystawienia ww. tytułów wykonawczych, Dyrektor podniósł, że złożenie takiego wniosku nie wpływa w żaden sposób na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Dopiero udzielenie ulgi w postaci umorzenia dochodzonych należności wywołuje skutek w postaci umorzenia postępowania egzekucyjnego. Decyzjami z 7 sierpnia 2018 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił umorzenia zaległości podatkowych będących podstawą wystawienia tytułów wykonawczych.
1.6 Organ wyjaśnił, że w wyroku z 18 października 2017 r., sygn. akt K 27/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł jedynie, iż art. 144 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej: u.p.e.a.) w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest niezgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez to że nie zawiera regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. W pozostałej części ww. artykuł pozostaje w mocy i może być podstawą prowadzenia egzekucji.
1.7 Dyrektor stwierdził, że zarzut niedopuszczalności egzekucji i zastosowanego środka egzekucyjnego wobec małżonka zobowiązanego również nie zasługuje na uwzględnienie. Wyjaśnił, że 19 grudnia 2014 r. zobowiązany zawarł z małżonką umowę o rozdzielności majątkowej oraz dokonał wspomnianej wyżej darowizny 1/2 części własności w lokalu mieszkalnym w przy [...]. Biorąc pod uwagę powyższy wyrok Sądu Rejonowego organ wskazał, że zgodnie z art. 26 Ordynacji podatkowej podatnik odpowiada całym swoim majątkiem za wynikające ze zobowiązań podatkowych podatki. Natomiast zgodnie z art. 29 § 1 i § 2 pkt 1 tej ustawy, w przypadku osób pozostających w związku małżeńskim odpowiedzialność, o której mowa w art, 26, obejmuje majątek odrębny podatnika oraz majątek wspólny podatnika i jego małżonka. Skutki prawne ograniczenia, zniesienia, wyłączenia lub ustania wspólności majątkowej nie odnoszą się do zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem zawarcia umowy o ograniczeniu lub wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej.
Zaległości objęte tytułami wykonawczymi powstały przed dniem 19 grudnia 2014 r., tj. dniem zawarcia umowy o rozdzielności majątkowej pomiędzy M.C. a A.C. Tak więc egzekucja administracyjna z majątku wspólnego powstałego przed dniem 19 grudnia 2014 r. mogła być prowadzona. Powołując art. 27c u.p.e.a. organ wskazał, że tytuły wykonawcze zostały wystawione na oboje małżonków, gdyż, jak wykazano powyżej, jedynym majątkiem, z którego organ mógł prowadzić egzekucję, była ww. nieruchomość położona w Opatowie. Egzekucja z nieruchomości należy do środków egzekucyjnych wykazanych w u.p.e.a.
Tak więc w przedmiotowej sprawie prowadzenie egzekucji było dopuszczalne, gdyż należności objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi dotyczyły podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego od osób fizycznych, a więc podlegały egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 § 1 pkt 1 u.p.e.a. Ponadto postępowanie egzekucyjne było prowadzone przez właściwy organ administracji publicznej, a także jak wykazano powyżej mogło być prowadzone wobec majątku wspólnego małżonków C. tj. nieruchomości.
2.1 Na powyższe postanowienie M.C. i A.C. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wnosząc o jego uchylenie oraz o uchylenie poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, względnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucili naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj.:
- art. 7 k.p.a. - zasady praworządności materialnej rozumianej jako sprawiedliwe i celowe stosowanie normy prawnej, służące interesowi społecznemu i słusznemu interesowi obywateli;
- art. 33 § 1 pkt 6 i pkt 8 u.p.e.a. w zw. z art. 7 § 2 i 3 u.p.e.a. i art. 144 u.p.e.a - poprzez zastosowanie zbyt uciążliwego środka zabezpieczającego w postaci zajęcia wierzytelności z jedynego lokalu mieszkaniowego zaspokającego potrzeby mieszkaniowe dłużnika i jego rodziny, oraz poprzez pominięcie skutków uznania art. 144 u.p.e.a. za niekonstytucyjny wyrokiem Trybunał Konstytucyjnego wydanym w sprawie K 27/15, w zakresie w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego;
2. prawa materialnego poprzez niezastosowanie zasadniczej normy prawnej wyrażonej w art. 30 i art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
2.2 W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali stanowisko, że postępowanie egzekucyjne wszczęte z lokalu położonego przy ulicy [...] było zgodne z przepisami prawa, z zwłaszcza z art. 144 u.p.e.a w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt K 27/15. Dyrektor pominął rozważenia skutków tego wyroku w okolicznościach sprawy. Egzekucja w sprawie ma być prowadzona wobec jedynego lokalu, z którego korzysta dłużnik wraz z rodziną dla celów mieszkaniowych. Dłużnik nie ma innej nieruchomości czy lokalu, z którego mógłby korzystać w przypadku skutecznej egzekucji z lokalu. Egzekucja ta zmierza do tzw. egzekucji na bruk. Zakres art. 144 u.p.e.a. uznany za niezgodny z Konstrukcją RP obejmuje i stanowi postawę czynności wierzyciela w tejże sprawie egzekucyjnej. Akt normatywny lub jego część uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją zostają usunięte z porządku prawnego i przestają być jego elementem. Jeżeli egzekutor stwierdzi, że ma przeprowadzić egzekucję z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, to jest zobligowany do odstąpienia od czynności egzekucyjnych.
2.3 Zastosowany przez organ egzekucyjny środek w postaci egzekucji z lokalu mieszkalnego jest zbyt uciążliwy. Egzekucja z nieruchomości uznana została przez ustawodawcę za środek egzekucyjny najbardziej uciążliwy dla zobowiązanego i dlatego jego stosowanie powinno należeć do wyjątków. Przedmiotowy lokal mieszkalny stanowi wartość jedynie kilku procent wartości zadłużenia wobec urzędu skarbowego. Stanowi także jedyne miejsce zamieszkania skarżących, w którym zamieszkują ich synowie. Na ten lokal mieszkalny zarejestrowana jest działalność gospodarcza prowadzona przez M.C. Zastosowany środek egzekucyjny wiąże się z przymusową eksmisją całej rodziny z mieszkania. Egzekucja spowoduje dalsze trudności w wypełnieniu zobowiązania dłużnika wobec urzędu skarbowego.
3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazał ponadto, że w aktach sprawy znajduje się kserokopia odpisu aktu notarialnego zawartego pomiędzy S.K. a M.C, w którym S.K. przenosi własność nieruchomości rolnej, w skład której wchodzi budynek mieszkalny, na M. C.. Brak jest więc zagrożenia, aby osoby zamieszkujące we wspólnym gospodarstwie domowym w zajętej nieruchomości były zagrożone bezdomnością i eksmisją na bruk.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje:
4.1 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: p.p.s.a.
4.2 Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
4.3 Podstawę zarzutów stanowił w przedmiotowej sprawie przepis art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a, tj. niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego oraz art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Zdaniem skarżących, zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego wiązało się z zajęciem nieruchomości, w której mieszkają, co w świetle niekonstytucyjności przepisu art. 144 u.p.e.a. stanowiło środek niedopuszczalny. Wskazali też, że egzekucja ma być prowadzona z lokalu mieszkalnego, a nie mają innej nieruchomości, z której mogliby skorzystać w przypadku egzekucji na bruk.
Stanowisko skarżących należy ocenić jako pozbawione uzasadnionych podstaw.
4.4 W pierwszej kolejności wymaga wyjaśnienia, że w przedmiotowym postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych zastosowano środek egzekucyjny wymieniony w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a., czyli egzekucję z nieruchomości. Egzekucja należności pieniężnych uregulowana została w dziale II u.p.e.a. w artykułach od 67 do 115g. Dział ten zawiera rozdział 7 pod nazwą "Egzekucja z nieruchomości", w którym zawarto przepisy o zajęciu – od art. 110c do art. 110l. Przepisy znajdujące się w tym rozdziale stanowiły podstawę prawną podjętych w sprawie czynności. Jak bowiem wynika z akt sprawy, Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z 25 kwietnia 2018 r., na podstawie art. 110c u.p.e.a., dokonał zajęcia nieruchomości położonej w O. przy ul. [...] Wezwał jednocześnie zobowiązanych do zapłaty, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania, należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia ich w terminie i kosztami egzekucyjnymi, pod rygorem przystąpienia do opisu i oszacowania ww. nieruchomości. Na podstawie art. 110c § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny złożył wniosek do Sądu Rejonowego o dokonanie wpisu o wszczęciu egzekucji z nieruchomości.
Dalsze przepisy o zajęciu regulują m.in. skutki zajęcia. Przepis art. 110f § 1 u.p.e.a. stanowi, że rozporządzenie nieruchomością po jej zajęciu nie ma wpływu na dalsze postępowanie egzekucyjne. Nabywca może uczestniczyć w postępowaniu w charakterze zobowiązanego. W każdym przypadku czynności egzekucyjne są ważne w stosunku do nabywcy. Paragraf 2 tego przepisu stanowi natomiast, że rozporządzenia przedmiotami podlegającymi zajęciu razem z nieruchomością po ich zajęciu są nieważne. Nie dotyczy to rozporządzeń zarządcy nieruchomości w zakresie jego ustawowych uprawnień.
Przytoczenie powyższych przepisów jest o tyle istotne dla sprawy, że dowodzi, iż samo zajęcie nieruchomości, którego dokonano w przedmiotowej sprawie, nie powoduje utraty prawa własności przez zobowiązanego. Co więcej, na tym etapie postępowania egzekucyjnego nie jest stosowany przepis art. 144 u.p.e.a. stanowiący o wezwaniu osób przebywających na nieruchomości do jej opuszczenia. Oznacza to, że pozbawione są podstaw argumenty skarżących o działaniu organu zmierzającym do egzekucji "na bruk".
4.5 Również odwoływanie się przez skarżących do niekonstytucyjności przepisu art. 144 u.p.e.a. nie może odnieść skutku w przedmiotowej sprawie. Wyrokiem z 18 października 2017 r. sygn. akt K 27/15 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 144 u.p.e.a. w zakresie, w jakim odnosi się do egzekucji z nieruchomości lub lokalu (pomieszczenia) służących zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych zobowiązanego, jest niezgodny z art. 30, art. 71 ust. 1 i art. 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, przez to że nie zawiera regulacji gwarantujących minimalną ochronę przed bezdomnością osobom, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, przepis był przedmiotem kontroli konstytucyjnej tylko w tej części, w jakiej stanowi podstawę egzekucji z lokali służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych. Konsekwencją wyroku Trybunału jest utrata mocy obowiązującej art. 144 u.p.e.a. w zakresie, w jakim odnosi się do przeprowadzenia eksmisji "na bruk" z lokali mieszkalnych osób, które nie są w stanie we własnym zakresie zaspokoić swoich potrzeb mieszkaniowych. Trybunał zwrócił uwagę, że dokonanie eksmisji "na bruk", bez odpowiednich przepisów ochronnych, wywołuje daleko idące konsekwencje społeczne, które w istocie rzeczy są nieodwracalne. Podniósł również, że stwierdzenie zakresowej niezgodności z Konstytucją oznacza jednocześnie, że art. 144 u.p.e.a. w zakresie niepoddanym kontroli pozostaje w mocy i nadal może być podstawą prowadzenia egzekucji.
W kontekście powyższego należy podkreślić dwie kwestie: po pierwsze, w przedmiotowej sprawie, jak już wyżej podniesiono, nie znajdował zastosowania przepis art. 144 u.p.e.a. W sprawie zastosowano bowiem dopuszczalny ustawą środek egzekucyjny – egzekucję z nieruchomości, który to jest wymieniony w ustawie - w art. 1a pkt 12 lit. a) tiret 13 u.p.e.a., a którego zgodność z Konstytucją RP nie została podważona.
Po drugie, nie polegają na prawdzie argumenty skarżących o braku miejsca do zamieszkania po usunięciu ich z zajętej nieruchomości. Jak trafnie zauważył organ, z aktu notarialnego z 29 marca 2018 r. wynika, że matka skarżącej S.K. przeniosła na rzecz M.C. własność nieruchomości rolnej, na której znajdują się m.in. budynek mieszkalny. To oznacza, że skarżąca jest właścicielką innej nieruchomości , w której istnieje potencjalna możliwość zamieszkania wraz z rodziną.
4.6 Sąd nie podziela także pozostałych argumentów odnoszących się do zbytniej uciążliwości zastosowanego środka egzekucyjnego. Z art. 7 § 2 u.p.e.a. wynika, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Nie ma przy tym przeszkód prawnych do stosowania równocześnie kilku środków egzekucyjnych, lecz ich wybór powinien zostać dokonany w taki sposób, aby doprowadzić do wykonania obowiązku bez potrzeby stosowania środków kolejnych. Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia przy tym, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jawić się będzie dla zobowiązanego jako dokuczliwe. Przepisy nie określają, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. W toku danego postępowania egzekucyjnego organ prowadzący postępowanie winien zatem w konkretnym przypadku ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym. Istotne jest jednak, że organ egzekucyjny może zrezygnować ze stosowania niektórych, bardziej uciążliwych dla zobowiązanego środków jedynie wtedy gdy osiągnięcie celu możliwe jest przy wykorzystaniu tylko niektórych środków egzekucyjnych. Pogląd taki ujął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 lutego 2016 r. wyjaśniając, że o zastosowaniu najmniej uciążliwego środka zabezpieczającego można mówić, gdy istnieje możliwość wyboru. Jeśli natomiast w konkretnej sprawie organ egzekucyjny ma do dyspozycji tylko jeden środek zabezpieczający, to wówczas nie tylko jest on uprawniony, ale i zobowiązany do jego stosowania (sygn. akt II FSK 3862/13, wyrok dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).
Innymi słowy, aby organ mógł zastosować najmniej uciążliwy środek, musi mieć w tym zakresie wybór, a taka sytuacja w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Organ ustalił, że jedynym możliwym środkiem jest egzekucja z nieruchomości. Sami zobowiązani też nie wskazali innego majątku. W związku z tym, skoro organ nie miał możliwości zastosowania innego środka egzekucyjnego, nie można wysnuwać zarzutu, że jest on zbyt uciążliwy. W sytuacji braku wyboru środka egzekucyjnego, organ zajmując nieruchomość w pełni realizował zasadę celowości opisaną w art. 7 § 2 u.p.e.a., tj. podejmowania w postępowaniu egzekucyjnym takich postanowień i czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązaną spoczywającego na niej obowiązku.
4.7 Podsumowując powyższe, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty o naruszeniu przepisu art. 7 § 2 u.p.e.a. Argument, że lokal mieszkalny stanowi wartość jedynie kilku procent wartości zadłużenia w żaden też sposób nie świadczy, że organ naruszył jakąkolwiek zasadę. Jak wyżej podniesiono, organ nie miał wyboru w zakresie zastosowania środka egzekucyjnego.
W skardze wymieniono również jako naruszony przepis art. 7 § 3 u.p.e.a. Stanowi on, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy. W sprawie nie zaszła żadna z tych sytuacji, wobec czego stosowanie środka egzekucyjnego było dopuszczalne. Wbrew zarzutom skargi, organ procedował w zgodzie z zasadą praworządności zawartą w art. 7 k.p.a.
4.8 Kolejne zarzuty skargi dotyczą naruszenia przepisów Konstytucji RP
- art. 30 i art. 75 ust. 1. Pierwszy z tych przepisów stanowi, że przyrodzona i niezbywalna godność człowieka stanowi źródło wolności i praw człowieka i obywatela. Jest ona nienaruszalna, a jej poszanowanie i ochrona jest obowiązkiem władz publicznych. Drugi stanowi zaś, że władze publiczne prowadzą politykę sprzyjającą zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych obywateli, w szczególności przeciwdziałają bezdomności, wspierają rozwój budownictwa socjalnego oraz popierają działania obywateli zmierzające do uzyskania własnego mieszkania. Naruszenie tych zasad skarżący upatrują w zagrożeniu, że egzekucja z lokalu przyczyni się do rozszerzenia zjawiska bezdomności i naruszy obowiązek poszanowania godności człowieka.
Egzekwowanie przez państwo swoich należności nie może być postrzegane jako godzące w konstytucyjne prawa obywateli. Ponadto zgodnie z treścią art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. Jeżeli zatem podatnik zaniechał tej powinności, winien liczyć się z wszczęciem wobec jego majątku postępowania egzekucyjnego, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie.
4.9 Podsumowując należy stwierdzić, że wydając zaskarżone rozstrzygnięcie organ nie naruszył prawa, a jego poprawność i przejrzyste uzasadnienie, wskazujące tak na fakty jak i na zastosowane przepisy prawa powoduje, że zarzuty zastosowania zbyt uciążliwego i niedopuszczalnego środka egzekucyjnego są bezzasadne.
4.10 Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło