I SA/Ke 439/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Maria Grabowska, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Celestyna Niedziela, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 września 2015 r. sprawy ze skargi K. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. 1.1 Postanowieniem z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...], wydane w sprawie stanowiska wierzyciela uznającego za nieuzasadnione zarzuty K. O. na prowadzone postępowanie egzekucyjne. 1.2 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. ustaliło, że w obrocie prawnym funkcjonuje ostateczna decyzja podatkowa z [...] r., ustalająca wymiar podatku od nieruchomości za 2014 rok w wysokości 1.541 zł, doręczona podatnikowi K. O. 7 marca 2014 r. Trzecia rata podatku wynikająca z tej decyzji w kwocie 385 zł nie została uregulowana w terminie. W dniu 10 października 2014 r. wystawiono upomnienie dotyczące tejże zaległości, a następnie tytułu wykonawczy nr W15/871/2014 odebrany przez stronę 5 grudnia 2014 r. K. O. podniósł zarzut, że w Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. i w Prokuraturze Okręgowej w K. złożył wniosek rozszerzający zakres umorzenia zaległego podatku od nieruchomości za 2014 r., nie rozpoznany przez te organy. Z uwagi na brak rozstrzygnięcia wniosku o umorzenie zaległości, egzekucja jest przedwczesna, a wystawiony tytuł wykonawczy nieuzasadniony. 1.3 Organ powołał art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zawierający podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Wskazał, że można wnieść je tylko z przyczyn taksatywnie wymienionych w tym artykule. Tytuł wykonawczy nr W15/871/2014 dotyczył istniejącego obowiązku wynikającego z decyzji doręczonej stronie, ustalającej wymiar podatku od nieruchomości. Wierzyciel wobec złożonego zarzutu wskazał, że nie wydał decyzji dotyczącej umorzenia zaległości III raty podatku. To oznacza, że zarzut nie mógł zostać uwzględniony. 2.1 K. O. złożył skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., wnosząc o jego uchylenie. Podniósł, że nie zgadza się z zaskarżonym rozstrzygnięciem, które jego zdaniem narusza art. 139 Kodeksu postępowania administracyjnego i zakaz reformationis in peius. Postanowienie Prezydenta Miasta S. rażąco narusza obowiązujące prawo i uniemożliwia skarżącemu wznowienie działalności gospodarczej. Przepisy k.p.a. naruszają także wydawane od 2008 r. decyzje odmawiające umorzenia zaległego podatku od nieruchomości. Prezydent Miasta S. naruszył art. 475 § 1 Kodeksu cywilnego, bowiem znał przyczyny powstania zaległości od nieruchomości przy ul. S. 11a w S.. Skarżący na podstawie tego przepisu wniósł o uznanie, że zaległy podatek wygasł z mocy prawa. Do skargi K. O. załączył decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r. nr [...] odmawiającą umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2014 w kwocie 9.602 zł z nieruchomości położonej w S. przy ul. S.11 a. 2.2 W piśmie procesowym z 25 września 2015 r. skarżący zakwestionował prawidłowość odpowiedzi na skargę, wskazując na błędne naliczanie podatku od nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1 Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 poz. 270 ze zm.), dalej: ustawa p.p.s.a., sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym. Nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2 Skarga nie jest zasadna. 3.3 W pierwszej kolejności oceny wymaga dokonana przez organ kwalifikacja pisma K. O., które zainicjowało postępowanie w przedmiotowej sprawie. Pismo to, oznaczone jako skarga, wniesione zostało w terminie do zgłoszenia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. K. O. wniósł o uchylenie tytułu wykonawczego nr W15/871/2014 i wstrzymanie czynności egzekucyjnych z uwagi na fakt, że nie zostały zakończone postępowania o umorzenie zaległości podatkowych, w tym również zaległości objętej ww. tytułem. W doktrynie wyrażono pogląd, że jeżeli podanie strony zobowiązanej, chociażby pośrednio odwołuje się do jednej z podstaw zarzutów wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej, należy uznać, że strona zobowiązana, niezależnie od tego, jak podanie nazwała – złożyła zarzuty, a nie wniosek o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego (por. Postępowanie egzekucyjne w administracji Komentarz pod. red. R. Hausera, A. Skoczylasa, Warszawa 2014 r., str. 223). W związku z powyższym prawidłowym było rozpatrzenie pisma strony jako zarzutu wniesionego na podstawie art. 33 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ( t.j. Dz.U z 2014 r. poz. 1619 ze zm.). 3.4 Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym stanowi swoisty środek zaskarżenia o charakterze niedewolutywnym, ponieważ jest wnoszony i rozpatrywany przez organ prowadzący postępowanie egzekucyjne. Ten środek zaskarżenia służy zobowiązanemu w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w art. 33 ustawy egzekucyjnej wówczas, gdy naruszono istotne zasady prowadzenia postępowania egzekucyjnego lub egzekucja jest niedopuszczalna. Jedną z podstaw zarzutów, opisaną w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, jest umorzenie w całości albo w części obowiązku. Przesłanka ta następuje m.in. w przypadku, o którym mowa w art. 67a Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 67a § 1 pkt 3 tej ustawy, organ podatkowy na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Takie wnioski złożone zostały przez skarżącego w odniesieniu do zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2014 ( I – II rata), wobec której Prezydent Miasta S. wydał decyzję odmawiającą ich umorzenia, oraz odrębnie - w odniesieniu do III raty za 2014 r., której dotyczył ww. tytuł wykonawczy. Nie ma jednak racji skarżący twierdząc, że wniesienie środka zaskarżenia na tę decyzję organu oraz złożenie wniosku o umorzenie zaległości w podatku od nieruchomości za III ratę z 2014 r. stanowią przeszkody do prowadzenia czynności egzekucyjnych. Zaległość co do której organ odmówił jej umorzenia w ogóle nie dotyczy zaległości objętej tytułem wykonawczym. Niemniej, ani złożenie wniosku o umorzenie egzekwowanego podatku, ani wydanie decyzji odmawiającej umorzenia podatku za okres objęty tytułem (czy też inny), ani toczące się postępowanie odwoławcze od takiej decyzji, nie są sytuacjami, o których mowa w art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej. Przepis ten stanowi jednoznacznie, że podstawą zarzutu jest umorzenie obowiązku. Dotyczy więc tylko sytuacji, w której wydana została decyzja umarzająca zaległość podatkową, w sprawie której toczy się postępowanie egzekucyjne. Innymi słowy, podstawę zarzutu w przedmiotowej sprawie objętej regulacją z art. 33 § 1 pkt 1 ustawy egzekucyjnej, skutkującą uchyleniem czynności egzekucyjnej, stanowić mogło umorzenie III raty podatku od nieruchomości. Poza sporem jest, że nie miało to miejsca w przedmiotowej sprawie. Jak podniósł organ, decyzja z 16 stycznia 2014 r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2014 r. jest ostateczna, istnieje w obrocie prawnym, a podatek w niej wymierzony nie został ani uregulowany ani umorzony. Wniosków tych nie zmienia również dołączona do skargi decyzja odmawiająca umorzenia zaległości w podatku od nieruchomości za lata 2008 – 2014. Powyższe oznacza, że brak jest podstaw do upatrywania braku możliwości w prowadzeniu egzekucji w tym, że zostało wszczęte postępowanie o umorzenie zaległości. Z żadnego przepisu nie wynika, aby złożenie wniosku o umorzenie należności z tytułu składek stanowiło przeszkodę do wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego. 3.5 Złożenie takiego wniosku nie powoduje również zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 56 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi, że postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w całości lub w części: 1) w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; 2) w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; 3) w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; 4) na żądanie wierzyciela; 5) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Artykuł 18 ustawy egzekucyjnej odsyła do odpowiedniego zastosowania w postępowaniu egzekucyjnym przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Nawet jeśli za takie zagadnienie uznać złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowej, to nie wywołuje to skutku w postępowaniu egzekucyjnym w omawianym w niniejszym punkcie zakresie, czyli w zakresie zawieszenia tego postępowania. W doktrynie i orzecznictwie wyrażony został pogląd, który Sąd w sprawie niniejszej podziela, że w postępowaniu egzekucyjnym nie można zastosować przesłanki zawieszenia postępowania określonej w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. w związku z wystąpieniem zagadnienia wstępnego. Przewidziane w treści art. 56 § 1 pkt 5 ustawy egzekucyjnej odesłanie do przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego zawartych w innych ustawach, dotyczy uregulowań szczególnych, nie zaś uregulowań zawartych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Przepis art. 18 ustawy egzekucyjnej odsyła do stosowania przepisów k.p.a., to jednak istotny jest zakres i sposób stosowania przepisów tej ustawy –"odpowiednio". Odpowiednie stosowanie oznacza, że niektóre z jego postanowień znajdą zastosowanie wprost, inne stosować należy z modyfikacjami, a jeszcze inne w ogóle nie będą miały zastosowania. Przepisy k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego mogą być stosowane jedynie uzupełniająco w przypadkach, gdy regulacja ustawy egzekucyjnej okaże się niekompletna. Tak więc, skoro ustawa egzekucyjna zawiera samodzielne, charakterystyczne dla tego postępowania, przesłanki jego zawieszenia, wskazane w przepisach art. 56, to brak jest podstaw do stosowania w zakresie instytucji zawieszenia postępowania egzekucyjnego przepisów art. 97 k.p.a. (por. komentarze do art. 56 ustawy egzekucyjnej: Piotra Marka Przybysza, Piotra Pietrasza, program Lex, wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2101/10, Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 8 października 2014 r., sygn. akt I SA/Gl 376/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, złożenie wniosku o umorzenie zaległości podatkowych nie powoduje zawieszenia postępowania egzekucyjnego. 3.6 Nie uszło uwadze Sądu, że w postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w K. doszło do naruszenia przepisów postępowania. Jak wynika z akt sprawy, wniosek o umorzenie III raty podatku od nieruchomości za 2014 r. został złożony do Samorządowego Kolegium Odwoławczego 30 października 2014 r., tj. do organu niewłaściwego. W piśmie stanowiącym zarzuty z 9 grudnia 2014 r. skarżący podniósł, że nie otrzymał w tej sprawie żadnego postanowienia ani decyzji. Również Prezydent Miasta S. w postanowieniu w sprawie stanowiska wierzyciela z 14 stycznia 2015 r. wyjaśnił, że do dnia wydania tego postanowienia nie wpłynął wniosek w tym zakresie. Należy przypomnieć, że zgodnie z treścią art. 65 § 1 k.p.a., jeżeli organ administracji publicznej, do którego podanie wniesiono, jest niewłaściwy w sprawie, niezwłocznie przekazuje je do organu właściwego, zawiadamiając jednocześnie o tym wnoszącego podanie. Zawiadomienie o przekazaniu powinno zawierać uzasadnienie. W takiej sytuacji, gdy wniosek o umorzenie zaległości K. O. złożył do niewłaściwego organu, obowiązkiem Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. było na podstawie powołanego przepisu niezwłoczne przekazanie pisma Prezydentowi Miasta S.. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na zaskarżone do Sądu rozstrzygnięcie, ponieważ jak wyżej podniesiono, samo złożenie wniosku o umorzenie zaległości nie odnosi skutku na prowadzone postępowanie egzekucyjne. 3.7 Odnosząc się do powołanego w skardze zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a. i złamania zakazu reformationis in peius należy wyjaśnić, że przepis ten stanowi, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny. Z wykładni językowej komentowanego przepisu mogłoby wynikać to co odczytuje z niego skarżący, czyli że zakaz reformationis in peius oznacza niedopuszczalność orzekania przez organ odwoławczy "na niekorzyść strony odwołującej się". W rezultacie zakazem tym objęta byłaby każda decyzja organu odwoławczego nieuwzględniająca odwołania, w szczególności decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy negatywną dla strony decyzję organu pierwszej instancji. Tymczasem zakres tego zakazu jest niewątpliwie węższy i wyraża się w tym, że organ odwoławczy nie może pogarszać - określonej decyzją organu pierwszej instancji - sytuacji prawnej strony odwołującej się. Strona odwołująca się powinna bowiem pozostawać w usprawiedliwionym przekonaniu, że wniesione przez nią odwołanie, jeżeli nie okaże się skuteczne, spowoduje co najwyżej utrzymanie jej dotychczasowej sytuacji prawnej ustalonej zaskarżoną decyzją, w żadnym zaś wypadku nie doprowadzi do jej pogorszenia (por. komentarz do art. 139 k.p.a. autorstwa M. Jaśkowskiej, program Lex). Jeśli zatem w przedmiotowej sprawie Prezydent Miasta S. uznał zarzuty za nieuzasadnione, to utrzymując w mocy to rozstrzygnięcie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. nie pogorszyło sytuacji prawnej skarżącego wobec tej, którą ustanowił organ pierwszej instancji. Nie naruszył tym samym omawianej zasady. 3.8 Pozostałe zarzuty skargi i pisma procesowego odnoszące się do przyczyn powstania zaległości w podatku od nieruchomości oraz nieprawidłowości przy naliczaniu tego podatku nie mogą podlegać ocenie w niniejszej sprawie. Jej przedmiotem jest ocena zasadności zarzutów egzekucyjnych, natomiast omawiane tu argumenty strony wykraczają poza te kwestie. Sąd administracyjny w żaden też sposób nie jest uprawniony do stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa zaległego podatku. 3.9 Mając powyższe na uwadze, zaskarżone postanowienie odpowiada prawu a zarzuty skargi są nieuzasadnione. W związku z tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a.