I SA/Ke 445/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 2 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku Z.K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2009-2012 postanawia: oddalić wniosek. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K.z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych z tytułu podatku od nieruchomości za lata 2009-2012, Z. K. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że łączne dochody jego i jego żony nie są duże i nie wystarczają na pokrycie miesięcznych wydatków, na które składają się: media łącznie 695 zł (w tym woda, gaz, prąd śmieci, telefon i internet), wyżywienie 1000 zł, wizyty lekarskie 50 zł, środki czystości 50 zł, kredyt bankowy 835 zł, podatek gminny 157,75 zł. Źródłem utrzymania rodziny skarżącego są dochody uzyskiwane z prowadzonej przez niego i jego żonę działalności gospodarczej, które miesięcznie brutto wynoszą odpowiednio 2269,88 zł i 1684,47 zł. Skarżący wskazał, że taki dochód został wyliczony z zeznania podatkowego na 2012 r. Na wysokość dochodu wpłynęło jednorazowe odszkodowanie w wysokości 6500 zł z tytułu bezumownego korzystania z gruntu pod stację Trafo. Dodatkowo miesięczne koszty ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego wynoszą łącznie 972,40 zł. Skarżący podniósł, że niekorzystnie na wydajność jego firmy wpływają kłopoty ze zdrowiem (leczy się u endokrynologa i kardiologa, czeka na zabieg koronografii serca. Żona skarżącego natomiast od kilku lat leczy się w klinice chorób płuc w W.. Ma również problemy ze wzrokiem, przez co nie jest w pełni dyspozycyjna w pracy. Skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie z żoną oraz dorosłym synem, który uczęszcza do szkoły i część renty, którą otrzymuje w wysokości 671,31 zł miesięcznie brutto (plus zasiłek pielęgnacyjny 150 zł) przeznacza na wydatki związane z dojazdem do szkoły oraz pomoce naukowe. W rubryce "majątek" wniosku skarżący wykazał natomiast dom murowany o powierzchni 180 m² oraz nieruchomość o powierzchni 6000 m², na której postawiony jest dom oraz wiata tartaczna. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012r. poz. 270) dalej określaną jako "ustawa p.p.s.a.", strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. W przedmiotowej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych. W wyniku analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej skarżącego Sąd stwierdził, że Z. K. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bez majątku, bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia. Zdaniem Sądu skarżący nie należy do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych. Z przedstawionej przez skarżącego analizy wydatków i uzyskiwanych dochodów wynika, że nie grozi mu niedostatek. Wprawdzie wnioskodawca i jego żona posiadają problemy zdrowotne wpływające, według oświadczenia, niekorzystnie na efektywność prowadzonej działalności gospodarczej, to jednak uzyskiwane z tej działalności dochody, posiadanie majątku w postaci nieruchomości znacznych rozmiarów zabezpieczającej potrzeby mieszkaniowe, pozwalają określić sytuację finansową skarżącego i jego rodziny jako stabilną. Z akt sprawy (np. odwołanie z dnia 22 kwietnia 2013 r.) wynika, że prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza (tartak) przynosi niewielki lecz jednak stały dochód. Zdaniem Sądu dysponowanie stałym źródłem dochodu umożliwia planowanie i racjonalne gospodarowanie środkami. Sąd wziął pod uwagę również relację opisanych dochodów rodziny do wskazanych przez skarżącego wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem. Z danych tych wynika, że po uregulowaniu niezbędnych miesięcznych wydatków rodziny do dyspozycji skarżącego pozostają wolne środki. Wymaga przy tym wyjaśnienia, że dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie tyle jest istotna wysokość deklarowanych przez stronę wydatków, co kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Spłacanie zaciągniętych kredytów natomiast jest indywidualną sprawą strony i nie może skutkować przerzuceniem na Skarb Państwa ciężaru ponoszenia kosztów powstałych z tytułu prowadzonych przez nią postępowań sądowych (por. post. NSA z dnia 7 października 2005 r., sygn. akt II FZ 624/05, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W tej sytuacji wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przedstawione okoliczności uzasadniają twierdzenie, że poniesienie przez skarżącego pełnych kosztów postępowania nie spowoduje powstania uszczerbku w jego i jego rodzinie koniecznym utrzymaniu. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.