I SA/Ke 449/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi W.G. i R.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na 2017 r. 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kielcach na rzecz W.G. i R.G. solidarnie 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 1. Decyzja organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Decyzją z [...] r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] r. nr [...] w sprawie ustalenia W.G. i R. G.podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości na rok 2017 w łącznej kwocie 346 zł. 1.2. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że z art. 21 ust. 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. 2016.1629 ze zm.) wynika, że podstawę wymiaru podatków stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t. j. Dz. U. 2016.716 ze zm.) dalej "u.p.o.l.", Rada Gminy w S.ie uchwałą z 30 listopada 2016 r. nr XXVII/162/2016 r. określiła wysokość stawek podatku od nieruchomości oraz uchwałą nr XII/81/20144 ustanowiła zwolnienia w podatku od nieruchomości. Jednocześnie uchwałą z 30 listopada 2016 r. nr XXVII/161/2016 obniżono cenę skupu żyta do celów wymiaru podatku rolnego. Kolegium ponadto wskazało na przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U.2016.617 ze zm.), ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz.U.2016.374.1579 ze zm.) określające podmiot opodatkowania, solidarny obowiązek podatkowy współwłaścicieli nieruchomości oraz wyjaśniło pojęcie solidarności biernej odwołując się do art. 366 § 1 K.c. Wskazało ponadto na art. 6c ust. 2 ustawy o podatku rolnym określający sposób ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność i art. 92 § 1 Ordynacji podatkowej określający podatników, którzy są odpowiedzialni solidarnie. W ocenie Kolegium, w niniejszej sprawie prawidłowo orzeczono o ustaleniu wysokości zobowiązania podatkowego na 2017 r. pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego, wydając decyzję na W. i R. G.. 1.3. Organ wskazał na art. 4 ust. 1 ustawy o podatku rolnym, określający podstawę opodatkowania tym podatkiem oraz art. 4 ust. 7 tej ustawy określający sposób przeliczenia powierzchni gruntów rolnych na hektary przeliczeniowe. Podstawowe znaczenie dla sprawy ma fakt, że skarżący są współwłaścicielami gruntów o łącznej powierzchni 3,95 ha, sklasyfikowanych w operatach geodezyjnych jako grunty orne klasa III b o powierzchni 0,37 ha; grunty orne klasa III a o powierzchni 1,06 ha; grunty orne klasa IV a o powierzchni 0,01 ha; grunty orne klasa IV b o powierzchni 0,70 ha; grunty orne klasa V o łącznej powierzchni 0,64 ha; łąki trwałe klasa III o powierzchni 0,29 ha, łąki trwałe klasa VI o powierzchni 0,22 ha, sady klasa S-R III b o powierzchni 0,12 ha, lasy klasa IV o powierzchni 0,44 ha oraz grunty rolne zabudowane klasa Br-R IIIb o powierzchni 0,10 ha. Kolegium stwierdziło, że wypis z rejestru gruntów potwierdza prawidłowość przyjętych do wymiaru podatku danych. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższą decyzję W. G. i R. G.złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. 2.2. W uzasadnieniu skarżący zakwestionowali prawidłowość przyjętych do opodatkowania gruntów. Zarzucili, że dopisano pozycję grunty rolne zabudowane oraz stawy zarybione o powierzchni 0,1000 ha oraz nieprawidłowo zmieniono powierzchnię przeliczeniową gruntów rolnych gospodarstwa z 3,1240 ha na 3,1090 ha. Wskazali także brak właściwego zapisu co do własności udziałów 1/1, gdzie te zapisy do tej pory w nakazach płatniczych podatku widniały tak przy R. G., jak i przy W. G.. Podnieśli, że nie zwracali się o wskazanie prawa na kim ciąży zapłata, kto odpowiada za zobowiązania podatkowe i jaka jest wysokość podatku, tylko co było podstawą do wpisania gruntów rolnych zabudowanych oraz stawów zarybionych do podatku rolnego. 2.3. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. 2.4. Na rozprawie 21 września 2017 r. skarżący złożyli pismo procesowe, w którym podtrzymali stanowisko zawarte w skardze. Podnieśli, że obszerne uzasadnienie decyzji oraz odpowiedzi na skargę nie daje odpowiedzi na postawione przez nich pytania. Wskazali, że obecnie toczy się postępowanie karne w sprawie nieprawidłowości map geodezyjnych. Dodali, że przeliczniki są stosowane do gruntów, które nie posiadają klasyfikacji gleboznawczej, a ich grunty są klasyfikowane. Zmiana hektarów przeliczeniowych jest ponadto sprzeczna z informacją ze starostwa. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2017 r. , poz. 1369), określanej dalej jako "ustawa p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym jak i procesowym, nie jest przy tym – co do zasady - związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. 3.2. Sąd stwierdził, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn w niej wymienionych. Sąd z urzędu zobowiązany był do stwierdzenia, że zaskarżona decyzja dotknięta jest wadą nieważności, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem Sąd uwzględniając skargę stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W pierwszej kolejności należało ocenić zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity: Dz. U. 2017 r., poz. 201), dalej jako "Ordynacja podatkowa". Wymagania formalne jakim powinna odpowiadać decyzja określa art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Według tego przepisu rozstrzygnięcie powinno zawierać, poza innymi elementami enumeratywnie wskazanymi, rozstrzygnięcie, uzasadnienie faktyczne i prawne oraz podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do jego wydania. W odniesieniu do organu kolegialnego, warunek powyższy zostaje spełniony przez złożenie pod decyzją podpisów przez wszystkich członków składu orzekającego. Nie do przyjęcia jest sytuacja, gdy sporządzoną decyzję wraz z uzasadnieniem podpisuje tylko dwóch członków składu orzekającego. Stosownie do art. 18 ust. 1 zd. pierwsze ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 1659 ze zm.) kolegium orzeka w składzie trzyosobowym, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej, przy czym orzeczenia kolegium podpisują wszyscy członkowie składu nie wyłączając przegłosowanego - art. 17 ust. 5 tej ustawy. 3.3. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem zaskarżenia jest decyzja SKO w K. z [...] r., którą utrzymano w mocy decyzję Wójta Gminy S. z [...] r. Z sentencji decyzji wynika, że w rozpoznaniu ww. sprawy uczestniczyli trzej członkowie Kolegium w składzie: Przewodnicząca K. S., Członkowie: I. C. oraz A.Ł. - sprawozdawca. Decyzję powyższą jednakże podpisało jedynie dwóch członków składu orzekającego; brak jest podpisu Przewodniczącej K. S.. Niewątpliwie zatem nie wszyscy członkowie składu orzekającego podpisali wydaną decyzję. 3.4. Mając na względzie wyżej wskazane wymagania ustawowe oraz przedstawiony stan sprawy Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżona decyzja narusza art. 210 § 1 Ordynacji podatkowej. Skoro bowiem sprawę rozpoznawano w składzie trzyosobowym jako organ wyższego stopnia, to decyzja wraz z uzasadnieniem mogła być wydana i podpisana wyłącznie przez tych członków Kolegium biorących udział w jej rozpoznaniu. W sprawie objętej sporem rozstrzygnięcie zostało podpisane jedynie przez dwóch członków rozpoznających sprawę. Brak podpisu wszystkich członków organu kolegialnego na decyzji oznacza, że ten akt administracyjny dotknięty jest wadą nieważności z powodu rażącego naruszenia prawa, tj. art. 247 § 1 pkt 3 w zw. z art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Powyższa decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, a więc organu kolegialnego, podpisana przez dwóch z trzech członków Kolegium stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Podpis jest bowiem gwarancją tego, że decyzja pochodzi rzeczywiście od odpowiedniego i właściwego organu i że jest wyrazem jego woli. Stanowisko powyższe jest powszechnie prezentowane w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki NSA: z 15 kwietnia 2011 r., sygn. akt II FSK 392/10 – dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl, z 24 stycznia 1991 r. sygn. SA/Gd 1152/90, ONSA 1991/2/34, z 27 marca 1991 r. sygn. SA/Kr 162/91, ONSA 1991/2/42, z dnia 31 stycznia 1991 r. sygn. SA/Kr 1304/90, ONSA 1991/1/18, z 6 października 1993 r. sygn. I SA 1270/93, OSP 1994, nr 7-8, poz. 131) i Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni stanowisko to podziela. Niezamieszczenie lub niewłaściwe zamieszczenie w decyzji wymaganych na podstawie art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej składników o charakterze podmiotowym powoduje, że niemożliwe staje się ustalenie podstawowych elementów stosunku prawnego uzewnętrzniającego prawa i obowiązki strony, co przesądza o istotnej wadzie tej decyzji, stanowiącej podstawę stwierdzenia jej nieważności. W sytuacji, gdy decyzja została podpisana, ale nie przez wszystkich członków składu orzekającego (a jedynie przez dwóch), to doszło do rażącego naruszenia art. 210 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, eliminowanie z obrotu prawnego wadliwych decyzji, w tym (jak skarżona) dotkniętych wadą nieważności w świetle art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, dla pewności obrotu prawnego i statusu strony w zakresie praw i obowiązków publicznoprawnych, odbywać się musi w sposób formalny. Oczywista (z uwagi na brak kompletnych podpisów organu) nieważność zaskarżonego rozstrzygnięcia, musi być usankcjonowana formalnym wyeliminowaniem tej wadliwej decyzji z obrotu prawnego. Na marginesie należy także wyjaśnić, że z istoty kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne wynika, że stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia czyni zbędnym merytoryczną ocenę zarzutów zawartych we wniesionej skardze, bowiem w następstwie wydanego wyroku sprawa będzie rozpoznawana ponownie w postępowaniu przed organem administracji publicznej i ocena sądu w innych kwestiach mogłaby z góry przesądzać o treści rozstrzygnięcia administracyjnego, co doprowadziłoby do zmiany funkcji pełnionych przez administrację i sądownictwo administracyjne. 3.5. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku - stwierdzając nieważność zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania sądowoadministracyjnego orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 §1 tejże ustawy.