I SA/Ke 489/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec,, Sędzia WSA Danuta Kuchta (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Anna Szyszka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 2 lutego 2012r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie kosztów w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach na rzecz adwokata D. P. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w tym kwotę 55,20 ( pięćdziesiąt pięć 20/100 ) złote tytułem podatku od towarów i usług. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]. nr [...] uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu W. G. kosztów egzekucyjnych. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec J. i W. G.. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności wynagrodzenia za pracę J. G. u pracodawcy: Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej Przychodni Zdrowia w P.. W dniu 25 września 2008r. dłużnik zajętej wierzytelności przekazał do organu egzekucyjnego kwotę 919,82 zł,z czego kwotą 250,60 zł pokrył koszty egzekucyjne. Z uwagi na przystąpienie J. i W. G. do dobrowolnej spłaty zadłużenia w formie układu ratalnego, postanowieniem z dnia 22 października 2008r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. zawiesił przedmiotowe postępowanie egzekucyjne. W dniu 8 czerwca 2009r. do organu egzekucyjnego wpłynęło pismo W. G. zatytułowane "Wniosek. Informacja.", w którym zobowiązany zażądał zwrotu wyegzekwowanej w dniu 18 września 2008r. kwoty wraz z odsetkami. Naczelnik Urzędu Skarbowego w S., rozpoznał wniosek w części dotyczącej zwrotu kosztów egzekucyjnych tj. kwoty 250,60 zł i postanowieniem z dnia [...] nr [...]nie uwzględnił przedmiotowego wniosku, które Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]. nr [...]utrzymał w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. wyrokiem z dnia 29 kwietnia 2010r. sygn. akt I SA/Ke 559/09, na skutek skargi W. G., uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. w przedmiocie kosztów egzekucyjnych. Sąd stwierdził, że uczestniczka postępowania, J. G., pozbawiona została prawa do udziału w prowadzonym przez organy postępowaniu egzekucyjnym. W ponownie prowadzonym postępowaniu Naczelnik Urzędu Skarbowego w S. postanowieniem z dnia [...]. nr [...], skierowanym do W. G. i J. G., odmówił zwrotu wnioskowanej przez skarżącego kwoty 250,60 zł. Dyrektor Izby Skarbowej w K. uchylając postanowienie organu pierwszej instancji powołał art. 153 ustawy p.p.s.a., dotyczący związania organu oceną prawną i wskazaniami w orzeczeniu sądu. Organ odwoławczy stwierdził, że przed wydaniem postanowienia organ egzekucyjny I instancji nie zawiadomił J. G. o wszczęciu postępowania w sprawie złożonego wniosku W. G. z dnia 5 czerwca 2009r. oraz o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Nie zastosował się zatem do wytycznych wskazanych w wyroku WSA w K., zwłaszcza, że niektóre argumenty podniesione w zażaleniu J. G. potwierdzają jej zainteresowanie rozstrzygnięciem sprawy. Powołując treść przepisu art. 138 § 2 w związku z art. 144 k.p.a. organ odwoławczy uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 12 lipca 2011r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia polecając zawiadomić J. G. o wszczęciu postępowania na żądanie W. G. oraz o możliwości wypowiedzenia się w sprawie, a następnie prowadzić postępowanie wobec wszystkich stron w sprawie. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. W. G. i J. G. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Skarga J. G. postanowieniem Sądu z dnia 14 grudnia 2011r. została odrzucona. Skarżący wniósł o nakazanie Urzędowi Skarbowemu w S. uregulowania problemu w trybie natychmiastowym przez zwrot całej zagarniętej kwoty pieniędzy J. G., zadośćuczynienie i odszkodowanie w wysokości 30000 zł dla J. G., pisemne przeprosiny do jej Zakładu Pracy, zadośćuczynienie i odszkodowanie w wysokości 30000 zł dla W. G. za poniesione dodatkowe koszty, stracony czas i zaangażowanie, spowodowanie celowym działaniem nerwowej atmosfery w rodzinie oraz obciążenie wszystkimi kosztami Starosty Powiatu S. jako głównego winnego całego zamieszania. Zdaniem skarżącego postępowanie trwa zbyt długo, a zaskarżone postanowienie jest zbyt zawiłe niezrozumiałe za wyjątkiem stwierdzenia o ewidentnym naruszeniu prawa przez Urząd Państwowy w stosunku do J. G.. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko zawarto w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej w dalszej części ustawą p.p.s.a., stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dopełnieniem powyższych regulacji jest art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który określa granice sądowej kontroli wskazując, że sąd wiążą jedynie granice sprawy a nie formułowane przez strony zarzuty, wnioski czy też wskazana podstawa prawna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., uchylające postanowienie organu egzekucyjnego I instancji w przedmiocie odmowy zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego i przekazujące sprawę do ponownego rozpatrzenia – wydane na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a. Zaskarżone postanowienie zostało wydane na skutek wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 29 kwietnia 2010r., sygn. akt I SA/Ke 559/09, którym Sąd uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 19 października 2009r. oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia 2 września 2009r., jednocześnie polecając organom zapewnienie J.G. czynnego udziału w ponownie prowadzonym postępowaniu. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał bowiem, że postępowanie w zakresie kosztów egzekucyjnych zostało wszczęte na wniosek W. G., o czym J. G. nie została zawiadomiona. Nie doręczano jej także rozstrzygnięć podejmowanych w sprawie, jak również nie informowano o możliwości realizacji jakichkolwiek uprawnień procesowych. Zgodnie z art. 153 ustawy p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu. Niezastosowanie się przez organ administracyjny przy ponownym wydawaniu decyzji do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku, narusza zasadę związania organu ocena prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe (por. Wyrok NSA z dnia 20 listopada 2008 r., I OSK 1850/07, publ. LEX nr 526070). Należy pamiętać, że bezwzględny obowiązek zastosowania się przez organ administracji do poglądu prawnego i wynikających z niego wytycznych co do dalszego biegu postępowania może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (por. Wyrok NSA z dnia 6 maja 2009r., II OSK 691/08, publ. LEX nr 574442). W przedmiotowej sprawie stan faktyczny nie uległ zmianie, a wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 29 kwietnia 2010r., sygn. akt I SA/Ke 559/09 nie został wzruszony w żadnym trybie. W związku z powyższym dokonując kontroli legalności aktu administracyjnego wydanego na skutek ponownego rozpatrzenia sprawy w wyniku uchylenia poprzedniego rozstrzygnięcia, Sąd nie mógł pominąć oceny czy organy prawidłowo uwzględniły wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w wyroku z dnia 29 kwietnia 2010r. Zasada czynnego udziału strony w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) nakłada na organ administracji publicznej obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz obowiązek umożliwienia stronom wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Prawo czynnego udziału strony w postępowaniu, jako korelat obowiązku organu, obejmuje prawo do podejmowania czynności procesowych mających wpływ na ustalenie stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej. W zakresie prawa do czynnego udziału w postępowaniu strona może realizować wiele uprawnień procesowych określonych wyraźnie przepisami art. 78 § 1 i art. 79 k.p.a., natomiast w zakresie prawa do obrony ma uprawnienie do wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań (art. 81 k.p.a.). W niniejszej sprawie organ odwoławczy prawidłowo stwierdził naruszenie przez organ I instancji powyższych zasad, co w świetle wytycznych wyroku z dnia 29 kwietnia 2010r., WSA w K., stanowiło jednocześnie naruszenie art. 153 ustawy p.p.s.a. W związku z czym stwierdzić należy, że zaskarżone orzeczenie kasacyjne jest zgodne z prawem. W ponownym postępowaniu wprawdzie doręczono J. G. postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w S. z dnia [...]., jednak przed jego wydaniem nie poinformowano jej o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Taki zaś obowiązek spoczywał na organie na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. Także wbrew art. 64 § 4 k.p.a. nie poinformowano J. G. o wszczęciu postępowania na wniosek W. G. w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania egzekucyjnego, w którym wobec niej realizowano środek egzekucyjny w postaci zajęcia wynagrodzenia. Organ odwoławczy trafnie zauważył, że z treści zażalenia złożonego przez J. G. wynika, że jest ona stroną zainteresowaną rozstrzygnięciem sprawy. Organ I instancji mimo tego nie zapewnił J. G. czynnego udziału w postępowaniu, jednocześnie nie wypełniając wytycznych wyroku WSA w K. z dnia 29 kwietnia 2010r. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, pomijając zarzuty merytoryczne skargi, Sąd z urzędu nie stwierdza naruszenia art. 138 § 2 k.p.a. albowiem zakres postępowania odwoławczego przede wszystkim wiązał się z naruszeniem przez organ I instancji art. 153 p.p.s.a. Natomiast ta norma prawa procesowego stanowiła podstawową przesłankę orzekania zarówno przez organ administracji jak i Sąd rozpoznający skargę. Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. Wynagrodzenie dla adwokata, ustanowionego z urzędu, przyznano na podstawie § 18 ust. 1 lit c i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).