I SA/Ke 490/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym, wniosku E. C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. C. i W. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: 1. zwolnić E. C. od uiszczenia wpisu od skargi; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia solidarnie wpisu w kwocie 100 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...][...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. E.C. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z córką w wieku 17 lat oraz mężem. Zarówno wnioskodawczyni jak i jej mąż są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku, a córka uczy się. Jako posiadany majątek skarżąca wykazała dom o powierzchni 125m² . W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego, skierowane na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej "ustawa p.p.s.a.", skarżąca przedłożyła zaświadczenia z Urzędu Skarbowego, że z tytułu działalności opodatkowanej w formie zryczałtowanej, mąż skarżącej W.C.uzyskał przychód za 2013 r. w wysokości 5767 zł oraz że skarżąca za 2013 r. nie uzyskała dochodu, faktury za wodę oraz energię, kserokopię dowodów rejestracyjnych posiadanych samochodów: Citroen Berlingo rok prod. 2003 oraz Volkswagen Transporter rok prod. 1997, zaświadczenia z Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 30 września 2014 r. Wnioskodawczyni wraz z mężem ponadto oświadczyli, że nie posiadają rachunków bankowych, miesięczny koszt nauki córki oszacowali na kwotę ok. 200 zł, miesięczny koszt wyżywienia na kwotę ok. 500 zł. Oświadczyli, że na wszelkie wydatki łoży syn, który również reguluje rachunki. Skarżąca i jej mąż wskazali, że nie posiadają żadnych zadłużeń ani zobowiązań kredytowych, nigdy też nie korzystali z pomocy społecznej. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 20 października 2014 r. zwolnił E.C. od uiszczenia wpisu od skargi, jednocześnie oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazali, że są osobami bezrobotnymi bez prawa do zasiłku. Nie stać ich na wynajęcie adwokata. W związku z tym jeszcze raz wnieśli o ustanowienie adwokata. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na wstępie należy wskazać, że stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, będące przerzuceniem kosztów na ogół społeczeństwa, może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych, kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Zdaniem Sądu sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej wykazana we wniosku prowadzi do konkluzji, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, nie wykazała natomiast, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Jak już wcześniej podkreślono przyznanie prawa pomocy w pełnym zakresie, którego domaga się skarżąca ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób pozbawionych całkowicie środków do życia, znajdujących się na skraju ubóstwa, bez majątku, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować znaczny uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć przy tym zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Na podstawie danych przedstawionych przez skarżąca Sąd stwierdził, że nie należy ona do żadnej z wyżej wymienionych osób. Wprawdzie jej sytuacja finansowa jest trudna, z uwagi na brak dochodów, to jednak dzięki pomocy syna podstawowe potrzeby rodziny, związane z codziennym, koniecznym utrzymaniem są zaspokajane. Syn wspomaga również rodziców w utrzymaniu uczącej się córki. Istotne ponadto jest, że wnioskodawczyni wraz z mężem posiadają majątek w postaci nieruchomości (domu) o powierzchni 125m² oraz dwóch samochodów z 1997 r. i 2003 r. Dodatkowo Sąd wziął pod uwagę, że strona wskazując na swoją ciężką sytuację finansową, nie wskazała żadnych zobowiązań kredytowych, zadłużeń oraz zaległości w jakichkolwiek opłatach, nie korzystała i niekorzystna również z pomocy społecznej. Uwzględniając powyższe należy uznać, że skarżąca nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Oceniając możliwości finansowe partycypowania przez wnioskodawczynię w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 ustawy p.p.s.a., należało natomiast przyjąć że nie może ona ponieść pełnych kosztów postępowania. Orzekając o zakresie i rodzaju przyznanej pomocy skarżącemu Sąd wziął pod uwagę czynności warunkujące skuteczne wniesienie skargi. Na obecnym etapie postępowania taką czynność stanowi uiszczenie wpisu od skargi (art. 220 § 1 ustawy p.p.s.a.). Stąd Sąd postanowił zwolnić skarżącą od tego kosztu. Oddalenie z kolei wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu uzasadnia na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego (przed wojewódzkim sądem administracyjnym) brak przymusu adwokacko-radcowskiego oraz okoliczność, że skarżąca jest w stanie samodzielnie dochodzić swoich praw, o czym świadczy prawidłowe złożenie skargi do Sądu, jak również składanie odpowiednich pism w postępowaniu o przyznania prawa pomocy (por. postanowienie NSA z 19 maja 2011 r. sygn. akt II GZ 245/11, dostępne na www. orzeczenia.nsa.gov.pl).) Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Taka sytuacja jak wskazano wyżej nie zachodzi w przypadku skarżącej. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 ustawy p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.