I SA/Ke 491/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu 17 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] . z o.o. w S od postanowienia starszego referendarza sądowego z 22 września 2016 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...]. z o.o. w S na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K z 6 lipca 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. [...]. z o.o. w S (dalej: spółka) została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K z 6 lipca 2016 r nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług, w kwocie 20.338 zł. W odpowiedzi złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku skarżąca podniosła, że z chwilą wydania decyzji zabezpieczających utraciła płynność finansową, konta bankowe zostały zablokowane, a możliwość jej funkcjonowania pozostała w zawieszeniu. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 5.000 zł, wartość środków trwałych w wysokości 0 zł, zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 1.997,27 zł. Stan konta na rachunku bankowym wyniósł 771,82 zł, stan środków w kasie podmiotu na 30 czerwca 2016 r. wyniósł 918.413,12 zł, wartość zobowiązań na 30 czerwca 2016 r. wyniosła 1.046.810,36 zł, wartość należności na 30 czerwca 2016 r. wyniosła 166.479,91 zł, wartość należności z urzędu skarbowego na 30 czerwca 2016 r. wyniosła 1.218 zł. Do wniosku spółka dołączyła kopie bilansu na dzień 31 grudnia 2015 r. oraz rachunku zysku i strat za okres od 1 stycznia 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. Z pism tych wynika, że spółka za 2015 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży towarów w kwocie 12.770.090,90 zł, poniosła koszty działalności operacyjnej w kwocie 12.767.235,95 zł i uzyskała zysk w kwocie 1.997,27 zł. Zobowiązania krótkoterminowe wyniosły 1.069.089,85 zł. Spółka dołączyła też kopie bilansu na dzień 30 czerwca 2016 r. oraz rachunku zysku i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 30 września 2016 r., z których wynika, że spółka na koniec pierwszego półrocza 2016 r. osiągnęła przychody netto ze sprzedaży w kwocie 5.717.889,15 zł, koszty działalności operacyjnej w kwocie 5.722.824,80 zł i poniosła stratę w kwocie 5.781,36 zł. Postanowieniem z 22 września 2016 r. starszy referendarz sądowy oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że kwoty, jakie spółka wydatkuje, nie pozwalają dać wiary, że nie jest w stanie pozyskać środków na opłacenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Prowadzenie wobec spółki postępowania zabezpieczającego nie świadczy, że spółka utraciła płynność finansową, nie wykazała bowiem, aby zamierzała zawiesić prowadzoną działalność gospodarczą, czy też aby była objęta postępowaniem likwidacyjnym, upadłościowym, układowym lub naprawczym. Skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia. Zarzuciła błędną interpretację stanu majątkowego spółki. Sprawozdania spółki wskazują na bardzo niskie dochody, a aktualnie spółka ponosi straty. Środki pieniężne, które są jedynym aktywem spółki, potrzebne są do utrzymanie płynności finansowej. Spółka nie ma zapasów, posiada wysokie zadłużenie z tytułu dostaw. Rachunki bankowe są zajęte przez urząd skarbowy. Zaskarżona decyzja jest wykonalna. Spółka pozbawiona została prawa do odliczenia podatku naliczonego. Okoliczności te przesądzają o braku możliwości uiszczenia wpisu od skargi. Spółka załączyła do sprzeciwu kopię zaświadczenia z banku z 30 września 2016 r. o obciążeniu rachunków spółki tytułami egzekucyjnymi, wydruk bilansu na dzień 31 sierpnia 2016 r., rachunek zysków i strat za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. W piśmie nadanym 7 października 2016 r. spółka przedłożyła skorygowany bilans sporządzony na dzień 31 sierpnia 2016 r. oraz rachunek zysków i strat sporządzony za okres od 1 stycznia 2016 r. do 31 sierpnia 2016 r. Z dokumentów tych wynikają następujące dane: aktywa obrotowe 134.849,02 zł, należności krótkoterminowe 134.077,20 zł, strata netto 2.169 zł, zobowiązania krótkoterminowe 1.069.089,85 zł, przychody netto ze sprzedaży 7.019.086,45 zł, koszty działalności operacyjnej 7.021.255,97 zł, w tym wartość sprzedanych towarów i materiałów 6.992.986,07 zł. Spółka przedłożyła również pismo zawierające oświadczenie, że bilans na dzień 31 sierpnia 2016 r. nie zawiera wypłat gotówkowych z kasy świadczących o rozchodzie gotówki za zakupione towary. Stan kasy winien wynosić 0 zł na dzień sporządzenia bilansu, czyli 3 października 2016 r. Wartość wypłat gotówkowych wyniosła 714.023,01 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie była ona w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Spółka podniosła brak właśnie takich środków, czemu trudno dać wiarę w kontekście twierdzenia o ponoszeniu przez nią tak wysokich wydatków na prowadzenie działalności gospodarczej. Jako koszty działalności operacyjnej spółka wykazała kwotę 7.019.086,45 zł, w tym wartość sprzedanych towarów i materiałów w kwocie 6.992.986,07 zł, przychody zaś w wysokości 7.019.086,45 zł. Jak trafnie zauważył starszy referendarz sądowy, kwota wpisu stanowi zaledwie ułamek procenta tych kwot. Poczynione przez referendarza porównanie jest w pełni uzasadnione dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe bowiem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2014 r. II FZ 1130/14). W ocenie Sądu, zestawienie to pozwala uznać, że spółka prowadzi działalność gospodarczą, w której obraca środkami wielokroć większymi od kwoty wpisu od skargi. Uwzględniając zasady logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, trudno przyjąć, że spółka, która na dzień 31 sierpnia 2016 r. wykazuje przychody w wysokości 7.019.086,45 zł, nie jest w stanie pokryć wpisu sądowego w kwocie 20.338 zł, a także innych kosztów, które ewentualnie w postępowaniu sądowoadministracyjnym mogą wystąpić Odnosząc się do okoliczności poniesienia przez spółkę straty w ostatnim półroczu, należy wyjaśnić, że nie jest to argument wystarczający dla uznania, iż spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W orzecznictwie sądowym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2008 r. I FZ 87/08, z 25 stycznia 2012 r. II FZ 797/11, z 9 listopada 2011 r. I FZ 343/11, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl), na gruncie wykazywanej okoliczności poniesienia straty wyrażono pogląd, że sama w sobie nie jest ona odzwierciedleniem braku możliwości finansowej spółki, w sytuacji, gdy spółka wciąż prowadzi działalność gospodarczą. Strata powstaje wskutek uzyskania nadwyżki kosztów nad przychodem, a to skutkuje jedynie brakiem dochodu do opodatkowania i nie stanowi automatycznie o braku środków finansowych. Dołączone do sprzeciwu oświadczenie o dokonaniu wypłat gotówkowych również nie stanowi argumentu przemawiającego za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że zapłata za należności cywilnoprawne korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Innymi słowy, wydatki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej o charakterze cywilnoprawnym nie mogą mieć pierwszeństwa zaspokojenia przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, a do takich zalicza się koszty sądowe. Skarżąca nie może zatem usprawiedliwiać braku środku na ponoszenie kosztów sądowych tym, że w sierpniu 2016 r. dokonała wypłat gotówkowych za zakupiony towar w kwocie 714.023,01 zł. W ocenie Sądu, również fakt wydania decyzji zabezpieczającej i obciążenie rachunków bankowych tytułami egzekucyjnymi nie jest wystarczający dla uznania, że spółka spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Spółka twierdzi, że utraciła płynność finansową, jednocześnie z jej twierdzeń oraz z przedłożonych przez nią dokumentów wynika, że prowadzi działalność gospodarczą. Przejawem tego jest chociażby regulowanie płatności za zakupione towary handlowe. Oznacza to, że spółka funkcjonuje w obrocie gospodarczym i poprzez to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Podsumowując, spółka nie wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę, z której uzyskiwane są znaczne przychody. W działalności tej ponosi wydatki relatywnie wysokie do kwoty wpisu od skargi, co nie pozwala przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na uiszczenie kosztów sądowych. Brak jest więc podstaw do kwestionowania poczynionych przez starszego referendarza sądowego wniosków. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 § 1 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.