I SA/Ke 496/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 25 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. C. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. C. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: oddalić wniosek. Skarżący R. C. wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W złożonym wniosku skarżący wskazał, że pozostaje w gospodarstwie życiowym wraz z partnerem życiowym i aktualnie utrzymują się z dochodu uzyskiwanego przez skarżącego z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie 1680 zł brutto miesięcznie oraz zasiłku dla bezrobotnych uzyskiwanego przez partnera skarżącego w kwocie 783,20 zł miesięcznie. Jako miesięczne wydatki skarżący wskazał: - czynsz za mieszkanie komunalne - 679,16 zł, - energia elektryczna – 259,43 zł, - gaz – 27,64 zł, - lekarstwa 150 zł, - telefon/Internet – 109 zł. Skarżący oświadczył, że oczekuje na zakup protezy powietrznej – wydatek ok. 3.000 zł. Jako posiadany majątek skarżący wykazał ¼ część domu o pow. 123,63 m². Do złożonego wniosku skarżący dołączył zaświadczenie o zatrudnieniu z dnia 7 sierpnia 2014 r., kserokopię decyzji Powiatowego Urzędu Pracy z dnia 28 sierpnia 2013r., kserokopię skierowania Prezydenta Miasta G. z dnia 7 kwietnia 2004r. potwierdzające prawo do zamieszkiwania skarżącego w lokalu pod adresem G.ul. L. 28/2, kserokopię orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności skarżącego z dnia 6 listopada 2012 r., kserokopię powiadomienia o zmianie wysokości opłat z dnia 21 marca 2014 r. oraz kserokopię zlecenia na protezę powietrzną z dnia 27 marca 2014 r. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.) następuje w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika. Na wstępie należy zaakcentować, że każdy kto wszczyna postępowanie sądowe, powinien liczyć się z koniecznością opłacenia kosztów sądowych, a co za tym idzie tak planować swój budżet, aby wygospodarować kwotę konieczną do ich uiszczenia. Podkreślenia także wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Dostępność do sądu wymaga bowiem z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, że opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W istocie instytucja ta stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na trudną sytuację finansową nie mogą uiścić kosztów sądowych bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania dla siebie i rodziny (żywność, lekarstwa, opłaty za utrzymanie domu). Ubiegający się o taką pomoc winien, więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Analiza złożonego przez skarżącego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika oraz akt administracyjnych wykazała, że wniosek ten nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący jest w stanie zdobyć środki finansowe na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Przyznanie prawa pomocy w zakresie, w jakim domaga się skarżący, jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem – przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku, czy osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia - bezspornie do wyżej wskazanych grup społecznych skarżący nie należy. Wskazać należy, że skarżący przede wszystkim uzyskuje stały miesięczny dochód z tytułu wynagrodzenia za pracę, ma zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości – domu w ¼ części. Wskazać należy, że skarżący mieszka i prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z partnerem, nie ma na utrzymaniu małoletnich dzieci, nie jest też obciążony obowiązkiem alimentacyjnym, bądź innymi zobowiązaniami, które korzystałyby z pierwszeństwa przed obowiązkiem ponoszenia kosztów sądowych. Zauważyć również należy, że skarżący nie wykazuje, aby miał jakiekolwiek problemy z regulowaniem bieżących opłat lub zaległości w tych opłatach. Ponadto jest w stanie zabezpieczyć miesięcznie środki w kwocie 109 zł i uiszczać je jako miesięczną opłatę za telefon/Internet. W tym kontekście zauważyć należy, że wysokość środków zaangażowanych w opłatę za telefon/Internet (109 zł miesięcznie) świadczy o posiadaniu zasobów finansowych wystarczających do pokrycia wpisu od wniesionej skargi, tym bardziej, że na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego konieczne koszty sądowe stanowi jedynie wpis od skargi. Przy czym stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193 ze zm.) winien wynieść 100 zł. W ocenie orzekającego po dokonaniu dochodów i wydatków ponoszonych przez R. C. jest to kwota możliwa do poniesienia przez skarżącego w jego aktualnej sytuacji finansowej. Ponadto wymaga podkreślenia, że możliwość przyznania prawa pomocy dotyczy sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie obiektywnie ponieść kosztów postępowania, a nie takich, w których brak możliwości uiszczenia kosztów sądowych jest subiektywnym przekonaniem strony o braku możliwości uiszczenia takich kosztów (por. postanowienie NSA z dnia 29 października 2010 r. sygn. akt I FZ 323/10, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, mimo wskazywania przez skarżącego na problemy finansowe negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego oraz kosztów opłacenia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę wszystkie te okoliczności uznać należało, że skarżący nie wykazał dostatecznie zasadności swojego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika i dlatego orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a.