I SA/Ke 499/21
WyrokWSA w Kielcach2022-04-07
Skład orzekający: Artur Adamiec, Magdalena Chraniuk-Stępniak, Mirosław Surma
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy beneficjentowi projektu dofinansowanego ze środków Unii Europejskiej, który nie rozliczył przyznanej dotacji zgodnie z umową i wytycznymi, należy nakazać zwrot całej kwoty dofinansowania wraz z odsetkami?Ratio decidendi
Beneficjent projektu, który nie rozliczył przyznanej dotacji w sposób zgodny z umową i wytycznymi, nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, a środki z rachunku projektowego były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem, naruszył procedury obowiązujące przy wykorzystaniu środków unijnych. Naruszenie to spowodowało szkodę w budżecie Unii Europejskiej, co uzasadnia nakazanie zwrotu całej kwoty dofinansowania wraz z odsetkami.Stan faktyczny
Zarząd Województwa Ś. nakazał P. K. P. S. zwrot dotacji przyznanej na realizację projektu w kwocie [...] zł wraz z odsetkami, uznając, że środki zostały wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem i z naruszeniem procedur. Beneficjent nie rozliczył przyznanych kwot ryczałtowych, nie przedłożył wymaganych wniosków o płatność, a środki z rachunku projektowego były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Stowarzyszenie złożyło skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i Konstytucji RP. WSA oddalił skargę, uznając decyzję organu za zgodną z prawem.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Szyszka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi P. K. P. S. w W. na decyzję Zarządu Województwa Ś. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu kwoty dofinansowania oddala skargę.
Zarząd Województwa Ś. (dalej: Zarząd, IZ), jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ś. (RPOWŚ) na lata 2014-2020, decyzją z [...] Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Zarządu Województwa Ś. z [...] nr [...] określającą, że P. K. P. S. z siedzibą w W. (dalej: stowarzyszenie, PKPS, beneficjent) jest zobowiązany zwrócić dotację w kwocie [...]zł, w tym środki Europejskiego Funduszu Społecznego w kwocie [...]zł i środki budżetu krajowego w kwocie [...]zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od 29 listopada 2017 r. do dnia 14 listopada 2019 r., a następnie od dnia doręczenia decyzji do dnia jej zwrotu, którą otrzymał na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...]" nr [...] z [...] r., a która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem oraz z naruszeniem procedur wskazanych w art. 184 ustawy o finansach publicznych.
Departament Wdrażania Europejskiego Funduszu Społecznego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. (dalej: DW EFS WŚ) w listopadzie 2016 r. ogłosił konkurs w ramach osi włączenie społeczne i walka z ubóstwem, Poddziałanie 9.2.2 Rozwój wysokiej jakości usług społecznych i zdrowotnych -ZIT. Ustalił, że beneficjent złożył [...] wniosek o dofinansowanie projektu "[...]" (dalej: wniosek). Projekt uzyskał [...] punktów, został pozytywnie oceniony i wybrany do dofinansowania ([...]).
Instytucja Zarządzająca zawarła [...] r. z PKPS umowę.
Projekt kierował wsparcie do mieszkańców województwa [...] zamieszkałych w gminach M., P. i S. N.. Miał być realizowany w okresie od 1 października 2017 r. do 31 marca 2019 r., a beneficjent zaplanował w nim trzy zadania. Pierwsze z nich polegało na diagnozie potrzeb i potencjałów - miało być realizowane w terminie grudzień 2017 - marzec 2018; drugie polegało na przeprowadzeniu kursów podnoszących kwalifikacje i kompetencje opiekunów w zakresie opieki nad osobami niesamodzielnymi, w tym osobami starszymi miało być realizowane w terminie marzec 2018 - sierpień 2018. Natomiast trzecie, polegało na przeprowadzeniu poradnictwa i warsztatów rodzinnych -zaplanowano w terminie marzec 2018 - marzec 2019. W umowie za wykonanie w/w zadań zostały przyznane następujące kwoty ryczałtowe: za zadanie 1 – [...] zł; za zadanie 2 – [...] zł oraz za zadanie 3 – [...] zł.
Beneficjent 29 listopada 2017 r. otrzymał całe określone w Umowie dofinansowanie (suma kwot ryczałtowych za wszystkie trzy zadania plus koszty pośrednie 25% przyznanego dofinansowania - łącznie [...] zł). Wnioskodawca był zobowiązany rozliczyć 100% wypłaconego dofinansowania. Każda z kwot ryczałtowych mogła zostać rozliczona w przypadku osiągnięcia wskaźników rezultatu i produktu, które organ w sposób szczegółowy wymienił (str. 5-6 decyzji).
Zobowiązano beneficjenta do składania wniosków o płatność - pierwszy w terminie 7 dni roboczych od dnia podpisania umowy, zaś drugi i kolejne wnioski zgodnie z harmonogramem płatności (załącznik nr [...] do umowy). Beneficjent złożył 2 listopada 2017 r. wniosek o płatność za okres 1 października 2017 r. - 1 października 2017 r. (wniosek zaliczkowy), na podstawie, którego wypłacono mu całe dofinansowanie. Poza powyższym wnioskiem, przedłożone zostały jedynie wnioski o płatność za okres: od 1 października 2017 r. do 31 grudnia 2017 r., od 1 stycznia 2018 r. do 31 marca 2018 r. oraz za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. Pozytywnie zweryfikowano tylko pierwsze dwa wnioski.
We wniosku o płatność za 1 kwartał 2018 r. stowarzyszenie miało rozliczyć kwotę ryczałtową przyznaną za wykonanie zadania nr 1, a tego nie zrobiło. Powyższe było niezgodne z przedstawionym harmonogramem płatności. Beneficjent nie rozliczył zatem żadnej kwoty ryczałtowej.
Pozostałe wnioski o płatność nie zostały złożone, a co za tym idzie także rozliczone. PKPS złożyło wniosek sprawozdawczy za okres od 1 kwietnia 2018 r. do 30 czerwca 2018 r. (6 kolejnych wersji wniosku). Wszystkie zawierały braki, które skutkowały ich negatywną oceną.
Opóźnienia w realizacji i rozliczaniu projektu występowały niemal od początku jego trwania. Organ przedstawił w sposób szczegółowy proces weryfikacji kolejno przedkładanych wersji wniosku za w/w okres (II kwartał 2018 r.) na str. 7-11 decyzji. IZ wskazała, że wniosek za w/w okres w każdej ze złożonych wersji był nieprawidłowy, co powodowało niemożliwą jego pozytywną weryfikację. Wnioski o płatność za okres od 1 lipca 2018 r. do 30 września 2018 r., od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. oraz 1 stycznia 2019 do 31 marca 2019 r. nie zostały przez beneficjanta złożone, mimo licznych wezwań i ponagleń ze strony IZ.
W dniu 13 sierpnia 2019 r. do DW EFS WŚ wpłynęło pismo Wydziału dw. z Przestępczością Gospodarczą Komendy Miejskiej Policji w K., w którym organ ścigania zwrócił się do IZ o wyznaczenie upoważnionego pracownika Urzędu Marszałkowskiego w K., celem złożenia zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa z art. 271 § 3 Kodeksu karnego. Poinformowano, że ustalano, że "środki finansowe wypłacone na podstawie umowy nr [...] zostały zdefraudowane przez przedstawiciela podmiotu wskazanego w w/w umowach".
Pismem z dnia 4 września 2019 r., IZ rozwiązała umowę na podstawie jej § 33 ust. 1 pkt 3, z uwagi na niewywiązywanie się z jej postanowień przez PKPS. Przedmiotowe oświadczenie zostało doręczone PKPS 12 września 2019 r. i w tym dniu nastąpił skutek w postaci rozwiązania umowy.
Jednocześnie organ wezwał beneficjenta do zwrotu całej kwoty dofinansowania, tj.: [...] zł wraz z należnymi odsetkami liczonymi w wysokości jak dla zaległości podatkowych od dnia przekazania środków (29 listopada 2017 r.) do dnia zwrotu w terminie 14 dni kalendarzowych od daty otrzymania pisma.
Następnie IZ przedstawiła przebieg korespondencji ze stowarzyszeniem mającej miejsce po wypowiedzeniu umowy (str. 12 - 19 decyzji). Dotyczyła ona m.in. kwestii strony umowy o dofinansowanie. W tym zakresie organ wyjaśnił, że stroną umowy nr [...] z [...] r. jest P. K. P. S.. Ś. Z. W. P. K. P. S. w K. pełnił w projekcie realizowanym na podstawie w/w umowy funkcję realizatora. Z uwagi na brak osobowości prawnej, nie mógł być bowiem stroną umowy, a zatem beneficjentem. W tej sytuacji postępowanie organu polegające na kierowaniu korespondencji związanej z zakończeniem w/w umowy do beneficjenta, tj. P. K. P. S. jest właściwe. Jako strona przedmiotowej umowy został bowiem wskazany "P. K. P. S., zaś zgodnie z § 2 ust. 4 umowy projekt miał być realizowany przez Ś. Zarząd Wojewódzki P. K. P. S. w K.. Bez znaczenia pozostaje argumentacja prezentowana przez stowarzyszenie w piśmie z 24 września 2019 r., że zgodnie z postanowieniami § 79 pkt 1 i 3 Statutu PKPS zarządy wojewódzkie i okręgowe stowarzyszenia są samofinansującymi się podmiotami i samodzielnie odpowiadają za swoje zobowiązania. Stroną ewentualnego postępowania administracyjnego, a tym samym adresatem decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu o której mowa w art. 207 ust. 9 UFP powinien być beneficjent - P. K. P. S., a nie - Ś. Z. W. PKPS w K.. Organ wskazał także, że wszelkich czynności w imieniu PKPS związanych z uzyskaniem dofinansowania, zawarciem umów oraz z realizacją projektów dokonywali J. T. - S. Ś. Zarządu Wojewódzkiego P. K. P. S. oraz D. T. - S. Ś. Zarządu Wojewódzkiego P. K. P. S. na podstawie pełnomocnictwa udzielonego im 27 stycznia 2015 r. przez [...] P. K. P. S..
W dniu 15 listopada 2019 r. IZ wszczęła postępowanie administracyjne zmierzające do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu dofinansowania przyznanego na podstawie umowy nr [...] Zawiadomienie zostało doręczone beneficjentowi 21 listopada 2019 r. O wszczęciu postępowania został poinformowany także realizator - zawiadomienie doręczono 20 listopada 2019 r.
IZ powołała się na dowody oraz ustalenia wynikające z analizy materiałów zebranych w toku postępowania przygotowawczego dotyczącego realizacji projektów dofinansowanych z Europejskiego Funduszu Społecznego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ś. na lata 2014 -2020 (str. 21-26 decyzji). W toku przeprowadzonego postępowania administracyjnego IZ RPO WŚ doszła do przekonania, że należy wydać decyzję administracyjną określającą zwrot od beneficjenta kwoty [...]zł. Takie rozstrzygnięcie zostało wydano [...] r.
Pomimo licznych interwencji ze strony IZ, PKPS nie przedstawił wniosków o płatność i dokumentów pozwalających zweryfikować realizację wskaźników, a tym samym rozliczyć kwoty ryczałtowe przypisane do poszczególnych zadań. Umowa jasno przewidywała konsekwencje realizowania projektu niezgodnie z jej postanowieniami, w tym nieterminowego przedkładania wniosków o płatność, a co za tym idzie nierozliczania przekazanych środków publicznych. Z § 33 ust. 1 pkt 3 umowy jednoznacznie wynika, że w sytuacji, gdy beneficjent realizuje projekt niezgodnie z umową, IZ ma możliwość jej rozwiązania w trybie natychmiastowym.
IZ rozpoznając sprawę w I instancji przyjęła, że doszło do powstania nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 36 Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z 17 grudnia 2013 roku (dalej rozporządzenie 1303/2013).
W dniu 9 listopada 2020 r. beneficjent złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zarzucając decyzji naruszenie art. 7, 8, 9, 10, 78 § 1, 80 oraz 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego
Ponownie rozpoznając sprawę IZ wskazała, że zgodnie z łączącą strony umową, w przypadku jej rozwiązania na podstawie § 33 ust. 1 pkt 1-3, beneficjent zobowiązany jest do zwrotu całości lub części otrzymanego dofinansowania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia przekazania dofinansowania (§ 35 ust. 1 umowy). W związku z tym organ ustalił, czy beneficjent zobowiązany jest do zwrotu dotacji w całości, czy w części, tj. czy zachodzi podstawa do rozliczenia któregokolwiek z zadań, a co za tym idzie przypisanej do niego kwoty ryczałtowej.
W zweryfikowanych pozytywnie wnioskach o płatność beneficjent nie dokonał rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej. Było to niezgodne z harmonogramem płatności, stanowiącym integralną część umowy (załącznik nr 2), zgodnie z którym beneficjent miał rozliczyć wykonanie pierwszego zadania we wniosku za trzeci okres rozliczeniowy (styczeń - marzec 2018- kwota [...]zł), zadanie drugie we wniosku za czwarty okres rozliczeniowy (lipiec - wrzesień 2018 r. - [...] zł), zaś ostatnie zadanie we wniosku końcowym za okres styczeń - marzec 2019 roku. Wnioskodawca rozliczył jedynie trzy wnioski, a których nie przedstawił do rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej. Tym samym należało uznać, iż beneficjent nie rozliczył żadnego zadania, a co za tym idzie żadnej kwoty ryczałtowej określonej w umowie. Nie dokonał również rozliczenia otrzymanego dofinansowania w terminie 30 dni od rozwiązania umowy do czego miał prawo.
IZ wyjaśniła, że w korespondencji wymienianej z organem już po rozwiązaniu umowy, realizator twierdził, "że projekt został zrealizowany w całości zgodnie z założeniami i osiągnięto wszystkie zakładane rezultaty, co znajduje pełne odzwierciedlenie w dokumentacji projektowej" (str. 1 pisma z 26 października 2019 r.) oraz "zakładane w nim zadania zostały wykonane i rezultaty osiągnięte". (strona nr 1 z 14 października 2019 roku), jednak na poparcie powyższego nie przedłożył żadnych dokumentów potwierdzających realizację zadań i osiągnięcie wskaźników, ani podczas weryfikacji wniosków o płatność, ani na etapie postępowania administracyjnego.
Powyższemu przeczą ustalenia poczynione w toku przedmiotowego postępowania, a także zeznania świadków, złożone przez nich w toku postępowania przygotowawczego (Ds. [...]), w tym w szczególności J. T. - S. Ś. Z. W. PKPS, który wskazał, że "podczas analizy dokumentacji projektowej doszedł do przekonania, że z rozliczenia projektów ryczałtowych (w tym przedmiotowego) nic nie będzie, bo wszystkie rzeczy, które wykonał D. T. są nacechowane popełnieniem czynów zabronionych, w tym podrobienia, przerobienia i poświadczenia nieprawdy" nie pozostawiają żadnej wątpliwości, że przedmiotowy projekt jest w całości obarczony wadą.
W toku postępowania administracyjnego ustalono, że w niniejszym projekcie udzielono śladowej ilości wsparcia pensjonariuszom DPS w Z. (dwie wycieczki i wyjścia na siłownię), jednak np. wycieczka do C. N. K. odbyła się już po zakończeniu realizacji projektu, tj. 18 kwietnia 2019 r. (zeznania J. P.), podczas, gdy projekt trwał do 31 marca 2019 r. Podobnie wyjścia tych osób na siłownię, które według świadka miały miejsce w okresie marzec/kwiecień - czerwiec 2019, tj. w całości lub w znacznej części po zakończeniu projektu. W postępowaniu przygotowawczym przesłuchano kilkudziesięciu świadków, których dane (lub dane ich dzieci ) znajdowały się w dokumentacji projektowej ze wskazaniem, że są oni uczestnikami projektu. Zdecydowana większość osób zaprzeczyła, że korzystała ze wsparcia Stowarzyszenia w przedmiotowym projekcie. Deklarowali, m.in., że zgłaszali się lub swoje dzieci do uczestnictwa w projekcie, podpisując bliżej niezidentyfikowane dokumenty i podając w nich swoje dane osobowe, jednak po ich wypełnieniu nikt nigdy nie kontaktował się z nimi z propozycją uczestnictwa w jakiejkolwiek formie wsparcia w projekcie. Świadkowie zaprzeczali również, że ich podpisy znajdują się pod listami obecności potwierdzającymi realizację zajęć w projekcie. Nieliczni świadkowie, tj. M. M., J.. S., T.. S., P.. B. potwierdzili, co prawda, że korzystali ze wsparcia oferowanego przez PKPS, jednak wskazując przy tym, że w zajęciach dotyczących opieki nad osobą niesamodzielną uczestniczyli raz lub dwa (P. B. ), dwa razy (M. M. ), kilka razy (J.. S., T.. S.). Zeznania świadków, którzy potwierdzili udział we wsparciu, w zakresie przebiegu zajęć są jednak rozbieżne, co do szczegółów. Świadkowie P. i T. S. zaprzeczyli także, że w ramach tego zadania w projekcie przeprowadzali jakiekolwiek spotkania oraz, że sporządzali z nich raporty. Świadek K. O., która zgodnie z dokumentacją projektową miała prowadzić zajęcia z hortiterapii w ramach zadania trzeciego, zaprzeczyła temu, podkreślając, że nie ma kompetencji do organizowania takich warsztatów, wskazując jednocześnie, że nie wie nawet na czym owa hortiterapia polega.
Zeznania świadków w postępowaniu przygotowawczym jednoznacznie wskazały, że wsparcie nie odbywało się lub odbywało się w szczątkowej ilości. Zdaniem IZ nawet przyjmując hipotetycznie, że którekolwiek z zadań zostało zrealizowane w pełni właściwie (co w ocenie organu, po analizie zebranego w postępowaniu administracyjnym materiału dowodowego nie miało miejsca) to brak złożenia przez beneficjenta wniosków o płatność uniemożliwiał uznanie za kwalifikowalne któregokolwiek z zadań, gdyż zgodnie z łączącą strony umową (§ 20 ust. 1 umowy) rozliczenie projektu mogło nastąpić jedynie poprzez weryfikację wniosków o płatność i wykazanych w nich wskaźników, a te nie zostały złożone. We wnioskach o płatność złożonych przez beneficjenta, nie deklarował on nawet, że wskaźniki produktu i rezultatu zostały zrealizowane na założonym poziomie. W ostatnim złożonym wniosku (szósta wersja wniosku za okres od 1 kwietnia 2018 do 30 czerwca 2018 r.) stowarzyszenie wskazywało, co prawda, że częściowo zrealizowało jeden ze wskaźników produktu (liczba osób zagrożonych ubóstwem lub wykluczeniem społecznym objętych usługami społecznymi świadczonymi w interesie ogólnym w programie), jednak deklarowany poziom osiągnięcia wszystkich pozostałych wskaźników produktu i rezultatu wynosi w nim 0%. Do zmierzenia stopnia wykonania każdego z zadań w projekcie zostały przypisane zarówno wskaźniki produktu, jak i rezultatu. Zatem z tego powodu w przedmiotowej sprawie rozliczenie któregokolwiek zadania jest niezasadne.
Saldo operacji na rachunku bankowym projektu potwierdza, że środki tytułem opłat np. na ZUS, opłaty za rachunki, "podjęcie gotówki z kasy" itp. wpływały faktycznie na konto bankowe D. T.. Ponadto były podejmowane z rachunku pod różnymi tytułami, które nie miały pokrycia w działaniach projektowych. Dodatkowo z rachunku projektowego finansowano działalność statutową stowarzyszenia oraz ponoszono koszty związane z innymi projektami realizowanymi przez Ś. Zarząd PKPS.
Zdaniem IZ biorąc pod uwagę skalę nieprawidłowości w przedmiotowym projekcie należy z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością przyjąć, że zadeklarowane wskaźniki nie zostały wykonane. Organ nie posiadał zatem żadnych podstaw prawnych do uznania za kwalifikowalną którejkolwiek kwoty w przedmiotowym projekcie.
Poza wskazanymi powyżej postanowieniami umowy i wytycznych w zakresie kwalifikowalności, organ prowadzący postępowanie w II instancji uznał, że beneficjent naruszył także § 12 ust. 5 umowy zgodnie z którym: Beneficjent zobowiązuje się do usunięcia błędów lub złożenia pisemnych wyjaśnień w wyznaczonym przez IZ terminie. W przypadku niedotrzymania ww. terminu mają zastosowanie przepisy § 33 niniejszej Umowy". Jego zdaniem zachowanie stowarzyszenia przy rozliczaniu przedmiotowego dofinansowania należało uznać za naganne. Swoim postępowaniem strona naruszyła podstawowe obowiązki wynikające z umowy, tj. obowiązek rozliczenia wskaźników przypisanych do danych kwot ryczałtowych. Wniosek za okres kwiecień - czerwiec 2018 r. był, co prawda składany ale stale z tymi samymi brakami uniemożliwiającymi jego pozytywną weryfikację. Poza innymi nieprawidłowościami, Beneficjent uporczywie nie przedkładał zakładki "monitorowanie uczestników", której brak uniemożliwiał pozytywne zweryfikowanie wniosku o płatność. Organ wielokrotnie wyznaczał kolejne terminy do złożenia poprawionego wniosku, jak również wskazywał jakich dokumentów oczekuje i kiedy powinny być złożone. Beneficjent pozostawiał powyższe monity bez odpowiedzi. Świadczy o tym także fakt, że kolejne wnioski, tj. za okres od lipca do września 2018 r., od października do grudnia 2018 r. oraz od stycznia do marca 2019 r. nie zostały przez niego złożone, nawet po rozwiązaniu umowy (12 września 2019 r.). IZ wielokrotnie wzywała do przedłożenia dokumentów, wskazując, co powinno zostać złożone i oferując pomoc w rozliczeniu otrzymanego dofinansowania. Co bardzo istotne, beneficjent zobowiązany był do rozliczenia 100% dofinansowania w końcowym wniosku o płatność (tak § 12 ust. 10 Umowy), a tego nie zrobił. Naruszył zatem także § 15 ust. 5 umowy, który stanowi, że "Beneficjent jest zobowiązany przedstawić rozliczenie otrzymanych transz dofinansowania w formie wniosku o płatność w terminie 30 dni kalendarzowych od dnia zakończenia realizacji projektu."
Nadto IZ wskazała doszło również do naruszenia § 20 ust. 2 umowy, zgodnie z którym "Beneficjent ponosi odpowiedzialność za realizację projektu zgodnie z właściwymi przepisami krajowymi oraz właściwymi wytycznymi", a obowiązek przedkładania wniosków o płatność jest przecież podstawowym obowiązkiem podmiotu realizującego projekt dofinansowywany ze środków publicznych. Nie budzi żadnych wątpliwości, że głównym obowiązkiem jest też rozliczenie otrzymanego dofinansowania poprzez wykazanie i zrealizowania wskaźników przypisanych do poszczególnych kwot ryczałtowych. Zgodnie z § 20 ust. 1 umowy "ocena kwalifikowalności poniesionego wydatku dokonywana jest w trakcie realizacji projektu poprzez ocenę wniosków o płatność." W przedmiotowej sytuacji ocena wniosków nie była możliwa, gdyż nie zostały one złożone (wnioski za okres 1 lipca 2018 - 30 września 2018 r., 1 października 2018 - 31 grudnia 2018 r., 1 stycznia 2019 - 31 marca 2019 r.), oraz zawierały braki, które uniemożliwiły ich pozytywną weryfikacje (wniosek za okres 1 kwietnia 2018-30 czerwca 2018 r.).
Organ podkreślił, że niezależnie od wyżej wskazanych naruszeń związanych z procedurą realizacji i rozliczenia projektu, przeprowadzona przez organ ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że doszło także do wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, tj. wypełnienia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 UFP. Jego zdaniem prowadzone przez organy ścigania postępowanie przygotowawcze pozwala wyprowadzić wniosek, że w wykonaniu przedmiotowego projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy, ale przede wszystkim do zdefraudowania środków publicznych. Zdaniem organu zakres nieprawidłowości w przedmiotowym projekcie był tak znaczący, że brak jest wątpliwości, że beneficjent winien zwrócić całe otrzymane dofinansowanie. O powyższym świadczą zeznania świadków J. T., B. W., K. O. (z d. M. ), J. P., E.. M., P.. Z.. S., M.. R., P.. S., M.. S., Ł. S., K.. M., K. M., W.. M., R.. J., E.. J., I.. S., M.. M., A.. M., J.. R. - G., M.. W., K.. W., S.. S., B.. G., A.. P., M.. S., D.. S., R.. G., M.. H., K.. H., P.. B., J.. D., a przede wszystkim zapis operacji na koncie projektowym, z których bezsprzecznie wynika, iż środki przeznaczone w opisach przelewów na ZUS, "podjęcie gotówki z kasy" itp. trafiały na rachunek bankowy Skarbnika Ś. Zarządu Wojewódzkiego P. K. P. S.. Ponadto z rachunku projektowego podejmowano gotówkę, co nie znajduje uzasadnienia w dokumentacji projektowej, jak również finansowano działania w innych projektach realizowanych przez Stronę oraz bieżącą działalność statutową PKPS.
Następnie IZ wskazała, że aktem oskarżenia z 7 sierpnia 2020 r. w sprawie o sygn. akt [...] zarzucono D. T. czyny polegające na przedłożeniu nierzetelnego dokumentu, a także przywłaszczenie powierzonych mu środków finansowych w łącznej kwocie [...]zł, a zatem związane z udzielonym wsparciem i nieprawidłowym ich wydatkowaniem. Podkreśliła, że wyrok w przedmiotowej sprawie jeszcze nie zapadł, jednak zarzuty postawione D. T. są spójne z ustaleniami poczynionymi przez organ w niniejszym postępowaniu. W szczególności, że w projekcie nie udzielano wsparcia wskazanego we wniosku o dofinansowanie, a środki przekazane na realizację projektu zostały wydatkowane na cele niezwiązane z projektem.
Następnie IZ powołała się na art. 2 ust 36 Rozporządzenia nr 1303/2013. Organ wyjaśnił, że jego zdaniem w przedmiotowej sprawie doszło do powstania nieprawidłowości, która ma szkodliwy wpływ na budżet Unii, poprzez wydatkowanie środków finansowych pochodzących z UE niezgodnie z przeznaczeniem i procedurami wskazanymi w art. 184 UFP.
Po pierwsze, beneficjent naruszył przepisy prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego. Nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia wypłaconego mu dofinansowania. Nie rozliczył wskazanych w umowie kwot ryczałtowych, a jest to jeden z podstawowych obowiązków nałożonych na beneficjenta w umowie. Stowarzyszenie naruszyło postanowienia umowy, tj. § 8 ust. 4, 5, 7 i 8, § 10 ust. 23, § 12 ust. 2, 5 i 10, § 15 ust. 5 i 12, § 20 ust. 1 i 2, a także sekcję 6.6.2 pkt 2, pkt 3 lit. b, pkt 4 oraz 8.5.2 wytycznych w zakresie kwalifikowalności. Dla uznania, że doszło do naruszenia procedur, o których mowa w art. 184 UFP, wystarczające jest także naruszenie postanowień zawartych w umowie o dofinansowanie lub wytycznych, nie zawsze musi nastąpić naruszenie prawa powszechnie obowiązującego, krajowego lub unijnego. Konieczne jest działanie lub zaniechanie podmiotu gospodarczego. Przekładając powyższe rozważanie na grunt przedmiotowej sprawy organ doszedł do przekonania, że to beneficjent jako podmiot dopuścił się działania naruszającego postanowienia umowy i wytycznych. Nie rozliczył przyznanego mu dofinansowania (nie wykazał w przedkładanych wnioskach o płatność wykonania żadnej kwoty ryczałtowej). Do dnia wydania decyzji do rozliczenia pozostały nadal wnioski o płatność. IZ wychodziła z inicjatywą pomocy w rozliczeniu wniosków, wzywała do ich poprawy oraz złożenia, wskazując przy tym, co należy zrobić, żeby rozliczyć przyznane dofinansowanie. Beneficjent zaś, wbrew żądaniu organu, uporczywie nie przedkładał m. in. zakładki "monitorowanie uczestników", co uniemożliwiało rozliczenie wniosku za II kwartał 2018. Ostatecznie, konsekwencją powyższego zachowania stowarzyszenia było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym. Na PKPS ciążył obowiązek starannego realizowania projektu, zgodnie z postanowieniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie. IZ nie ma żadnych wątpliwości, że beneficjent temu obowiązkowi nie sprostał. W toku przedmiotowego postępowania ustalono na podstawie m.in. zeznań J.. T., B.. W., K.. O., J.. P., a także zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wraz z załącznikami, potwierdzeń przelewów dokonywanych z konta bankowego projektu, historii operacji dokonywanych na tym rachunku, a przede wszystkim w oparciu o dokumentację projektową znajdującą się w posiadaniu organu (w tym w systemie SL 2014) oraz w aktach postępowania przygotowawczego, że środki przyznane na realizację projektu "[...]" były wydatkowane nieprawidłowo. Zgodnie z umową "wszelkie działania w SL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie Beneficjenta." Organ w toku postępowania administracyjnego ustalił, że D. T. (Skarbnik Ś. Zarządu P. K. P. S.) zostały postawione zarzuty przywłaszczenia środków finansowych z rachunku projektowego (notatka służbowa z 9 września 2020 r.) i skierowano do Sądu Rejonowego w K. akt oskarżenia. Powyższe nie ma jednak znaczenia dla rozpatrzenia przedmiotowej sprawy i wydania decyzji zwrotowej, gdyż za prawidłową realizację i rozliczanie projektu odpowiada strona. Z uwagi na skalę nieprawidłowości ujawnionych w przedmiotowym projekcie, IZ stwierdziła, że w stowarzyszeniu nie funkcjonował żaden (a przynajmniej w jakimkolwiek stopniu skuteczny) system kontroli wewnętrznej. Beneficjent nie zadbał o weryfikację jakości pracy swoich pracowników/ członków zarządu, co stworzyło możliwość dokonywania działań niezgodnych z prawem i procedurami. W systemie księgowym stowarzyszenia nie zostały zaksięgowane żadne dokumenty kosztowe związane z realizacją projektu "[...]". Co prawda, z uwagi na charakter umowy (ryczałtowa), beneficjent nie miał obowiązku gromadzenia i opisywania i dokumentów księgowych na cele związane z rozliczaniem projektu, niemniej jednak obowiązek ten wynika z innych przepisów prawa krajowego (m.in. podatkowego), a stosownie do postanowień umowy, beneficjent powinien postępować zgodnie z przepisami prawa krajowego.
Trzecia z przesłanek wskazuje na konieczność wystąpienia lub uprawdopodobnienia wystąpienia szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (beneficjenta). Naruszenie obowiązujących procedur, co do rozliczenia otrzymanego dofinansowania spowodowało powstanie szkody w budżecie UE. Beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania. Nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że wypłacona mu dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. Należy zatem uznać, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo. Ponadto weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu wykazała, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Zakładając, racjonalność beneficjenta, a takim wzorcem należy się posługiwać przy ocenie postępowania strony - jeżeli PKPS zrealizowałaby projekt w 100% zgodnie z założeniami, z całą pewnością rozliczyłby bez zbędnej zwłoki otrzymane dofinansowanie. Natomiast w sprawie nie zrobił tego mimo wiedzy jakie konsekwencje niesie za sobą nierozliczenie umowy w terminie (rozwiązanie umowy i zwrot dofinansowania). Co więcej przedstawiciel realizatora (J.. T.) potwierdził, że wypłaty dokonywane z rachunku projektowego nie były wydatkowane na cele związane z projektem. D. T. przelewał fundusze publiczne na prywatny rachunek bankowy, tytułem wskazując różne działania niezwiązane z realizacją projektu np. ZUS, wypłata wycieczka itp. Dodatkowo ze środków zgromadzonych na rachunku projektowym opłacano wydatki dotyczące bieżącej działalności statutowej stowarzyszenia, a także działania w innych projektach finansowanych ze środków unijnych. Powyższe jest niezgodne z § 10 ust. 23 umowy, zgodnie z którym "Beneficjent nie może przeznaczyć otrzymanych transz dofinansowania na cele inne niż związane z projektem, w szczególności na tymczasowe finasowanie swojej podstawowej, pozaprojektowej działalności. W przypadku naruszenia zdania pierwszego stosuje się § 15". Zważywszy na powyższe organ nie miał wątpliwości, że projekt był prowadzony z rażącym naruszeniem prawa, a środki publiczne wydatkowane niezgodnie z zasadami wskazanymi w ustawie o finansach publicznych i Wytycznych w zakresie kwalifikowalności. W ocenie IZ szkodę w budżecie UE należy określić jako kwotę [...]zł, czyli całą wartość przyznanego dofinansowania. Żadne zadanie nie zostało rozliczone, a zatem należy uznać, że wsparcie na które została przyznana dotacja nie zostało zrealizowane właściwie.
Organ stanął na stanowisku, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z nieprawidłowością indywidualną. Następnie opisał procedurę określoną w art. 24 ust. 1 Ustawy wdrożeniowej, wywodząc, że w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek podstawy do uznania, że to IZ spowodowała powstanie nieprawidłowości. To na beneficjencie spoczywał obowiązek realizacji projektu zgodnie z wnioskiem i umową, tj. jeżeli chodzi o przedmiotową sprawę, zrealizowania wsparcia rozliczenia 100% otrzymanego dofinansowania najpóźniej we wniosku końcowym o płatność w terminie 30 dni od zakończenia realizacji projektu oraz wydatkowania środków publicznych na cele związane z projektem. W korespondencji z IZ po rozwiązaniu umowy, beneficjent oświadczał, że do nieprawidłowości doszło przez trudną sytuację osobistą pracownika, który jako jedyny miał dostęp w przedmiotowym projekcie do systemu SL2014. Z uwagi na brzmienie § 28 ust. 9 umowy, zgodnie z którym "Wszelkie działania WSL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie Beneficjenta." Dodatkowo beneficjent ma możliwość, a jeżeli zachodzi taka potrzeba, obowiązek wnioskowania o udzielenie dostępu do systemu SL2014 także dla innych osób. Twierdzenia, że organ prowadził korespondencję z D. T. "z pominięciem innych organów statutowych" jest zupełnie nieuzasadnione. Podstawowym kanałem komunikacji stron przy realizacji umowy jest bowiem system SL 2014, a beneficjent jest zobowiązany do należytego zarządzania prawami dostępu do SL 2014. Zgodnie z umową przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014 nie mogą być jedynie zmiany treści umowy, kontrole na miejscu przeprowadzane w ramach projektu, dochodzenie zwrotu środków od Beneficjenta, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków. Beneficjent wskazał D. T. jako osobę upoważnioną do kontaktu przy realizacji projektu, zasadnie zatem organ korespondował z w/w osobą. Nie budzi zatem żadnych wątpliwość, że konsekwencje działania pracownika, który zaniechał rozliczenia otrzymanego przez PKPS dofinansowania ponosi stowarzyszenie.
Zdaniem organu odwoławczego nie doszło się naruszenia art. 7, 8, 9,10, 77§1, 77§2, 78§1, 80,107§3 KPA. W jego ocenie nie doszło również do naruszenia przepisów prawa materialnego.
Nadto organ odwoławczy podkreślił, że realizator nie spełnia kryteriów przyznania mu dofinansowania, o których mowa w w/w regulacjach. Uwzględnił przy tym zapisy ustawy z 7 kwietnia 1989 roku Prawo o stowarzyszeniach - "stowarzyszenie może tworzyć terenowe jednostki organizacyjne" (tak art. 10 a ust. 1 Prawa o stowarzyszeniach), oraz rozważył okoliczność, czy posiada on osobowość prawną. Zdaniem IZ realizator nie mógł zostać zaliczony do organizacji pozarządowych w rozumieniu tej ustawy, gdyż odrębna ustawa nie przyznała mu zdolności prawnej. Wskazał, iż z taką sytuacją mamy do czynienia m. in. w art. 8 i 11 kodeksu spółek handlowych (przyznają zdolność prawną spółkom osobowym oraz spółkom kapitałowym w organizacji), art. 6 ustawy z 24 czerwca 1994 roku o własności lokali (przyznaje zdolność prawną wspólnocie mieszkaniowej), art. 179 ust. 1 ustawy o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej z 11 września 2015 roku (przyznaje zdolność prawną oddziałowi głównemu ubezpieczyciela) oraz art. 40 ust. la ustawy prawo o stowarzyszeniach z 7 kwietnia 1989 roku (przyznaje zdolność prawną stowarzyszeniu zwykłemu). Katalog tych podmiotów jest zamknięty, a zatem realizator nie mógł zawrzeć umowy w ramach RPO WŚ 2014-2020, a tym samym nie mógł otrzymać dofinansowania. Beneficjentem dofinansowania był zatem P. K. P. S., a umowę w jego imieniu zawarli działający łącznie pełnomocnicy. Powyższe twierdzenia wyprowadzone przez organ z treści zawartej umowy, pełnomocnictwa udzielonego J. T. i D. T. oraz w/w ustaw potwierdził także J. T. - S. Ś. Zarządu W. P. K. P. S., który w zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że "łącznie z D. T. reprezentował P. K. P. S. na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez [...] PKPS." Potwierdził również, że "posiadane przez nich pełnomocnictwo upoważniało do zaciągania zobowiązań i zawierania umów w imieniu Stowarzyszenia, tak jak to było w przypadku umów z IZ RPO WŚ 2014-2020".
Zgodnie z umową przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014 nie mogą być jedynie zmiany treści umowy, kontrole na miejscu przeprowadzane w ramach projektu, dochodzenie zwrotu środków od beneficjenta, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków. Organ wyjaśnił także, że korespondował z D. T., jako osobą wskazaną i upoważnioną przez beneficjenta do kontaktu przy realizacji projektu.
IZ nie podzieliła zarzutu, że organ nie zdefiniował i nieprawidłowo oznaczył strony, a w konsekwencji nie składał jej wszelkich wymaganych prawem oświadczeń/decyzji. Organ nie pominął PKPS w toku postępowania administracyjnego i uznał jego przymiot od początku rzeczonego postępowania, a nie jak wskazano w uzasadnieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy- dopiero na ostatnim etapie postępowania, tj. przed wydaniem decyzji. W aktach sprawy dotyczącej umowy [...] zalegają dokumenty wraz z potwierdzeniami ich doręczenia stronie, tj. P. K. P. S. z siedzibą w W., które to organ szczegółowo wymienił.
Nie polegają na prawdzie twierdzenia skarżącego, jakoby strona postępowania administracyjnego, tj. P. K. P. S. z siedzibą w W. została pominięta na którymkolwiek etapie postępowania. W toku przedmiotowego postępowania, zarówno w I jak i II instancji, każde pismo zostało doręczone zarówno stronie, jak i Ś. Zarządowi P. K. P. S., jako podmiotowi zainteresowanemu rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie. Z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika, że organ nie naruszył również dyspozycji art. 61 ust. 4 KPA. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania doręczono stronie 21 listopada 2019 r.
Nadto IZ uznała za chybiony zarzut niezastosowania się do wymogu bezpośredniości i samodzielnego przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez stronę oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków poprzez skopiowanie ich depozycji z toczącego się postępowania karnego. Organ w uzasadnieniu decyzji I instancyjnej szczegółowo wyjaśnił przyczyny skorzystania z zeznań świadków, które zostały złożone w postępowaniu przygotowawczym. Wskazał przy tym podstawę prawną, która mu to umożliwiała. W tym też kontekście wskazał na treść z art. 75 §1 zd. 1 K.p.a. oraz orzecznictwo.
Zadaniem organu nie można mu czynić zarzutu polegającego na tym, że formułując stwierdzenia o fałszowaniu dokumentacji oraz innych czynach stanowiących przestępstwa nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia.
Końcowo IZ podkreśliła, że już samo nierozliczenie przyznanego dofinansowania i niewykazanie przez beneficjenta realizacji wskaźników skutkuje w projektach ryczałtowych obowiązkiem zwrotu całości dofinansowania, niezależnie od innych okoliczności w sprawie. W tej sytuacji, przeprowadzone w postępowaniu dowody ze źródeł osobowych miały jedynie subsydiarny charakter, a przesądzające dla przedmiotowego rozstrzygnięcia były dowody z dokumentów, z których jednoznacznie wynika, że beneficjent nie wywiązał się z obowiązków przyjętych na siebie w umowie o dofinansowanie, tj. nie zrealizował celu projektu i nie osiągnął wskaźników produktu i rezultatu założonych we wniosku o dofinansowanie.
Na powyższą decyzję PKPS złożyło skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosło o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zarzuciło naruszenie:
1) art. 7 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez niedostrzeżenie, że stan faktyczny sprawy ponownie nie został dokładnie wyjaśniony i brak było podstaw do rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności do przeprowadzenia i wydania decyzji administracyjnej,
2) art. 8 , 9, 10 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. poprzez prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania co do rzetelności organów administracji, w szczególności przez brak informowania strony o jej uprawnieniach i brak zapewnienia czynnego udziału na każdym stadium postępowania,
3) art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10, art. 11 k.p.a. poprzez brak wykładni przyjaznej dla obywatela, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, podejmowanie działań sprzecznych z zasadą pogłębiania zaufania obywateli do władz publicznych,
4) art. 77 § 1 i art. 77 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ I instancji w sposób niewyczerpujący i niewystarczająco wszechstronny rozpoznał sprawę, w szczególności nie przeprowadził niezbędnych dowodów i dokonał wadliwych oraz niepełnych ustaleń faktycznych,
5) art. 77 § 1 i art. 77 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie, polegające na tym, że organ I instancji kolejny raz oparł swoje rozstrzygnięcie na "przypuszczeniach",
6) art. 78 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, polegające na tym, że bezpodstawnie nie uwzględniono wniosku o przeprowadzenie dowodów, choć przedmiotem dowodu miała być okoliczność mająca znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy,
7) art. 80 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, tj. dokonanie oceny nie na podstawie całego materiału dowodowego,
8) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie, wyrażające się w braku pełnego uzasadnienia prawnego, w szczególności poprzez nie odniesienie się w sposób jasny i zrozumiały oraz wyczerpujący do oznaczenia strony w niniejszym postępowaniu, podstaw uznania skutecznego rozwiązania umowy o dofinansowanie i skutecznego wszczęcia postępowania administracyjnego,
9) art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 77 § 1 i art. 80, art. 107 § 1 i 3 k.p.a. oraz art. 8 i art. 11 k.p.a. poprzez nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji od strony faktycznej i prawnej, nie ustosunkowanie się do braku postanowienia o włączeniu w poczet materiału dowodowego przedstawionych dokumentów rozliczeniowo-finansowych, zakwestionowanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji w sytuacji, gdy jej aktualność ma podstawowe znaczenia dla prawidłowości rozstrzygnięcia sprawy.
W uzasadnieniu skarżący przedstawił przebieg postępowania w sprawie oraz przywołał argumentację organu. Ten formułując wielokrotnie stwierdzenia np. o fałszowaniu dokumentacji czy o innych czynach stanowiących przestępstwa nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia, a także jakie znaczenie dla oceny zaistnienia przesłanek do wydania decyzji miałyby samodzielne bezpośrednie czynności dowodowe, do których jednak nie doszło. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika wprost, że IZ nie przywołała całości dowodów (zeznań) i dokonała tego na odmienne okoliczności od tych jakie były przedmiotem wniosków dowodowych co jest naruszeniem wskazanych w zarzucie przepisów dotyczących postępowania dowodowego.
W toku postępowania, poprzedzonego nieskuteczną czynnością organu jakim było wypowiedzenie umowy o dofinansowanie, zarząd nie zapewnił udziału skarżącemu w sprawie. Gdyby beneficjent, nie zaś przedstawiciel wskazany w systemie, był informowany o wszelkich zdarzeniach negatywnie wpływających na przebieg współpracy z IZ to z pewnością nie doszłoby nie tylko do naruszenia zasad i przepisów regulujących postępowanie, ale też skutecznie umożliwiłoby reakcję na ustalone obecnie w postępowaniu karnym działania D.. T.. Jednakże mimo posiadanej informacji o nieprawidłowym zachowaniu D.. T. (unikanie kontaktu zobowiązań nakładanych na niego) IZ nie wykonała żadnej czynności łącznie z pisemnym zagrożeniem rozwiązania umowy o dofinansowanie kierowane do beneficjenta. Kanał komunikacyjny w postaci systemu informatycznego SL2014 był niewystarczający.
Zdaniem skarżącego, korespondencja dotycząca umowy kierowana była na adres Zarządu Ś., co jest oczywistą wadą, ponieważ jak słusznie IZ zauważyła oddziały terenowe PKPS nie mają osobowości prawnej - nie mogą składać skutecznie w imieniu PKPS oświadczeń woli nie są zdolne do samodzielnych czynności prawnych, nie są też podmiotem uprawnionym do przyjmowania takich oświadczeń. Z tego też względu ustalenia wymaga na jakiej podstawie były składane oświadczenia IZ wobec beneficjenta wykraczające poza te realizowane w systemie SL1014. Począwszy od żądań i wezwań na odebranie wyjaśnień w przedmiocie braków składanych wniosków o płatność przez oświadczenie dotyczące samej umowy czy w końcu o wszczęciu postępowania zmierzającego do wydania decyzji "zwrotowej".
Jeśli IZ twierdzi aktualnie, że stroną jest PKPS, a nie jednostka organizacyjna Ś. Zarząd Wojewódzki PKPS to brak było podstaw do pominięcia PKPS w toku postępowania administracyjnego i uznanie jego przymiotu na ostatnim etapie postępowania - przed wydaniem decyzji. Naruszono przy tym zasadę z art. 10 kpa i pozbawiono możliwości działania PKPS jako strony. PKPS nie otrzymała również zawiadomienia o wszczęciu postępowania zakończonego przedmiotową decyzją wbrew obowiązkowi z art. 61 § 4 kpa.
Organ ponadto wykazał się daleko idącym niedbalstwem bądź nieznajomością przepisów lub też nie mógł w toku postępowania jednoznacznie określić, które to przepisy prawa unijnego lub krajowego zostały przez skarżącego naruszone. Organ odwoławczy w wyniku pozytywnego rozpatrzenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy nie poczynił nowych ustaleń. Swoje rozstrzygnięcie oparł na tych samym wątpliwych przesłankach, które zostały poczynione podczas "pierwszego" badania sprawy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Jego zdaniem w sprawie wystąpiły przesłanki z do wydania decyzji o zwrocie udzielonego dofinansowania.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola legalności decyzji administracyjnych sprawowana jest w granicach sprawy, a rozstrzygając o zasadności skargi sąd nie jest – co do zasady - związany jej zarzutami ani wnioskami oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2022 r., poz. 329.), dalej: ,,p.p.s.a."
Rozstrzygając sprawę w wyżej zakreślonych granicach sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a ustalony stan faktyczny znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Zaskarżoną decyzją, Zarząd Województwa Ś. orzekł o obowiązku skarżącego stowarzyszenia do zwrotu dotacji w kwocie [...]zł wraz z odsetkami, którą otrzymało na podstawie umowy o dofinansowanie projektu pod nazwą "[...]" nr [...] z [...]
W pierwszym rzędzie, w ramach kontroli procesu decyzyjnego organu administracji, należy odnieść się do uwag i zarzutów skarżącego, jakoby organ nie zapewnił mu udziału w sprawie, pomijając go w postępowaniu. Zdaniem sądu zarzuty te nie zasługiwały na uwzględnienie. W aktach sprawy znajdują się bowiem dokumenty wraz z potwierdzeniami ich doręczenia stronie, tj. P. K. P. S. z siedzibą w W. w postaci: pisma z 4 września 2019 r. zawierającego wypowiedzenie umowy, pisma z 15 listopada 2019 r. zawierającego zawiadomienie o wszczęciu postępowania administracyjnego, pisma z 15 stycznia 2020 r. oraz z 25 lutego 2020 r. w sprawie przedłużenia postępowania administracyjnego, pisma z 9 marca 2020 r. wzywającego do wskazania, które dokumenty znajdujące się w aktach postępowania przygotowawczego są według strony istotne dla prawidłowego ustalenia stanu faktycznego, pisma z 21 kwietnia 2020 r. zawierającego wezwanie PKPS do przedłożenia dokumentu, z którego wynikać będzie umocowanie dla J. T. do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz stowarzyszenia oraz do potwierdzenia czynności dotychczas wykonanych przez w/w osobę, pisma z 4 sierpnia 2020 r. zawierającego zawiadomienie o zebraniu materiału dowodowego w sprawie, Uchwały Nr [...] Zarządu Województwa Ś. z [...] w sprawie wydania postanowienia dotyczącego odmowy zawieszenia postępowania administracyjnego, pisma z 21 sierpnia 2020 r. zawierającego zawiadomienie o terminie zakończenia postępowania administracyjnego, Uchwały nr [...] Zarządu Województwa Ś. z 30 czerwca 2020 r. w sprawie wydania postanowienia o odmowie przeprowadzenia dowodów z zeznań. W konsekwencji nie znajduje potwierdzenia stanowisko skarżącego, jakoby P. K. P. S. z siedzibą w W. został pominięty na którymkolwiek etapie postępowania. Z akt postępowania administracyjnego jednoznacznie wynika też, że organ nie naruszył dyspozycji art. 61 ust. 4 kpa. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zostało doręczone PKPS 21 listopada 2019 r.
Wyjaśnienia wymaga również kwestia, że zgodnie z umową z [...] r. - stroną (zgodnie z komparycją umowy) był P. K. P. S., zaś zgodnie z § 2 ust. 4 umowy, projekt miał być realizowany przez Ś. Zarząd Wojewódzki P. K. P. S. w K.. Tym samym za nieprawidłowe uznać należy twierdzenie PKPS, że beneficjentem umowy o dofinansowanie był Ś. Zarząd Wojewódzki PKPS w K.. Organ prawidłowo wyjaśnił także powody dla których nie uznał argumentacji prezentowanej przez beneficjenta w piśmie z 24 września 2019 r., m.in. zwracając uwagę na to, że wszelkich czynności związanych z uzyskaniem dofinansowania, zawarciem umów oraz realizacją projektów dokonywali J. T. - S. Ś. Zarządu W. P. K. P. S. oraz D. T. - S. Ś. Zarządu W. P. K. P. S. na podstawie pełnomocnictwa udzielnego 27 stycznia 2015 r. przez [...] P. K. P. S. do łącznego działania w imieniu i na rzecz P. K. P. S. w zakresie podpisywania i składania wniosków o dofinansowanie oraz podejmowania wszelkich czynności prawnych i faktycznych w szczególności podpisywania umów oraz zaciągania zobowiązań finansowych w tym zobowiązań wekslowych przy realizacji projektów Europejskiego Funduszu Społecznego.
Co istotne - ustalenia organu, wyprowadzone z treści zawartej umowy, pełnomocnictwa udzielonego J. T. i D. T. oraz z powołanych przepisów prawa potwierdził także J. T. - S. Ś. Zarządu W. P. K. P. S., który w zeznaniach złożonych w postępowaniu przygotowawczym wskazał, że "łącznie z D. T. reprezentował P. K. P. S. na podstawie pełnomocnictwa wydanego przez [...] PKPS." Potwierdził również, że "posiadane przez nich pełnomocnictwo upoważniało do zaciągania zobowiązań i zawierania umów w imieniu Stowarzyszenia, tak jak to było w przypadku umów z IZ RPO WŚ 2014-2020".
Skarżący zdaje się również pomijać kwestię, że zgodnie z § 28 ust. 9 umowy, wszelkie działania w SL2014 osób uprawnionych są traktowane w sensie prawnym jako działanie beneficjenta. Podstawowym kanałem komunikacji stron przy realizacji umowy był bowiem system SL 2014, a beneficjent był zobowiązany do należytego zarządzania prawami dostępu do SL 2014. Zgodnie z umową przedmiotem komunikacji wyłącznie przy wykorzystaniu SL2014 nie mogą być jedynie zmiany treści umowy, kontrole na miejscu przeprowadzane w ramach projektu, dochodzenie zwrotu środków od beneficjenta, w tym prowadzenie postępowania administracyjnego w celu wydania decyzji o zwrocie środków. Organ wyjaśnił także, że korespondował z D. T., jako osobą wskazaną i upoważnioną przez beneficjenta do kontaktu przy realizacji projektu. Zwrócić też należy uwagę na to, że stosownie do art. 24 ust. 4 ustawy o zasadach realizacji programów w zakresie polityki spójności finansowanych w perspektywie finansowej 2014-2020 ,,Do stwierdzenia wystąpienia nieprawidłowości, pomniejszenia wartości wydatków kwalifikowalnych ujętych we wniosku o płatność złożonym przez beneficjenta, o którym mowa w ust. 9 pkt 1, i nałożenia korekty finansowej oraz w przypadku, o którym mowa w ust. 11, nie stosuje się przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Oznacza to, że do czynności przed wszczęciem postępowania administracyjnego nie stosuje się kodeksu postępowania administracyjnego, także postanowień dotyczących doręczeń korespondencji.
Zatem należy przyjąć, że w eksponowanym przez stronę obszarze nie doszło do naruszenia prawa.
Z kolei z treści przepisu art.184 ust.1 u.f.p. wynika, że wydatki związane z realizacją programów i projektów finansowanych ze środków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 2 i 3 tej ustawy (tj. m.in. pochodzących z budżetu UE) są dokonywane zgodnie z procedurami określonymi w umowie międzynarodowej lub innymi procedurami obowiązującymi przy ich wykorzystaniu. "Inne procedury", o których mowa w art.184 ust.1 wymienionej ustawy to także procedury określone w umowie między beneficjentem a Instytucją Zarządzającą (IZ) projektem. Zgodnie natomiast z art. 207 ust.1 pkt. 2 u.f.p. w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich są wykorzystywane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych (...).
Samo naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków pochodzących z budżetu UE nie oznacza jednak automatycznie obowiązku zwrotu środków unijnych. Konieczna jest bowiem ocena skutków tego naruszenia w kontekście uregulowań określonych w art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013. Środki unijne podlegają zatem zwrotowi tylko wówczas gdy wykorzystano je z naruszeniem procedur, które to naruszenie stanowi "nieprawidłowość" w rozumieniu art. 2 pkt 36 cytowanego rozporządzenia. Wymieniona "nieprawidłowość" ma natomiast miejsce w sytuacji gdy wskutek naruszenia procedur doszło do powstania szkody lub mogłoby dojść do jej powstania w budżecie ogólnym UE. Możliwość powstania szkody należy rozumieć jako możliwość uszczuplenia środków unijnych. Dla uznania zatem, że doszło do powstania "nieprawidłowości" w rozumieniu art. 2 pkt 36 rozporządzenia nr 1303/2013 wystarczy ustalenie, że wskutek naruszenia procedur obowiązujących przy wydatkowaniu środków unijnych powstała hipotetyczna możliwość powstania szkody w budżecie ogólnym UE.
Dla zaistnienia obowiązku zwrotu środków unijnych muszą zostać zatem spełnione dwie następujące przesłanki: po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie procedur obowiązujących przy wykorzystaniu środków unijnych (określonych m.in. w umowie o dofinansowanie i w wytycznych), po drugie naruszenie to spowodowało lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
IZ ustaliła, że beneficjent naruszył postanowienia umowy i wytycznych w zakresie kwalifikowalności wydatków w ramach Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności na lata 2014-2020. W szczególności strona umowy naruszyła postanowienia umowy: § 8 ust. 4,5,7 i 8, § 10 ust. 23, § 12 ust. 2,5 i 10, § 15 ust. 5 i 12, § 20 ust. 1 i 2; wytyczne w zakresie kwalifikowalności (sekcja 6.6.2 pkt 2, sekcja 6.6.2 pkt 3 lit. b, sekcja 6.6.2 pkt 4, sekcja 8.5.2) oraz ustawę o finansach publicznych (art. 184 i art. 207 ust. 1 pkt 1), rozporządzenie 1303/2013 (art. 2 pkt 36), ustawę wdrożeniową (art. 24 ust. 11). Powyższe ustalenia, zdaniem sądu, są prawidłowe i znajdują oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Warte jest też podkreślenia, że pomimo wielu działań ze strony IZ beneficjent nie przedstawił wniosków o płatność i dokumentów pozwalających zweryfikować realizację wskaźników, a tym samym rozliczyć kwoty ryczałtowe przypisane do poszczególnych zadań. Umowa jasno przewidywała konsekwencje realizowania projektu niezgodnie z jej postanowieniami, w tym nieterminowego przedkładania wniosków o płatność, a co za tym idzie nierozliczania przekazanych środków publicznych. Treść § 33 ust. 1 pkt 3 umowy jednoznacznie wskazuje, że w sytuacji, gdy beneficjent realizuje projekt niezgodnie z umową IZ ma możliwość jej rozwiązania w trybie natychmiastowym. Skoro beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania, nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, to brak jest jakichkolwiek podstaw do przyjęcia, że wypłacona mu dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. W związku z tym słusznie organ uznał, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo. Ponadto weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu wykazała, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Zdaniem sądu powyższe okoliczności oceniane łącznie w pełni uprawniały do wyprowadzenia wniosku, że w przedmiotowej sprawie wystąpiła nieprawidłowość indywidualna.
PKPS ewidentnie naruszył procedury, w postaci umowy i wytycznych. W zweryfikowanych pozytywnie wnioskach o płatność beneficjent nie dokonał rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej. Było to niezgodne z harmonogramem płatności, stanowiącym integralną część umowy (załącznik nr 2), zgodnie z którym beneficjent miał rozliczyć wykonanie pierwszego zadania we wniosku za trzeci okres rozliczeniowy (styczeń - marzec 2018 - kwota [...]zł), zadanie drugie we wniosku za czwarty okres rozliczeniowy (lipiec - wrzesień 2018 roku - [...] zł), zaś ostatnie zadanie we wniosku końcowym za okres styczeń - marzec 2019 r. Wnioskodawca rozliczył jedynie trzy wnioski. We wnioskach tych nie przedstawiono jednak do rozliczenia żadnej kwoty ryczałtowej. Tym samym organ słusznie uznał, że beneficjent nie rozliczył żadnego zadania, a co za tym idzie żadnej kwoty ryczałtowej określonej w umowie. Nie dokonał również rozliczenia otrzymanego dofinansowania w terminie 30 dni od rozwiązania umowy do czego miał prawo, lecz z niego nie skorzystał.
Nadto trafnie organ wywiódł i przyjął, wbrew temu co twierdzi skarżący, że ocena zgromadzonego materiału dowodowego doprowadziła do wniosku, że w przedmiotowej sprawie doszło także do wykorzystania środków niezgodnie z przeznaczeniem, tj. wypełnienia dyspozycji art. 207 ust. 1 pkt 1 u.f.p. Prowadzone przez organy ścigania postępowanie przygotowawcze pozwoliło wyprowadzić wniosek, że w wykonaniu przedmiotowego projektu doszło do rażących nieprawidłowości, polegających nie tylko na jego nierozliczeniu, co było głównym powodem rozwiązania umowy, ale przede wszystkim do zdefraudowania środków publicznych. W konsekwencji prawidłowo organ przywołując art. 2 ust 36 rozporządzenia nr 1303/2013 przyjął, że w sprawie doszło do powstania nieprawidłowości, która ma szkodliwy wpływ na budżet Unii, poprzez wydatkowanie środków finansowych pochodzących z UE niezgodnie z przeznaczeniem i procedurami wskazanymi w art. 184 u.f.p. Beneficjent naruszył przepisy prawa unijnego i prawa krajowego dotyczącego stosowania prawa unijnego, zaś organ wskazał wprost - wbrew temu co twierdzi skarżący, którym normom uchybiono. Ważkim jest bowiem to, że PKPS nie wywiązał się z obowiązku rozliczenia wypłaconego mu dofinansowania. Nie rozliczył wskazanych w umowie kwot ryczałtowych, a jest to jeden z podstawowych obowiązków nałożonych na beneficjenta w umowie. Mimo, że IZ wychodziła z inicjatywą udzielenia pomocy w rozliczeniu wniosków, wzywała do ich poprawy oraz złożenia, wskazując przy tym, co należy zrobić, żeby rozliczyć przyznane dofinansowanie beneficjentowi – nie przedkładał m. in. zakładki "monitorowanie uczestników", co uniemożliwiało rozliczenie wniosku za II kwartał 2018. Ostatecznie, konsekwencją powyższego zachowania stowarzyszenia było rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym. Na podmiocie ciążył obowiązek starannego realizowania projektu, zgodnie z postanowieniami zawartymi we wniosku o dofinansowanie i umowie. Kolejna z przesłanek wskazuje na konieczność wystąpienia lub uprawdopodobnienia wystąpienia szkodliwego wpływu na budżet Unii poprzez obciążenie go nieuzasadnionym wydatkiem w związku z niezgodnym z prawem działaniem lub zaniechaniem podmiotu gospodarczego (beneficjenta). Powyższe oznacza, że o zaistnieniu nieprawidłowości decyduje nie tylko faktyczne wywarcie szkodliwego wpływu na budżet, ale nawet już prawdopodobieństwo wystąpienia takiej szkody. Zdaniem sądu szkoda w przedmiotowej sprawie faktycznie zaistniała i została przez organ wykazana. Beneficjent nie rozliczył otrzymanego dofinansowania. Nie wykazał realizacji założonych wskaźników produktu i rezultatu, nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, że wypłacona dotacja została wykorzystana zgodnie z przeznaczeniem. O tym, że dofinansowanie nie zostało wydatkowane prawidłowo świadczy również, weryfikacja operacji na rachunku bankowym projektu, z której wynika, że środki z tego rachunku były wydatkowane na cele niezwiązane z projektem. Nadto przedstawiciel realizatora (J.. T.) potwierdził, że wypłaty dokonywane z rachunku projektowego nie były wydatkowane na cele związane z projektem. D. T. przelewał fundusze publiczne na prywatny rachunek bankowy, tytułem wskazując różne działania niezwiązane z realizacją projektu np. ZUS, wypłata wycieczka itp. Dodatkowo ze środków zgromadzonych na rachunku projektowym opłacano wydatki dotyczące bieżącej działalności statutowej stowarzyszenia, a także działania w innych projektach finansowanych ze środków unijnych. Powyższe było niezgodne z § 10 ust. 23 umowy, zgodnie z którym "Beneficjent nie może przeznaczyć otrzymanych transz dofinansowania na cele inne niż związane z projektem, w szczególności na tymczasowe finasowanie swojej podstawowej, pozaprojektowej działalności. W przypadku naruszenia zdania pierwszego stosuje się § 15". Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności, zdaniem sądu nie może budzić wątpliwości, że projekt był prowadzony z rażącym naruszeniem prawa, a środki publiczne wydatkowane niezgodnie z zasadami wskazanymi w ustawie o finansach publicznych i wytycznych.
Reasumując, z uwagi na rodzaj umowy (ryczałtowa) i specyficzne zasady rozliczania takich umów, prawidłowo organ wydał decyzję o zwrocie całego wypłaconego dofinansowania.
Sąd nie podziela tym samym postawionych w tym kontekście zarzutów skargi.
W przekonaniu sądu w sprawie nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania tj. art. 7, art. 7a, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 75 § 1,art. 78 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. oraz wymienionymi w pkt 9 przepisów Konstytucji RP – art. 2 i 7 w związku z wymienionymi przepisami k.p.a. Organ ustalił bowiem wszelkie niezbędne okoliczności konieczne do ostatecznego załatwienia sprawy. W sposób niewątpliwy ustalił, że PKPS realizując projekt dopuściło się naruszenia procedur, o których mowa w art. 207 i 184 u.f.p.
Jak wynika z powyżej zaprezentowanych rozważań organy oparły się na jasnych i od początku znanych stronie postanowieniach umowy, które w sposób nie pozostawiający możliwości różnych interpretacji określały skutki nieprzedłożenia uzupełnionych wniosków o płatność w terminach i w zakresie wyznaczonym przez IZ (§ 33 ust. 2 pkt 5 umowy).
Nadto wbrew stanowisku skarżącego organ w sposób wyczerpujący i przekonywujący przedstawił powody dlaczego wydał decyzję utrzymującą w mocy decyzję zwrotową organu I instancji. Powyższego dokonał w oparciu o kompletny materiał dowodowy, który nie wymagał uzupełnienia, w sposób i kierunku wskazywanym przez skarżącego. Nadto wskazał na jakich dowodach się oparł, którym dał wiarę, a który tego przymiotu odmówił oraz z jakiego powodu inne możliwe rozstrzygnięcia w tej sprawie uznał za nieprawidłowe. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nastąpiła w oparciu o zasady logiki, wiedzy i doświadczenia życiowego. Ocena ta jest wewnętrznie spójna, zbieżna z treścią zgormadzonych dowodów. Nie nosi ona cech dowolności. Postępowanie prowadzone było zgodnie z zasadą pogłębiania zaufania do władzy publicznej. Podkreślić należy, że warunkiem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego jest zarówno zebranie wszystkich istotnych dla sprawy dowodów, jak też ich prawidłowa ocena. Oceny tej organ dokonuje natomiast na podstawie własnej wiedzy oraz doświadczenia życiowego, a o jej prawidłowości decyduje, to czy wyciągnięte przez organ wnioski mają logiczne uzasadnienie. Samo przeciwstawienie się ocenie i wnioskom jakie wyprowadził organ na podstawie zgromadzonych dowodów nie może być uznane za prawidłowy i skuteczny sposób kwestionowania wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Tymczasem skarżący w sprawie przyjął właśnie taki sposób podważenia procesu myślowego podjętego i wyrażonego w decyzji przez organ nie podając tak naprawdę logicznie brzmiących argumentów na poparcie zajętego stanowiska. Stanowisko skarżącego stanowi wyraz polemiki z prawidłowymi i pewnymi ustaleniami, jakie dokonał organ. Nadto zarzucanie organowi opierania rozstrzygnięcia na "przypuszczeniach" nie znajduje żadnego uzasadnienia.
Niezasadny jest zarzut niezastosowania się do wymogu bezpośredniości i samodzielnego przeprowadzenia wnioskowanych dowodów przez stronę oraz dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków poprzez skopiowanie ich depozycji z toczącego się postępowania karnego. Podstawę prawną takiego działania stanowił bowiem przepis art. 75 §1 zd. 1 k.p.a., zgodnie z którym "jako dowód w sprawie należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem". Nie obowiązuje zasada bezpośredniego przeprowadzenia dowodów, dlatego też skorzystanie z protokołu z zeznaniami świadka w innym postępowaniu nie może być poczytywane za naruszenie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Zważywszy na szerokie brzmienie przepisu art. 75 § 1 k.p.a. (otwarty katalog dowodów) w danym postępowaniu administracyjnym mogą być wykorzystane materiały zgromadzone w toku innych postępowań, w tym postępowań karnych. Organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona (art. 80 k.p.a).
W kontekście postawionych zarzutów i argumentacji skarżącego wskazać należy, że postępowanie przygotowawcze nadzorowane przez Prokuraturę Rejonową K. Wschód prowadzone było w sprawie przedłożenia w celu uzyskania od Urzędu Marszałkowskiego Województwa Ś. - instytucji dysponującej środkami publicznymi w postaci funduszy europejskich nierzetelnego dokumentu w postaci wniosków o płatności przekazywanych do tego urzędu i zakończyło się skierowaniem do Sądu Rejonowego w K. aktu oskarżenia, w którym zarzucono D. T. oprócz przedłożenia nierzetelnego dokumentu również przywłaszczenie powierzonych mu środków finansowych w łącznej kwocie [...]zł. Trafnie zauważa organ, że to sam skarżący przyznał w uzasadnieniu złożonego wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, jak również w skardze, że wskazywane przez świadków okoliczności w postępowaniu karnym są ściśle związane z postępowaniem zwrotowym. W związku z tym nie można zgodzić się z dalszymi twierdzeniami strony jakoby teza dowodowa oraz okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wyznaczane są przez dyspozycję art. 207 u.f.p. były zgoła odmienne. Zarówno organy ścigania jak i IZ, prowadząc swoje postępowania dążyły do ustalenia, czy środki stanowiące dotację zostały wykorzystane zgodnie z prawem. Skarżący zdaje się nie dostrzegać zakresu podmiotowo-przedmiotowego prowadzonych postępowań i ich kierunków, a co ma w sprawie duże znaczenie, w tym z punktu widzenia prowadzonych postępowań dowodowych.
W konsekwencji nie sposób zarzucać organowi, że formułując stwierdzenia o fałszowaniu dokumentacji oraz innych czynach stanowiących przestępstwa nie podjął próby wyjaśnienia i samodzielnego ustalenia czy tezy te są zweryfikowane przez uprawnione organy, czy są przeprowadzone dowody z opinii lub zeznań podmiotów mających wiadomości specjalne do tego rodzaju dowodzenia.
Za chybiony należało też uznać zarzut naruszenia art. 78 § 1 k.p.a. poprzez odmowę przeprowadzenia wnioskowanych dowodów tj. z zeznań świadków J. P. i K. S.. Organ wydał postanowienia, w których oddalił w/w wnioski dowodowe, wskazując że zostały złożone przez osobę, która nie legitymowała się upoważnieniem do występowania w postępowaniu administracyjnym w imieniu i na rzecz strony. Niezależenie zaś od powyższego zaznaczenia ponownie wymaga, że zdaniem sądu sprawa została dostatecznie wyjaśniona, zaś organ dysponował kompletnym materiałem dowodowym, który pozwalał na wydanie decyzji w sprawie. Z drugiej zaś strony organ włączył do akt postępowania administracyjnego zeznania świadka J. P. złożone w postępowaniu przygotowawczym, w których wskazała jakie wsparcie i w jakim terminie zostało udzielone pensjonariuszom DPS w Z..
Sąd stwierdza również, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, zawiera wszystkie wymagane przepisami prawa elementy oraz w sposób pełny i kompleksowy odnosi się do argumentacji strony. Jako niezasadny należy tym samym ocenić zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Mając na względzie powyższe sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło