I SA/Ke 518/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "B." Sp. jawna w O. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "B." Sp. jawna w O. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2012 r. znak: (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r. postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 18 marca 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 518/12 oddalającego skargę "B." Sp. j. w O. (zwana dalej Spółką) na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 30 lipca 2012 r. znak: (...) w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia 2009 r. do czerwca 2009 r. Spółka reprezentowana przez adwokata J.W. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPF wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie ma środków pieniężnych na poniesienie wpisu od skargi kasacyjnej. Od sierpnia 2012 r. wobec Spółki prowadzona jest egzekucja komornicza, w toku postępowania egzekucyjnego zajęto cały majątek Spółki, z rachunków bankowych wyegzekwowano wszystkie środki pieniężne, bieżące wpłaty na rachunek Spółki przekazywane są do komornika. Łącznie do tej pory wyegzekwowano kwotę ok. 300 tys. zł. Ponadto środki pieniężne firmy w łącznej kwocie ok. 1 500 000 zł zostały zabezpieczone przez Prokuraturę Okręgową w K. w ramach prowadzonego postępowanie karnego i znajdują się na specjalnie utworzonym rachunku bankowym (depozyt). Zabezpieczeniem prokuratorskim zostały objęte środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży kart telefonicznych w łącznej wysokości 336 tys. zł. Spółka nie zatrudnia obecnie pracowników. Wspólnicy Spółki przebywają na długotrwałych zwolnieniach lekarskich. Spółka wskazała wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w wysokości ok. 61744,28zł, wartość środków trwałych w wysokości ok. 4581,03zł, zysk za ostatni rok obrotowy w wysokości 97 702,67 zł. Stan konta na rachunkach bankowych wynosi łącznie – 1069,46zł. Skarżąca w załączeniu na poparcie swojego wniosku PPPr przedłożyła następujące dokumenty: 1. zawiadomienia o zajęciach komorniczych rachunków bankowych, środków transportu oraz protokoły zajęcia i odbioru ruchomości, tytuły wykonawcze; 2. pisma Prokuratury Okręgowej w K. z dnia 30 lipca 2010 r., z dnia 3 września 2010 r. oraz z dnia 3 lipca 2009 r. 3. kopie zwolnień lekarskich J.S., 4. kopie deklaracji VAT-7 za miesiące luty, marzec, kwiecień 2013 r. 5. kopię zeznania PIT- 36L za 2012 r. J.M.S. (przychody: 16.792.183,30zł, koszty uzyskania przychodów 16.672.474,24zł, dochód: 119.709,06zł,); 6. KRS "B." Sp. jawna w O. 7. wyciąg z rachunku bankowego w banku BPH za luty, marzec, kwiecień 2013 r.; Pismem z dnia 6 czerwca 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez: - wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z J.M.S. - wskazanie osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z D Z-S. - przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z J.M.S. za rok 2012; - przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznego zeznania podatkowego D. Z.-S. za rok 2012; - przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznych zeznań podatkowych osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym z D. Z.-S.k za rok 2012; - wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskał dochody J.M.S. oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; - wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskała dochody D. Z.-S. oraz osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; - wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do J.M.S. oraz do osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym; - wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do D. Z.-S. oraz do osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez J.M.S. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez D. Z.-S. oraz posiadanych przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez J.M.S. oraz przez osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); - przedłożenie aktualnego zaświadczenia z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez D. Z.-S. oraz przez osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje J.M.S. poniesionych w roku 2013 np. czynsz, energia, media, telefon; - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkuje D. Z.-S. poniesionych w roku 2013 np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza J.M.S. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki; - przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznacza D. Z.-S. wraz z rodziną na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki. W odpowiedzi Spółka przedłożyła następujące dokumenty: - kserokopię rocznego zeznania PIT-36L D. Z.-S. za 2012 r. (przychody/pozarolnicza działalność gospodarcza/: 16.133.666,31zł, koszty uzyskania przychodów 16.018.651,71zł, dochód: 115.014,59zł,); - kserokopię rocznego zeznania PIT-36 D. Z.-S. za 2012 r. (dochód /emerytury-renty/:20.592,08 zł); - kopie wydruków zysków i strat za narastająco od 01/2013 do 05/2013 oraz kopie podsumowanie miesięczne za m-c 01/2013. 02/2013, 03/2013, 04/2013, 03,2013, - kserokopie wydruków z rachunku bankowego D. Z.-S. za okres od dnia 4 lutego 2013 r. do dnia 4 czerwca 2013 r.; - kserokopie wydruków z rachunku bankowego J.M.S. za okres od dnia 1 marca 2013 r. do dnia 31 maja 2013 r.; - zaświadczenie Starosty O. z dnia 12 czerwca 2013 r., że J.M.S. i D. Z.-S. są współwłaścicielami w równej części samochodu marki Ford Transit rok prod. 1999; - zaświadczenie Starosty O. z dnia 12 czerwca 2013 r., że J.M.S. jest właścicielem samochodu marki Suzuki Samurai SJ rok prod. 1990; - oświadczenie, J.M.S. w sprawie miesięcznych wydatków, które stanowią kwotę ok. 1300 zł; - potwierdzenie wysokości czynszu, opłaty za gaz; - kserokopię zwolnienia lekarskiego; - oświadczenie, D. Z.-S. w sprawie miesięcznych wydatków, które stanowią kwotę ok. 1400 zł wraz z kserokopią dokumentacji medycznej. - oświadczenie, że zarówno J.M.S. jak i D. Z.-S. pozostają sami w gospodarstwach domowych. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 z późn. zm. dalej ustawa p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie częściowym) - por. art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. Podkreślić więc należy na wstępie, że instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Orzekający bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc. (por. postanowienie NSA z dnia 30.11.2010r. sygn. I FSK 790/2010). Jeżeli skarżąca jest podmiotem gospodarczym, to powinno unikać się przerzucania ryzyka prowadzenia działalności na innych obywateli. To bowiem z ich środków pochodzą dochody budżetu Państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2011 r., sygn. akt II FZ 91/2011, postanowienie SN. z dnia 24 września 1984 r. sygn. II CZ 104/84 i postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Warto zauważyć ponadto, że zwolnienie od kosztów sądowych jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. W rozpatrywanej sprawie badanie zdolności płatniczych strony skarżącej rozciąga się również na analizę sytuacji majątkowej jej wspólników. Zgodnie bowiem z art. 22 § 2 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. z 2000 r., nr 94 poz. 1037 z późn. zm. dalej k.s.h.) każdy wspólnik spółki jawnej odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami oraz ze spółką, z uwzględnieniem art. 31k.s.h. Art. 31 § 1 i 2 k.s.h. stanowi natomiast, że wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika), przy czym norma ta nie stanowi przeszkody do wniesienia powództwa przeciwko wspólnikowi, zanim egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna. Tak więc zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy należy najpierw rozważać w stosunku do samej spółki, a w sytuacji gdy ta nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania trzeba zbadać możliwości płatnicze jej wspólników. Te bowiem, ze względu na zasady odpowiedzialności w spółce jawnej muszą być przeanalizowane, mimo że to spółka posiada zdolność sądowoadministracyjną, czyli zdolność do bycia stroną w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Taka też sytuacja zachodzi w rozpatrywanym przypadku. Sam podmiot – B. Sp. jawna w O., w świetle przedstawionej dokumentacji, istotnie miałby trudności z uiszczeniem kosztów sądowych, które w chwili obecnej sprowadzają się do wpisu od skargi kasacyjnej. Koszty te są natomiast możliwe do uiszczenia przez wspólników przedmiotowej spółki – J.M.S. i D. Z.-S. Jak wynika z przedłożonych na wezwanie Sądu oświadczeń i dokumentów wspólnicy Spółki J.M.S. oraz D. Z.-S. pozostają sami w odrębnych gospodarstwach domowych, nie mają nikogo na utrzymaniu, ponadto nie wykazują zadłużeń, natomiast miesięczne koszty utrzymania J.M.S. szacuje na kwotę ok. 1300 zł, a D. Z.-S. na kwotę ok. 1400 zł. Przy czym jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego za 2012 r. J.M.S z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnął dochód w kwocie 119.709,06zł, przychód w kwocie 16.792.183,30zł, przy kosztach uzyskania przychodów 16.672.474,24zł. Natomiast D. Z.-S. jak wynika z przedłożonego zeznania podatkowego za 2012 r. z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej osiągnęła dochód w kwocie 115.014,59zł, przychód w kwocie 16.133.666,31zł, przy kosztach uzyskania przychodów w kwocie 16.018.651,71zł, oraz z tytułu emerytury-renty uzyskała dochód w kwocie 20.592,08zł. W ocenie orzekającego, jeżeli wspólnicy Spółki za ostatni rok osiągnęli dochody w wykazanej wysokości to nie można uznać, że nie są w stanie zdobyć niezbędnych funduszy na pokrycie wydatków związanych z postępowaniem sądowym. Mając zatem na uwadze powołane wyżej okoliczności, mimo wskazywanych problemów finansowych negatywnie ocenić należy próbę przeniesienia na Skarb Państwa kosztów postępowania sądowego. W związku z tym na podstawie art. 244 § 1, art. 245 § 3, art. 246 § 2 pkt 2, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. , poz .270 z późn. zm.) orzeczono jak w sentencji