I SA/Ke 527/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Surma (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Michał Gajda, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. sprawy ze skargi R.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata D. K. kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. 1. Postanowienie organu administracji publicznej i przedstawiony przez ten organ tok postępowania 1.1. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z [...]nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...]r. nr [...]w przedmiocie odmowy R. S. umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z dnia 10 stycznia 2014 r. wystawionych przez ZUS o numerach: od TW4150114000029 do TW4150114000053, TW1150114000004 i TW1150114000005 obejmujących zaległości z tytułu nieuregulowanych składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. 1.2. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wobec R. S. prowadzone jest przez organ egzekucyjny, Dyrektora Oddziału ZUS w K. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 10 stycznia 2014 r. wystawione przez ZUS dotyczące należności z tytułu zaległych składek na ubezpieczenie zdrowotne, społeczne, FP i FGŚP o ww. numerach. W dniu 10 stycznia 2014 r. organ egzekucyjny, Dyrektor Oddziału ZUS w K. wystawił zawiadomienia o nr od ZAR150114000016 do ZAR150114000018 o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego u dłużnika zajętej wierzytelności będącego bankiem. Zawiadomienia te zostały skierowane do zobowiązanego wraz z przedmiotowymi tytułami wykonawczymi (data odbioru: 15 stycznia 2014 r.) oraz do Banku Spółdzielczego w B. – Z.. W dniu 28 stycznia 2014 r. do ZUS wpłynęło pismo R. S. z dnia 27 stycznia 2014 r. zatytułowane "Skarga na czynności Dyrektora Oddziału ZUS w K.". Zobowiązany zarzucił, że bezpodstawnie zostały wystawione tytuły wykonawcze. Ponadto wskazał, że nigdy nie deklarował ubezpieczenia w ZUS i wniósł o uznanie zajęcia egzekucyjnego na podstawie zawiadomienia z dnia 10 stycznia 2014 r. jako bezpodstawne. Powyższe pismo organ egzekucyjny uznał za skargę na czynności egzekucyjne i przekazał do Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Ponadto decyzją z dnia [...]r. nr [...]określił R. S. okresy za jakie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu. Pismo strony z dnia 27 stycznia 2014 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. zakwalifikował z kolei jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego i przesłał do Dyrektora Oddziału ZUS w K. zgodnie z właściwością. Organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 5 czerwca 2014 r. odmówił umorzenia omawianego postępowania egzekucyjnego. 1.3. Utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał na z art. 59 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) dalej "u.p.e.a.", określający przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego i stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego określone w tych przepisach. 1.4. W przedmiotowej sprawie R. S. zakwestionował istnienie należności dochodzonych ww. tytułami wykonawczymi. Organ wyjaśnił, że prowadzone postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanego ma na celu doprowadzić do wykonania przez R. S. obowiązku określonego w decyzji ZUS z dnia [...]r. nr [...]. Decyzją tą określono wysokość zadłużenia R. S. z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 2006-03 do 2011-11, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2003-11 do 2011-11, składek na Fundusz Pracy za okres od 2006-03 do 2011-11. Decyzja ta jest decyzją ostateczną i podlega wykonaniu. Została doręczona zobowiązanemu w dniu 29 listopada 2013 r. i jak wynika z akt sprawy nie została zaskarżona, przez co stała się ostateczna. Organ zauważył, że decyzja powyższa została wskazana w tytułach wykonawczych jako podstawa prawna dochodzonych należności. Zatem zarzut, że tytuły wykonawcze wystawiono na podstawie nieprawomocnych decyzji jest bezzasadny. 1.5. Organ podkreślił, że zarówno organ egzekucyjny jak i organ nadzoru nie są uprawnione do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, którego kwestionowanie w postępowaniu egzekucyjnym jest niedopuszczalne, co potwierdzają przepisy art. 29 i art. 34 § 1a u.p.e.a. Kwestie te nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu egzekucyjnym, lecz w postępowaniu administracyjnym przed organem, który nałożył na zobowiązanego ciążący na nim obowiązek, z którego to prawa pomimo pouczenia w decyzji stanowiącej podstawę prawną dochodzonego obowiązku strona nie skorzystała nie składając odwołania od tej decyzji. Zatem w przedmiotowej sprawie decyzją z dnia 20 listopada 2013 r. określono stan prawny należności objętych tytułami wykonawczymi, który nie może być badany ponownie w postępowaniu egzekucyjnym, bowiem są to odrębne postępowania. Decyzja ta stworzyła stan powagi rzeczy osądzonej, który nie może zostać skutecznie podważony w postępowaniu egzekucyjnym. Podsumowując, organ stwierdził, że w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do podważenia istnienia obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej. 2. Skarga do Sądu 2.1. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., R. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K.. Skarżący nie sprecyzował kierunku zaskarżenia. Na rozprawie w dniu 12 grudnia 2014 r. pełnomocnik skarżącego, ustanowiony w ramach prawa pomocy wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji. Ponadto wniósł o odroczenie rozprawy celem umożliwienia ostatecznego skontaktowania się z klientem. Dotychczasowa korespondencja ze skarżącym nie przyniosła rezultatu. 2.2. Na podstawie art. 109 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) określanej dalej jako “ustawa p.p.s.a.", Sąd oddalił wniosek o odroczenie rozprawy. 3. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 ustawy p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Dopełnieniem powyższych regulacji jest art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który określa granice sądowej kontroli wskazując, że sąd wiążą jedynie granice sprawy, a nie formułowane przez strony zarzuty, wnioski czy też wskazana podstawa prawna. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie odmowy umorzenia postępowanie egzekucyjnego. Dokonując kontroli tego postanowienia Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. 3.2. W niniejszej sprawie spór dotyczy istnienia przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. nieistnienie obowiązku. Prawidłowo przy tym organ zakwalifikował pismo zobowiązanego z dnia 27 stycznia 2014 r. jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego (pkt 1.2.) Skarżący kwestionuje bowiem istnienie zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy, dochodzonych tytułami wykonawczymi z dnia 10 stycznia 2014 r. wystawionymi przez ZUS o numerach: od TW4150114000029 do TW4150114000053, TW1150114000004 i TW1150114000005, z uwagi na fakt, że nigdy nie deklarował ubezpieczenia w ZUS. Z kolei organ twierdzi, że w niniejszej sprawie brak jest podstaw do podważenia istnienia tego obowiązku. Wysokość zadłużenia skarżącego została określona bowiem ostateczną decyzją ZUS z dnia 20 listopada 2013 r., stanowiącą podstawę prawną dochodzonego roszczenia. Organ egzekucyjny nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. 3.3. Istotą umorzenia postępowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja ta ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego zostały enumeratywnie wyliczone w art. 59 u.p.e.a. Przepis ten w § 1 zawiera przesłanki obligatoryjnego umorzenia postępowania egzekucyjnego. Oznacza to, że w przypadku wystąpienia jakiejkolwiek okoliczności wskazanej w tym przepisie organ egzekucyjny ma obowiązek umorzenia takiego postępowania. Postępowanie egzekucyjne ponadto może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 59 § 2 u.p.e.a.). Postępowanie egzekucyjne prowadzone jest w oparciu o konkretny tytuł wykonawczy i służy wykonaniu obowiązku wskazanego w tym tytule. W sytuacji, gdy w tytule wykonawczym jako podstawę prawną należności wskazano określone orzeczenie, np. decyzję organu rentowego, egzekucji podlega kwota należna w świetle tego orzeczenia. W tytule wykonawczym wierzyciel wskazuje nieuiszczoną, dochodzoną przez niego kwotę należności. Postępowanie egzekucyjne może być prowadzone tak długo, jak długo tytuł ten zachowuje swoją aktualność, tj. jak długo egzekwowana na jego podstawie, określona kwotowo należność, znajduje źródło (podstawę) w orzeczeniu wskazanym w tym tytule. 3.4. Postępowanie egzekucyjne, chociaż jest konsekwencją zakończonego wcześniej postępowania wymiarowego, to jest jednak postępowaniem odrębnym, toczącym się na podstawie regulacji dotyczących tego postępowania i inny jest jego cel (doprowadzenie do wykonania lub zabezpieczenia wykonania obowiązków, o których mowa w art. 2 u.p.e.a.). W postępowaniu tym nie mogą być skutecznie podważane ustalenia faktyczne i ocena prawna zawarta w pozostającej w obrocie prawnym decyzji ostatecznej, stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego jest ono prowadzone. Organ egzekucyjny bada bowiem tylko dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, na podstawie którego prowadzi postępowanie egzekucyjne (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Nie rozstrzyga natomiast, jak tego chce skarżący, sporu dotyczącego istnienia obowiązku opłacania składek czy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy. Badanie istnienia obowiązku, w kontekście istnienia spornej przesłanki umorzenia postępowania odnosić się natomiast będzie do zbadania istnienia źródła kreującego egzekwowany obowiązek jako możliwy do wyegzekwowania, a więc istnienie decyzji, z której on wynika (por. wyrok NSA z dnia 2 października 2014 r. sygn. akt II FSK 2380/12 - dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). 3.5. W związku z powyższym, w niniejszej sprawie, organ prawidłowo badajac istnienie obowiązku, kwestionowanego przez skarżącego, objętego ww. tytułami wykonawczymi wskazał na wymienioną w tytule wykonawczym, stanowiącą podstawę prawną egzekwowanego obowiązku, decyzję ZUS z dnia [...]nr [...]. Decyzją tą określono wysokość zadłużenia R. S. z tytułu: składek na ubezpieczenie społeczne za okres od 2006-03 do 2011-11, składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 2003-11 do 2011-11, składek na Fundusz Pracy za okres od 2006-03 do 2011-11. Organ prawidłowo też wskazał, że decyzja ta była ostateczna (nie zostało od niej wniesione odwołanie). Decyzji ostatecznej przysługuje natomiast domniemanie prawidłowości tak długo jak długo nie zostanie ona wyeliminowana z obrotu prawnego w przewidzianym przez prawo trybie. Oznacza to, że objęte tytułem wykonawczym zobowiązanie skarżącego z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy jest zobowiązaniem istniejącym, podlegającym wykonaniu w trybie przymusowym. Stąd prawidłowy jest wniosek organu egzekucyjnego o braku istnienia w niniejszej sprawie przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego, czego konsekwencją jest wydanie postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego. 3.6. Oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy uzasadnia brak przesłanek, o których mowa w art. 109 ustawy p.p.s.a. Stosownie do powołanej regulacji rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. W niniejszej sprawie żadna ze wskazanych w tym przepisie okoliczności nie zaistniała. Odnosząc się do uzasadnienia wniosku o odroczenie rozprawy należy ponadto wskazać, że pełnomocnik został wyznaczony przez Okręgową Radę Adwokacką w K. już 24 października 2014 r., rozprawa została zaś wyznaczona na 12 grudnia 2014 r. W ocenie Sądu, pełnomocnik miał więc czas na skuteczne skontaktowanie się ze swoim mocodawcą. 3.7. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a, orzekł jak w sentencji wyroku. Wynagrodzenie pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu Sąd przyznał na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. oraz § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c oraz § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (j. t. Dz. U. z 2013 r. poz. 461).