I SA/Ke 528/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Adamiec po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na postanowienie Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia [...].. znak[...]. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia p o s t a n a w i a odrzucić skargę. Postanowieniem z dnia z dnia [...].. znak[...].Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w wyniku rozpatrzenia zażalenia K. K. – zwanego dalej skarżącym, odmówił przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia o kwocie należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za 2010 r. Wskazane postanowienie stało się przedmiotem skargi wywiedzionej przez skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. W której wniósł o zmianę zaskarżonego aktu i przywrócenia terminu do dokonania czynności złożenia zaświadczenia. W skardze zarzucił organowi błędne wskazanie podstawy prawnej na podstawie której oddalił zażalenie na przywrócenie terminu ( jako prawidłową wskazując art. 5a ust. 7 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, kwestionując wskazany art. 58 kodeksu postępowania administracyjnego) Zarzucił także błąd w ustaleniach stanu faktycznego, polegający na przyjęciu przez organ, że wskazywane przez skarżącego okoliczności i dowody na ich poparcie uzasadniające przyjęcie "zdarzeń losowych" od ustalenia których zależy przywrócenie terminu, nie dotyczą skarżącego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Sąd odrzuca skargę z uwagi na brak właściwości sądu administracyjnego w szczególności, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nieobjętych zakresem właściwości sądów administracyjnych stosownie do art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) dalej p.p.s.a. lub gdy dotyczy sprawy wyłączonej z właściwości tych sądów (art. 5 p.p.s.a.). Odrzucenie skargi z wymienionego powodu następuje także wówczas, gdy skarga została wniesiona w sprawie objętej właściwością sądów powszechnych. Art. 3 § 2 i 3 p.p.s.a. określa kognicję sądów administracyjnych, wskazując katalog aktów prawnych i czynności z zakresu administracji publicznej, które mogą być przedmiotem skargi. Stosownie do treści tego przepisu kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę. Podkreślenia w tym miejscu wymaga, iż nie wszystkie sprawy dotyczące relacji o charakterze administracyjnym (publicznoprawnym) zostały poddane przez ustawodawcę kognicji sądów administracyjnych. Istnieją bowiem od tej zasady wyjątki mające swoje umocowanie w przepisach rangi ustawowej. Z treści art. 180 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., nr 98 poz. 1071 ze zm.) dalej k.p.a. wynika, iż w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, ale tylko wówczas, gdy przepisy szczególne dotyczące ubezpieczeń nie ustalają odmiennych zasad postępowania w tych sprawach. Takimi szczególnymi przepisami są regulacje zawarte w ustawie z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników ( t.j. Dz. U. z 1998 r., nr 7, poz. 25 ze zm.), zwana dalej u.u.s.r która w art. 36 ust. 3 ustanawia regułę zaskarżania do sądu powszechnego w trybie określonym przepisami ustawy kodeks postępowania cywilnego decyzji podejmowanych przez organ rentowy w indywidualnych sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. W art. 4778 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego ( Dz. U. nr 43, poz. 296 ze zm.) wskazano iż, do właściwości sądów okręgowych należą sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość sądów rejonowych. Stosownie do treści art. 5 ust. 4 i 6 u.u.s.r. niezłożenie w terminie do 31 maja każdego roku zaświadczenia o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej za rok ubiegły, powoduje ustanie stosunku ubezpieczenia z ostatnim dniem terminu. Wobec powyższego należy uznać, że rozstrzygnięcie przez organ rentowy o braku podstaw do przywrócenia terminu do dokonania czynności złożenia zaświadczenia o wysokości należnego podatku dochodowego od przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej jako czynność warunkującą podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników stanowi indywidualną sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych. W świetle art. 36 ust. 3 u.u.s.r. który przewiduje dla spraw związanych ze stwierdzeniem ustania ubezpieczenia tryb kontroli realizowany jest przez sądy powszechne, to również środki zaskarżenia od innych rozstrzygnięć wydawanych przez organ rentowy, w tym skargi na postanowienia Prezesa KRUS o odmowie przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia, należą do właściwości rzeczowej właściwych sądów powszechnych (sądów ubezpieczeń społecznych). ( por. wyrok NSA z dn. 10 stycznia 2008 r., sygn. akt: II GSK 318/07) W ocenie Sądu, postanowienie Prezesa KRUS z dnia 19 września 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego o kwocie należnego podatku dochodowego w sprawie ustania ubezpieczenia społecznego rolników zamyka drogę do wydania decyzji merytorycznej i w związku z tym podlega kontroli sądu powszechnego jako rozstrzygnięcie wydane w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2006 r., II UZP 1/06, OSNP z 2006 r. nr 13-14, poz. 217). Kontrolę tę sprawuje sąd ubezpieczeń społecznych właściwy rzeczowo ze względu na przedmiot sprawy "głównej", której dotyczy przywrócenie terminu tak więc w sprawie ustania obowiązku ubezpieczenia społecznego rolników, właściwy jest sąd okręgowy - sąd ubezpieczeń społecznych - art. 477(8) § 1 i 2 k.p.c. ( Postanowienie WSA w Warszawie z dn. 11.10.2011 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1257, niepubl.) Na marginesie wskazać należy, że błędne pouczenie skarżącego o terminie i sposobie zaskarżania postanowienia nie wpływa na zmianę właściwości sądu administracyjnego, może stanowić podstawę wniosku o przywrócenie uchybionego w sposób niezawiniony terminu. Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.