I SA/Ke 529/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Syndyka masy upadłości Zakładów Wyrobów Kamionkowych M. S.A. w K.od postanowienia starszego referendarza sądowego z 12 października 2017 r. oddalającego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Syndyka masy upadłości Zakładów Wyrobów Kamionkowych M. S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2015 postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Syndyk masy upadłości Zakładów Wyrobów Kamionkowych M. S.A. w K. w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K.z [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za rok 2015 złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku syndyk wskazał na wysokość opłaty sądowej, która w jego ocenie z uwagi na wartość przedmiotu sporu będzie wysoka, a w związku z toczącym się postępowaniem upadłościowym skarżący nie dysponuje tak dużymi rezerwami środków finansowych. Syndyk wskazał wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych w kwocie 7 000 000 zł, wartość środków trwałych (według bilansu za ostatni rok) w kwocie 1 710 668,92 zł oraz stratę za ostatni rok obrotowy według bilansu w kwocie 3 654,78 zł. Wykazał stan rachunku bankowego strony skarżącej na dzień złożenia wniosku w kwocie – 846 000 zł. Ponadto Syndyk wskazał stan środków w kasie w kwocie 12 656 zł, dochód w kwocie 0zł, zobowiązania aktualne z tytułu zgłoszonych wierzytelności w kwocie 8 410 998,08 zł, w tym w kategorii I ok. 950.000zł, wydatki bieżące w kwocie ok. 45.000 zł. Starszy referendarz sądowy postanowieniem z 12 października 2017 r. oddalił wniosek syndyka o zwolnienie od kosztów sądowych. Podniósł, że podmiot skarżący dysponuje środkami pieniężnymi, których wysokość znacznie przewyższa wysokość kosztów sądowych sprowadzających się obecnie do wpisu od złożonej skargi w kwocie 5.147 zł oraz wpisów od skarg w dwóch pozostałych sprawach tj. łącznie w trzech sprawach w kwocie 15.364 zł, tym samym nie można stwierdzić, że nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie kosztów postępowania. Syndyk wywiódł sprzeciw od postanowienia. Zarzucił, naruszenie art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a., wniósł o uwzględnienie wniosku i zwolnienie od kosztów sądowych. Syndyk podniósł, że środki pieniężne, które są aktualnie w jego posiadaniu nie wystarczają na zaspokojenie wierzycieli zaliczanych do I kategorii, ponadto musi on posiadać środki pieniężne konieczne do dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego i dochodzenia roszczeń od dłużników upadłego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej: p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od postanowień referendarza sądowego, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach tych, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Z uwagi jednak na konieczność zapewnienia prawa do sądu osobom niemogącym samodzielnie ponieść kosztów postępowania, ustawodawca wprowadził instytucję prawa pomocy. Prawo to może być udzielone w zakresie całkowitym lub częściowym. W zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a., osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z przepisu tego wynika, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Przedstawione przez stronę okoliczności pozwalają sądowi dokonać analizy jej sytuacji materialnej a tym samym rozpatrzyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, prawidłowo starszy referendarz sądowy dokonał oceny, że sytuacja finansowa syndyka skarżącej spółki nie wskazuje na to, by nie był on w stanie ponieść kosztów sądowych. Należy zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nie wprowadził wymogu braku jakiegokolwiek majątku, ale wymóg braku środków - uzależniając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy od wykazania braku efektywnych aktywów (np. gotówki), gdyż tylko za pomocą środków pieniężnych ponoszone są koszty postępowania. Tymczasem na stanie konta spółki wykazano kwotę 846.000 zł. Wprawdzie syndyk podniósł w sprzeciwie, że kwota ta nie wystarcza na zaspokojenie wierzycieli zaliczanych do I kategorii, ponadto musi on posiadać środki pieniężne konieczne do dalszego prowadzenia postępowania upadłościowego i dochodzenia roszczeń od dłużników upadłego, to w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, taka argumentacja nie przemawia za zwolnieniem strony postępowania sądowoadministracyjnego z obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania. Brak jest ustawowych podstaw dla przyjęcia, że koszty postępowania upadłościowego i dochodzenia roszczeń od dłużników upadłego korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia przed kosztami postępowania sądowoadministracyjnego. Dlatego odnosząc się do argumentu syndyka, że kwota na rachunku bankowym nie wystarcza na zaspokojenie wierzycieli zaliczanych do I kategorii, należy podkreślić, że wszczęcie postępowania upadłościowego nie oznacza automatycznie przyznania syndykowi prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Jeśli spółka dysponuje środkami finansowymi na rachunku bankowym w kwocie 846.000 zł, to nie można uznać, że nie ma ona dostatecznych środków na opłacenie wpisu od skargi, którego wysokość stanowi kwotę 5.147 zł, łącznie w trzech sprawach - kwotę 15.364 zł. Oceniając zaś zasadność przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, sytuację majątkową wnioskodawcy należy odnieść także do wysokości kosztów, które jest on zobowiązany ponieść. Porównanie takie jest konieczne dla oceny możliwości finansowych partycypowania przez stronę w kosztach postępowania sądowoadministracyjnego na zasadzie wyrażonej w art. 199 p.p.s.a. Prawidłowe zatem jest zbadanie zasadności przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, zestawiając ze sobą wysokość wpisu i stan majątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 lipca 2014 r. II FZ 1130/14). Należy również zauważyć, że gdyby intencją ustawodawcy było zwolnienie podmiotu zobowiązanego do dokonania likwidacji majątku upadłego od opłat sądowych przed sądami administracyjnymi, to z pewnością dałby temu wyraz wprowadzając w tym zakresie stosowną regulacją (por. postanowienie NSA z 11 czerwca 2008 r. sygn. akt I FZ 204/08, publ. Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności, prowadzą do wniosku, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki przemawiające za przyznaniem wnioskodawcy zwolnienia od kosztów sądowych. Podsumowując, jeśli strona skarżąca posiada środki finansowe, to nie sposób przyjąć, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach działając na podstawie art. 260 w zw. z art. 245 § 3 i art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.