I SA/Ke 530/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Danuta Kuchta, Sędziowie Sędzia SO (del.) Janusz Bociąga (spr.),, Sędzia WSA Ewa Rojek, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym 1. oddala skargę; 2. przyznaje od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz adwokata A. S.-C.kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych podatku od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Dyrektor Izby Skarbowej w K. postanowieniem z dnia [...]. nr [...]utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...]. nr [...]w sprawie odmowy uznania zarzutu zobowiązanej A. S. oraz odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Organ drugiej instancji wskazał następujący stan faktyczny sprawy. Dyrektor Oddziału ZUS w K. jako organ egzekucyjny prowadzi postępowanie egzekucyjne wobec A. S. na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od P-42/2011 do P-44/2011 z dnia 17 marca 2011r. wystawionych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w K., obejmujących odsetki od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenie społeczne za miesiące styczeń 1999r., luty 1999r. i marzec 2000r. W dniu 24 marca 2011r. na podstawie zawiadomienia o zajęciu wynagrodzenia u dłużnika zajętej wierzytelności Dyrektor Oddziału ZUS w K. dokonał zajęcia wynagrodzenia A. S. w Centrum Rehabilitacji w C. G.. Zawiadomienie o zajęciu wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostało doręczone zobowiązanej w dniu 24 marca 2011r. A. S. złożyła zarzuty, w których podniosła, iż wystawione tytuły wykonawcze dotyczą należności, które uległy już przedawnieniu. Organ wskazał, że A. S. nie dopełniła ustawowego obowiązku opłacania składek na FUS, skutkiem czego była i jest prowadzona egzekucja. W dniu 8 sierpnia 2003r. dokonano zabezpieczenia hipotecznego na zadłużenie z tytułu składek. W kwietniu 2007r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w K. wszczął egzekucję z nieruchomości na wniosek Starosty Powiatowego. W odpowiedzi na obwieszczenie o licytacji z nieruchomości ZUS Inspektorat w K. skierował wystawione tytuły wykonawcze do Komornika Sądowego. Wyznaczona na dzień 13 sierpnia 2007r. druga licytacja zakończyła się sprzedażą nieruchomości. Kwota uzyskana ze sprzedaży nieruchomości została podzielona zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego Sygn. akt I Co 333/06 z dnia 24 stycznia 2008r. Na konto ZUS Inspektorat w K. przekazano kwotę 15.882,03 zł, która nie zaspokoiła w całości wierzytelności ZUS zabezpieczonych hipoteką, z uwagi na wyczerpanie kwoty uzyskanej z egzekucji. A zatem na koncie płatnika A. S. nadal widniała zaległość. ZUS Oddział w K. Inspektorat w K. pierwotnie dokonał rozliczenia wpłaty z licytacji nieruchomości w kwocie 15.882,03 zł na zasadach określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 kwietnia 2008r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych (DZ.U. Nr 78 z 2008r. poz. 465 ze zm). Zobowiązana zakwestionowała ten sposób rozliczenia i zażądała rozliczenia zgodnie z art. 1025 Kodeksu postępowania cywilnego. Dyrektor Oddziału ZUS w K. przystał na żądanie płatnika i Inspektorat w K. zaliczył przekazaną przez Komornika Sądowego kwotę na należność główną i odsetki za zwłokę za dwa lata wstecz od przysądzenia własności oraz częściowo na dalsze odsetki, tj. należne od następnego dnia po upływie terminu płatności danej składki do dnia poprzedzającego dwa lata wstecz od przysądzenia własności. Po takim zaliczeniu przekazanej przez komornika sądowego kwoty do uregulowania pozostały tylko odsetki za zwłokę od nieopłaconych w terminie należności głównych na ubezpieczenia społeczne za miesiące styczeń 1999r., luty 1999r. i marzec 2000r. W tej sytuacji do zobowiązanej wysłano upomnienia wzywające do uregulowania pozostałych należności. Ponieważ A. S. ich nie zapłaciła, na odsetki w dniu 17 marca 2011r. wystawiono tytuły wykonawcze o nr P-42/2011, P-43/2011 i P-44/2011. Odsetki ujęte w tytułach wykonawczych dotyczą należności nieprzedawnionych i niezapłaconych. Podstawą do przymusowego dochodzenia roszczeń z tytułu odsetek jest art. 23 ust. 1 i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r.o systemie ubezpieczeń społecznych. Dochodzone należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu. Zasada przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne określona została w przepisie art. 24 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z ówczesnym brzmieniem w/w przepisu - w okresie od 1 stycznia 1999r. do 31 grudnia 2002r. należności z tytułu składek ulegały przedawnieniu po upływie 5 lat, a w przypadku przerwania biegu przedawnienia, po upływie 10 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Nowe zasady przedawnienia należności z tytułu składek, wprowadzające 10-letni okres przedawnienia, weszły w życie w dniu 1 stycznia 2003r., wprowadzone ustawą z dnia 18 grudnia 2002r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz zmianie niektórych innych ustaw. Znowelizowany art. 24 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w aktualnym brzmieniu stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia ich wymagalności. Regulacje wprowadzające dziesięcioletni termin przedawnienia nie dotyczą należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, które wygasły wskutek przedawnienia przed 1 stycznia 2003r. Przedawnienie należności winno być oceniane według stanu prawnego obowiązującego w momencie faktycznego upływu terminu przedawnienia. W przedmiotowej sprawie składki na ubezpieczenia społeczne nie uległy przedawnieniu przez dniem 1 stycznia 2003r., stąd zastosowanie będzie miał 10-letni okres przedawnienia tych należności. Organ podniósł, że stosownie do art. 24 ust. 5 i 5b w/w ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych nie ulegają przedawnieniu należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem, jednakże po upływie terminu przedawnienia należności te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu do wysokości zaległych składek i odsetek za zwłokę liczonych do dnia przedawnienia, natomiast bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W celu realizacji przedmiotowych tytułów wykonawczych dokonano szereg czynności, które spowodowały wydłużenie terminu przedawnienia: za styczeń 1999r. - 924 dni, za luty 1999r. - 924 dni, za marzec 1999r.-1051 dni. W dniu 7 maja 2003r. A. S. otrzymała odpisy tytułów wykonawczych na składki za 01.1999r. i 02.1999. Egzekucja zakończyła się dnia 11 czerwca 2003r. umorzeniem przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. postępowania egzekucyjnego. Termin dochodzenia należności został przesunięty o 35 dni Następnie organ dokonał zajęć wynagrodzenia za pracę na składki za 01.1999r. i 02.1999r., które odebrane zostały 16 września 2004r. Postępowanie to również zakończyło się jego umorzeniem, w dniu 30 marca 2005r. Termin dochodzenia należności został przesunięty o 195 dni. Organ przesłał upomnienia opiewające na należności z tytułu składek za 01.1999r., 02.1999r. i 03.2000r., które odebrane zostało przez płatnika w dniu 1 marca 2006r. W dniu 28 stycznia 2008r. Komornik Sądowy w K. wydał postanowienie o planie podziału sumy uzyskanej z licytacji nieruchomości podatnika, co przyjęto jako datę zakończenia egzekucji. Termin dochodzenia należności został przesunięty o 694 dni. Dalej Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, że postanowieniem z dnia [...] nr [...]Dyrektor Izby Skarbowej w K. umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 stycznia 2009r. o numerze P-198/2009, co nie jest tożsame z umorzeniem należności widniejącej w tym tytule, a jedynie uporządkowało stan prawny sprawy. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. złożyła A. S.. Wyjaśniła, że postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 30 stycznia 2009 r. nr P-198/2009, zostało umorzone postanowieniem Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...]a wyegzekwowana kwota 7892 zł zwrócona 18 lutego 2011r. Zasadność umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie w/w tytułu potwierdzona została postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawie o sygn. akt II FSK 2404/10. Mimo to Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. Inspektorat w K., na podstawie tytułów wykonawczych nr P-42/2011, P-43/2011 i P-44/2011 dokonał zajęcia wynagrodzenia skarżącej w Centrum Rehabilitacji w C. G.. Skarżąca zarzuciła, że w zaskarżonym postanowieniu brak jest wskazania zdarzeń i dowodów dokumentujących i potwierdzających okres zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Podniosła, że nie otrzymała następujących dokumentów: postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne wszczęte w dniu 7 maja 2003r., pisemnego upomnienia przed zajęciem wynagrodzenia za pracę nr P-566/2004 i P-569/2004 skierowanego w dniu 16 września 2004r. do Urzędu Miejskiego w Stąporkowie, odpisów tytułów egzekucyjnycho numerach W1/5842/2004 i W1/5843/2004 skierowanych do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K., postanowienia o umorzeniu tego postępowania, odpisu protokółu sporządzonego przez poborcę skarbowego, odpisów tytułów egzekucyjnych skierowanych w dniu 17 listopada 2006r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. o numerach W-/3813/2006, W-l/3825/2006. W związku z powyższym skarżąca uważa, że brak było podstaw do zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Powyższe uchybienia organu, zdaniem skarżącej, wskazują na naruszenie art. 8, art. 9, art. 107, art. 124 i art. 126 Kodeksu postępowania administracyjnego. W związku z zarzutami A. S. wniosła o umorzenie postępowania egzekucyjnego i zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. kwoty 5163 zł, wyegzekwowanej w umorzonym postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułów o numerze P-196/2009 i od nr P-199/2009 do nr P-208/2009. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. powtórzył argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wyjaśnił ponadto, że bezzasadne są zastrzeżenia skarżącej co do uzasadnienia postanowienia w części dotyczącej zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Egzekucja w przedmiotowej sprawie była prowadzona od dnia 1 stycznia 1999r., najpierw administracyjna, a następnie sądowa prowadzona przez komornika sądowego. Obie zawieszały bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art.1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa P.p.s.a., Sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem i nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Jako zarzut do wystawionych tytułów wykonawczych A. S. uczyniła kwestię przedawnienia należności tych tytułami objętymi. Skarżąca nie kwestionuje okoliczności, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne. Kwestią sporną w niniejszej sprawie było natomiast ustalenie, czy termin ten uległ wydłużeniu. Jakkolwiek uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie obrazuje w sposób całkowicie czytelny i poprawny w jakich okresach doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, to jednak w istocie doszło do szeregu okoliczności, przedstawionych przez organ w zaskarżonym postanowieniu, które to zawieszenie powodowały. Oznacza to, że doszło do wydłużenia dziesięcioletniego terminu przedawnienia. Zgodnie z treścią art. 24 ust. 5b ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.), dalej: u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. W odniesieniu do należności za 01.1999r. i 02.1999r, pierwszym zdarzeniem, które powodowało zawieszenie biegu terminu przedawnienia było doręczenie A. S. odpisów tytułów wykonawczych nr W-/1579/2003 i W-/1580/2003 w dniu 7 maja 2003r. Zgodnie bowiem z treścią art. 26 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wszczęcie egzekucji administracyjnej następuje z chwilą doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego lub doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności zawiadomienia o zajęciu wierzytelności lub innego prawa majątkowego, jeżeli to doręczenie nastąpiło przed doręczeniem zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego. Postępowanie egzekucyjne zakończyło się w dniu 11 czerwca 2003r. postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego. Następny moment powodujący zawieszenie biegu terminu przedawnienia w odniesieniu do powyższych należności rozpoczął się w dniu 16 września 2004r., w którym doręczono zajęcia wynagrodzenia za pracę o numerach P-/566/2004 i P-569/2004. To postępowanie egzekucyjne również zakończyło się postanowieniem o umorzeniu postępowania, wydanym w dniu 30 marca 2005r. Kolejny moment zawieszenia zaistniał w odniesieniu zarówno do należności za 01.1999r., 02.1999r., jak i za 03.2000r. Rozpoczął on swój bieg w dniu 1 marca 2006r., kiedy to skarżącej doręczono upomnienia wzywające do uregulowania niniejszych należności. Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwało do 28 stycznia 2008r., w którym to dniu Sąd Rejonowy w K. wydał postanowienie o planie podziału sumy uzyskanej z nieruchomości płatnika. Powyższe okoliczności powołane w zaskarżonym postanowieniu prowadzą do ustalenia, że należności z tytułu składek za 01.1999r., 02.1999r. i 03.2000r. nie przedawniły się odpowiednio w dniu 15.02.2009r., 15.04.2009r. i 15.04.2010r. W datach tych nie doszło do przedawnienia należności ponieważ dziesięcioletni termin przedawnienia ulegał zawieszaniu. Zawieszenie biegu terminu w odniesieniu do należności za 01.1999r. i 02.1999r. nastąpiło na 924 dni, jak wskazał to Dyrektor Izby Skarbowej w K. w zaskarżonym postanowieniu. Należności te, przy uwzględnieniu przedłużonego terminu przedawnienia, przedawniłyby się dopiero w dniu 28 sierpnia 2011r. (za 01.1999r.) i w dniu 25 września 2011r. (za 02.1999r.). Jednakże przed upływem tych terminów, bo w dniu 24 marca 2011r., zostały doręczone A. S. tytuły wykonawcze P-42/2011 i P-43/2011. Zatem należności objęte tymi tytułami nie uległy jeszcze przedawnieniu w dniu doręczenia ich skarżącej. W odniesieniu do należności za okres 03.2000r., wątpliwym jest ustalenie poczynione w zaskarżonym postanowieniu, że zawieszenie biegu terminu przedawnienia nastąpiło na okres 1051 dni. Materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy wskazuje, że zawieszenie to trwało 694 dni. Przedłużenie terminu przedawnienia o 694 dni powoduje, że należność za ten okres przedawniłaby się dopiero w 9 marca 2012r., co oznacza, że uchybienie organu nie miało wpływu na uznanie, że doręczenie skarżącej tytułu wykonawczego o numerze P-43/2011 w dniu 24 marca 2011r. nastąpiło przed upływem terminu przedawnienia. Graficzne odzwierciedlenie powyższych okoliczności Zakład Ubezpieczeń Społecznych przedstawił w piśmie z dnia 7 marca 2011r. skierowanym do A. S.. Brak takiego sposobu ujęcia kwestii zawieszenia biegu terminów przedawnienia w zaskarżonym postanowieniu nie powoduje jednak, że rozstrzygnięcie to jest wadliwe, jak podnosi A. S. w skardze. Postanowienie to, mimo pewnych uchybień o których mowa wyżej, odpowiada prawu przez to, że prawidłowo wskazuje okoliczności które spowodowały zawieszenie biegu terminów przedawnienia w odniesieniu do należności objętych tytułami wykonawczymi. Odnosząc się do powołanego w skardze postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 28 grudnia 2010r. II FSK 2404/10 należy wyjaśnić, że w rozstrzygnięciu tym NSA nie analizował zasadności umorzenia postępowania przez Dyrektora Izby Skarbowej w K.. Rozstrzygnięciem tym Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził jedynie zasadność odrzucenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. skargi wniesionej przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K., w sytuacji, gdy skarżący był jednocześnie organem pierwszej instancji. Kolejne zarzuty skargi A. S. dotyczą braku doręczenia jej licznych dokumentów, związanych z wcześniejszymi postępowaniami egzekucyjnymi. Należy wyjaśnić, że argumenty te są spóźnione przez to, że mogły stanowić przedmiot przysługujących prawem środków zaskarżenia, lecz składanych w tych postępowaniach egzekucyjnych, których dotyczyły. W postępowaniu egzekucyjnym toczącym się na skutek wydania tytułów wykonawczych z dnia 17 marca 2011r. o numerach P-42/2011, P-43/2011 i P-44/2011 nie mogą one być przedmiotem rozważań. W tym postępowaniu badaniu podlegają tylko okoliczności mające wpływ na zawieszenie biegu terminu przedawnienia. Nadmienić przy tym jednak należy, że skarżąca miała świadomość toczących się postępowań egzekucyjnych, skoro polegały one na zajęciu jej wynagrodzenia czy egzekucji z nieruchomości której była właścicielką. Ze względu na zarzuty skargi należy wyjaśnić, że wojewódzkie sądy administracyjne na skutek zaskarżenia rozstrzygnięcia organu administracji publicznej nie przejmują sprawy administracyjnej, jako takiej do końcowego załatwienia, lecz jedynie kontrolują (oceniają) działalność tego organu pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nie może odnieść skutku wniosek A. S. o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wynagrodzenia skarżącej ani o zwrot wyegzekwowanych już kwot. Podsumowując należy wskazać, że zaskarżone postanowienie, mimo częściowo błędnego uzasadnienia, odpowiada prawu, a stwierdzone uchybienie, jak już wyżej podniesiono, nie miało wpływu na wynik sprawy. Prawidłowo bowiem organy uznały, że zarzut A. S. co do przedawnienia należności objętych tytułami wykonawczymi nie zasługuje na uwzględnienie. Z tych wszystkich względów skarga jako bezzasadna, stosownie do art. 151 ustawy P.p.s.a. podlegała oddaleniu. O przyznaniu adwokatowi kwoty 295,20 zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd orzekł na postawie art. 250 ustawy P.p.s.a. w zw. z § 18 ust.1 pkt 1 lit. c i w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).