I SA/Ke 530/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. J. o ustanowienie doradcy podatkowego w sprawie ze skarg M.J. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2009 r., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009r ., z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. postanawia oddalić wniosek. Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2013 r. sygn. akt I SA/Ke 530/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi M.J. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. w przedmiocie podatku od towarów i usług. W dniu 11 lutego 2014 r. (data stempla pocztowego) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym oraz o ustanowienie doradcy podatkowego. Uzasadniając wniosek skarżąca wskazała, że jej sytuacja materialna od czasu zwolnienia jej od kosztów sądowych nie uległa poprawie, a nawet pogorszyła się bowiem komornik przystąpił do zajęcia domu. W związku z treścią art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) dalej jako "ustawa p.p.s.a." referendarz sądowy wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości dochodów uzyskanych przez skarżącą oraz jej męża za 2013 r.; w przypadku dochodu lub straty z działalności gospodarczej wraz ze wskazaniem przychodów oraz kosztów uzyskania dochodu/straty; przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez skarżącą oraz jej męża, rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy oraz aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez skarżącą oraz jej męża, samochodach; wyszczególnienie i udokumentowanie miesięcznych kosztów utrzymania domu oraz rodziny skarżącej; udokumentowanie wskazanego zajęcia komorniczego; wskazanie czy pełnomocnictwo udzielone przez skarżącą w dniu 11 lutego 2013 r. doradcy podatkowemu P.Z. jest nadal aktualne; przedłożenie przez skarżącą oświadczenia, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z pełnomocnikiem. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca przedłożyła kserokopie następujących dokumentów: zeznania podatkowego skarżącej za 2013 r. z dochodem w kwocie 36.449,82 zł, informacji o dochodach PIT-11 męża z dochodem w kwocie 12 776,55 zł, decyzji z dnia 12 listopada 2013 r. o uznaniu skarżącej za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 658,90 zł brutto miesięcznie od lutego 2014 r., wniosku do Starostwa Powiatowego w K. o wydanie zaświadczenia z Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych przez skarżącą oraz jej męża samochodach wraz z informacją, że zaświadczenie przedłoży w Sądzie niezwłocznie po jego otrzymaniu, wypowiedzenia umowy przez PGE Obrót SA z dnia 16 października 2013 r., zarządzenia komornika w sprawie połączenia akt Km135/14 do Km 1535/12 z dnia 20 lutego 2014 r. oraz zawiadomienia o wszczęciu egzekucji z dnia 20 lutego 2014 r. Jednocześnie w piśmie z dnia 6 marca 2014 r. wskazała, że ani ona ani jej mąż nie posiadają żadnych rachunków bankowych. Obecnie skarżąca nie jest w stanie ponosić wszystkich kosztów utrzymania rodziny w wyniku czego zakład energetyczny rozwiązał umowę. Koszty wyżywienia w kwocie 1000 zł pokrywane są przy wsparciu rodziny. Wnioskodawczyni oświadczyła ponadto, że obecnie jest osoba bezrobotną, mąż również nie pracuje. Wskazała, że pełnomocnictwo z dnia 11 lutego 2013 r. obowiązywało wyłącznie w zakresie reprezentacji przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Kielcach. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z pełnomocnikiem. Jednocześnie zwróciła się o ustanowienie jej pełnomocnikiem doradcę podatkowego P. Z. Referendarz sądowy postanowieniem dnia 25 marca 2014 r. oddalił wniosek skarżącej. W sprzeciwie od tego postanowienia skarżąca wskazała, że przedłożyła wszystkie informacje żądane przez Sąd z wyjątkiem zaświadczenia o samochodach, które dopiero zostało jej wydane i które załącza. Wyjaśniła, że w samochodzie wykazanym w zaświadczeniu mąż posiada udział 10%, przy czym wartość zadłużenia z tytułu zaciągniętego na jego zakup kredytu przekracza wartość całego samochodu. W zakresie dochodów męża sprostowała, że obecnie mąż ma zawieszoną działalność gospodarczą i nie osiąga z niej żadnych dochodów. Dochody osiąga jedynie z tytułu pracy jak w złożonym PIT-11 za 2013 r. Na podstawie art. 255 ustawy p.p.s.a. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez wskazanie konkretnej daty, od której mąż skarżącej zawiesił prowadzenie działalności gospodarczej oraz udokumentowanie tego faktu, a także wskazanie wysokości ewentualnie uzyskanych przychodów z tytułu prowadzenia tej działalności w 2014 r.; wskazanie aktualnych (uzyskiwanych w 2014 r.) miesięcznych dochodów netto z tytułu zatrudnienia męża skarżącej oraz wskazanie czy pełnomocnictwo z dnia 11 lutego 2013 r. dla doradcy podatkowego P. Z. do reprezentowania skarżącej przed sądami administracyjnymi zostało wypowiedziane, jeżeli tak to wykazanie tej okoliczności oraz wskazanie z jaką datą nastąpiło wypowiedzenie. W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wskazała, że mąż zawiesił działalność gospodarczą w dniu 13 listopada 2013 r., na dowód czego przedłożyła wydruk z ewidencji działalności gospodarczej i z tytułu prowadzenia tej działalności w 2014 r. nie uzyskał żadnych przychodów. Wyjaśniła ponadto, że obecnie mąż nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów. Pełnomocnictwo z dnia 11 lutego 2013 r. dla doradcy podatkowego zostało natomiast ograniczone 23 grudnia 2013 r., na dowód czego przedłożyła pismo wyjaśniające od pełnomocnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu na zarządzenie lub postanowienie referendarza w przedmiocie prawa pomocy, orzeczenie przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do art. 199 ustawy p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy jako odstępstwo od tej zasady, może być zastosowane kiedy zostanie wykazane w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 ustawy p.p.s.a. Zgodnie z § 1 tego artykułu, instytucja przyznania prawa pomocy przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) bądź osobie, która wykaże że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek koniecznego utrzymania należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, że nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Podkreślenia przy tym wymaga, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, a w szczególności obowiązek wykazania braku możliwości poniesienia jakichkolwiek kosztów postępowania. Wnioskodawca ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien wykazać, należycie udowodnić oraz udokumentować swoją sytuację materialną, gdyż to na podstawie informacji przekazanych przez stronę sąd dokonuje merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie (por. postanowienia NSA z dnia 22 marca 2012 r. sygn. akt II GZ 98/12 lex nr 1125489; z dnia 21 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 163/12 lex nr 1136753; z dnia 7 marca 2012 r. sygn. akt II FZ 35/12 lex nr 1121123; z dnia 30 stycznia 2012 r. sygn. akt II FZ 10/12 lex nr 1113635). W przedmiotowej sprawie skarżąca ubiega się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych w postępowaniu kasacyjnym oraz ustanowienie doradcy podatkowego. W odniesieniu do wniosku skarżącej w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych wskazać należy, że prawomocnymi postanowieniami z dnia 14 listopada 2013 r. sygn. akt od I SA/ Ke 530/12 do I SA/Ke 540/12 skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych. Tym samym mocą powyższych postanowień uzyskała prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, które skutkuje zwolnieniem od kosztów sądowych dla całego postępowania sądowoadministracyjnego zarówno przed sądem pierwszej instancji - Wojewódzkim Sądem Administracyjnym - jak i przed sądem drugiej instancji - Naczelnym Sądem Administracyjnym, aż do jego prawomocnego zakończenia. W związku z powyższym Sąd odstąpił od orzekania w tym zakresie. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika Sąd stwierdził, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania we wskazanym zakresie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych przyznanie prawa pomocy jak już wcześniej podkreślono ma charakter wyjątkowy i jest stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem, przykładowo do takich osób można zaliczyć osoby bezrobotne bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia, nie posiadające żadnego majątku. Z przedstawionych przez skarżącą informacji wynika, że nie należy ona do żadnej z wyżej wymienionych grup społecznych. Skarżąca jest wprawdzie osobą bezrobotną, jednakże z przedłożonej przez nią decyzji Starosty Kieleckiego z dnia 12 listopada 2013 r. wynika, że od 11 lutego 2014 r. został jej przyznany zasiłek dla bezrobotnych w wysokości 658,90 zł brutto miesięcznie. Z kolei z przedłożonego zeznania podatkowego skarżącej PIT – 36 za 2013 r. wynika nadpłata kwocie 4449 zł. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżąca dysponuje pewnymi zasobami finansowymi. Niewątpliwie zasoby te są uszczuplane na wydatki związane z utrzymaniem rodziny w tym trójki małoletnich dzieci. W tym zakresie skarżąca wskazała jedynie, że nie jest w stanie ponosić wszystkich kosztów utrzymania rodziny w wyniku czego zakład energetyczny rozwiązał umowę, a koszty wyżywienia w kwocie 1000 zł pokrywane są przy wsparciu rodziny. Wymaga wyjaśnienia, że rozpoznając wniosek o prawo pomocy Sąd musi uwzględnić relacje pomiędzy wielkością posiadanych przez wnioskującego zasobów finansowych, a posiadanymi przez niego obciążeniami finansowymi. W niniejszej sprawie ustalenie takich relacji nie było możliwe z uwagi na brak informacji co do rzeczywistych zasobów finansowych skarżącej mimo podejmowania próby ich uzupełnienia w trybie art. 255 ustawy p.p.s.a. Sąd nie mógł dokonać rzeczywistej oceny sytuacji majątkowej skarżącej i jej możliwości płatniczych ponieważ składane przez nią oświadczenia i podawane informacje są zbyt ogólnikowe i nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie w jakim stopniu wpływają na możliwość uiszczenia kosztów sądowych w sprawie. Skarżąca podczas postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy przedkłada informacje wybiórczo i nieprecyzyjnie. Wniosek taki uzasadnia porównanie informacji przedstawionych przez skarżącą w pierwotnym wniosku z informacjami podanymi w obecnym postępowaniu. W pierwotnym wniosku z 12 listopada 2013 r. skarżąca oświadczyła, że jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez jej męża z tytułu działalności gospodarczej. W obecnym postępowaniu złożyła własne zeznanie podatkowe za 2013 r., z którego wynika, że osiągnęła w nim przychód z tzw. innych źródeł w wysokości 36 449, 82 zł oraz informację PIT-11 męża, z której wynika, że w 2013 r. osiągał przychody ze stosunku pracy. Wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącej pogłębia fakt, że w piśmie z dnia 6 marca 2014 r. wskazała, że mąż obecnie nie pracuje, że nie został zarejestrowany w urzędzie pracy z uwagi na brak "jakiś" dokumentów od ostatniego pracodawcy. Z kolei w sprzeciwie z 4 kwietnia 2014 r. sprostowała, że mąż osiąga dochody z tytułu pracy jak w PIT-11 za 2013 r. aby w piśmie z dnia 12 maja 2014 r. ponownie wyjaśnić, że mąż obecnie nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów. Tezę, że wnioskodawczyni nie przedkłada pełnych i rzetelnych informacji o posiadanych zasobach i majątku potwierdzają rozbieżności pomiędzy jej twierdzeniem, że ona, ani jej mąż nie posiadają żadnych samochodów, a zaświadczeniem z wydziału komunikacji z dnia 10 marca 2014 r., z którego wynika, że mąż skarżącej jest współwłaścicielem samochodu osobowego marki Mercedes-Benz. W związku z powyższym Sąd stwierdził, że przedłożone przez skarżącą dokumenty nadal nie są wystarczające i budzą wątpliwości, co do jej rzeczywistych możliwości finansowych. Sytuacja taka skutecznie uniemożliwia Sądowi ocenę przesłanek przyznania prawa pomocy. Decydującego znaczenia w sprawie nie może też mieć prowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej. Okoliczność ta nie zwalnia od wykazania w sposób nie budzący wątpliwości rzeczywistej sytuacji finansowej od osoby ubiegającej się o pomoc od Skarbu Państwa. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 246 § 1 ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.