I SA/Ke 530/12

Dnia 26 listopada 2014 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Maria Grabowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku doradcy podatkowego P.Z. o przyznanie wynagrodzenia z tytułu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skarg M. J. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń 2009 r., z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za luty 2009 r., z dnia[...]lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za marzec 2009 r., z dnia[...]lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2009 r., z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za sierpień 2009 r., z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za grudzień 2008 r. p o s t a n a w i a: przyznać od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach) na rzecz doradcy podatkowego P. Z. kwotę 4428 zł (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym kwotę 828 zł (osiemset dwadzieścia osiem złotych) podatku VAT. Wyrokiem z dnia 23 grudnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargi M. J. na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...], [...],[...],[...],[...],[...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, sierpień 2009 r. i grudzień 2008 r. Postanowieniem z dnia 19 września 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach ustanowił dla skarżącej na jej wniosek doradcę podatkowego. Na tej podstawie w dniu 28 października 2014 r. Krajowa Rada Doradców Podatkowych wyznaczyła pełnomocnikiem M.J. doradcę podatkowego P. Z. W dniu 14 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej złożył w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Kielcach opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z 23 grudnia 2013 r. Do opinii załączył wniosek o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu wraz z oświadczeniem, że ww. koszty w całości nie zostały opłacone. W piśmie tym wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia w wysokości 4428 zł (3600 zł + 23% VAT). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej jako "ustawa p.p.s.a.", doradca podatkowy wyznaczony do udzielenia pomocy prawnej w ramach prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności doradców podatkowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przepisy, o których mowa powyżej, a które regulują zasady przyznawania wynagrodzenia dla doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu, zostały wprowadzone rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia 31 stycznia 2011 r. w sprawie wynagrodzenia za czynności doradcy podatkowego w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz szczegółowych zasad ponoszenia kosztów pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu (Dz.U. nr 31, poz. 153) - dalej jako "rozporządzenie". Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia, zasądzając wynagrodzenie doradcy podatkowego, sąd bierze pod uwagę niezbędny nakład pracy doradcy podatkowego, a także charakter sprawy i wkład pracy doradcy podatkowego w przyczynienie się do jej wyjaśnienia i rozstrzygnięcia. Jednocześnie w myśl § 2 ust. 2 rozporządzenia, podstawę zasądzenia wynagrodzenia, o którym mowa w ust. 1, stanowią kwoty określone w § 3. Wynagrodzenie to nie może być wyższe niż sześciokrotna kwota określona w § 3 ani nie może przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W przepisie § 2 ust. 3 rozporządzenia ustawodawca wskazał przy tym, że w sprawach, w których strona korzysta z pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu, przyznaną pełnomocnikowi opłatę sąd podwyższa o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności w przepisach o podatku od towarów i usług, obowiązującą w dniu orzekania o tej opłacie. Natomiast stosownie do § 4 ust. 1 rozporządzenia, koszty nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego ustanowionego z urzędu ponoszone przez Skarb Państwa obejmują opłatę w wysokości nie wyższej niż 150% kwot wynagrodzenia, o których mowa w § 3 rozporządzenia oraz niezbędne, udokumentowane wydatki doradcy podatkowego. Sąd - rozpatrując wniosek doradcy podatkowego o zwrot kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu - w pierwszej kolejności powinien w oparciu o § 3 rozporządzenia ustalić standardową wysokość tych kosztów, jaka przysługiwać ma dla takiego pełnomocnika, który udzielił pomocy prawnej profesjonalnie, wkładając w przygotowanie sprawy pewną uśrednioną wartość nakładu pracy. O takim punkcie wyjścia dla Sądu stanowi § 2 ust. 2 zdanie 1 rozporządzenia. W sytuacji gdy nakład pracy pełnomocnika lub jego wkład w rozpatrzenie sprawy jest większy niż standardowy, Sąd może podwyższyć wynagrodzenie pełnomocnika ustanowionego z urzędu do wysokości wskazanej w § 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Jeżeli zaś nakład pracy pełnomocnika lub jej jakość odbiegają od standardu "in minus", Sąd może odzwierciedlić ten fakt w kwocie przyznanego wynagrodzenia. Możliwość podwyższania jak i obniżania kosztów należnych pełnomocnikowi udzielającemu pomocy prawnej z urzędu została wskazana w § 2 ust. 1 rozporządzenia. Wykładnię taką wspiera przepis art. 41b ustawy z 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym, który stanowi, że koszty pomocy prawnej udzielonej przez doradcę podatkowego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Sąd, przyznając pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu wynagrodzenie, jest zatem dysponentem środków publicznych i odpowiada za te środki w zakresie zasadności i legalności ich wydatkowania (por. wyrok NSA z 8 października 2014 r., sygn. akt I FSK 233/12, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W takim przypadku Sąd nie powinien dopuścić do sytuacji, w której Skarb Państwa (a zatem pośrednio społeczeństwo) poniósłby koszty pomocy prawnej udzielanej z urzędu wyższe niż te, które by zapłaciła strona, ustanawiając pełnomocnika z wyboru. Na etapie postępowania przed sądem II instancji (a zatem na tym etapie, na którym wnoszona jest opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej) takie podejście wspiera treść art. 207 § 2 ustawy p.p.s.a. Przepis ten wskazuje, że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. Przepis ten obrazuje, że sprzecznym z zasadami równości i sprawiedliwości społecznej (art. 32 i 2 Konstytucji RP) jest przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu (wypłacanego ze środków publicznych) w wysokości wyższej niż taka, która może wystąpić w sytuacji zwrotu kosztów między stronami. Przechodząc do wyliczenia należnego pełnomocnikowi wynagrodzenia w pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że sprawa rozpoznawana pod sygnaturą I SA/Ke 530/13 jest wynikiem połączenia do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sześciu spraw ze skarg na następujące decyzje Dyrektora Izby Skarbowej w K. z [...] lipca 2012 r.: nr [...],[...],[...],[...],[...] i [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za styczeń, luty, marzec, kwiecień, sierpień 2009 r. i grudzień 2008 r. W sytuacji gdy wyrokiem rozstrzygnięto sprawy połączone do wspólnego rozpoznania, doradcy podatkowemu należy się wynagrodzenie w każdej z łącznie rozpoznanych i rozstrzygniętych spraw (por. postanowienia NSA z 1 lutego 2011 r. sygn. akt I GZ 23/11, LEX nr 964665; z 10 grudnia 2013 r., sygn. akt I GZ 532/13). Jest to związane z tym, że połączenie spraw zarówno na podstawie art. 111 § 1, jak i § 2 p.p.s.a., nie czyni z połączonych spraw jednej, nowej sprawy. Sprawy pozostają odrębnymi, także co do ich przedmiotu zaskarżenia. Samo zaś połączenie ma wyłącznie charakter techniczny, i nie prowadzi do traktowania połączonych spraw jako jednej sprawy (postanowienia NSA z 18 czerwca 2009 r. I FZ 129/09, z 17 września 2008 r. II GZ 2227/08, z 9 września 2014 r. II FZ 1296/14). Przedmiotem zaskarżenia we wszystkich wskazanych wyżej sprawach była należność pieniężna. W związku z tym punktem wyjścia dla Sądu orzekającego o wynagrodzeniu dla doradcy podatkowego ustanowionego z urzędu były przepisy § 3 ust. 1 i 2 rozporządzenia. Sąd w oparciu o te przepisy ustalił podstawową należność przysługującą doradcy podatkowemu (11 700 zł). Jednakże korzystając z możliwości przewidzianej w § 2 ust. 1 rozporządzenia Sąd obniżył wysokość tego standardowego wynagrodzenia z uwagi na następujące okoliczności. Przedmiotem opinii wniesionej przez pełnomocnika był wyrok WSA w Kielcach, którym rozstrzygnięto 6 zbliżonych pod względem stanu prawnego i faktycznego spraw, w których występowały dwie grupy problemów. Nakład pracy pełnomocnika podczas sporządzania opinii był zatem nieporównywalnie mniejszy od tego, jaki pełnomocnik musiałby włożyć przy sporządzaniu opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi kasacyjnej dla sześciu spraw o odmiennym charakterze, za sporządzenie których przysługiwałaby wskazana wyżej kwota, wyliczona jedynie w oparciu o § 3 rozporządzenia. Bez znaczenia dla analizowanej kwestii nie była także okoliczność, że pełnomocnik działał za stronę we wszystkich połączonych sprawach w postępowaniu podatkowym, a w jednej z nich brał także udział w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Powyższe miało przełożenie na wiedzę pełnomocnika w przedmiocie spraw. Jednakże przede wszystkim podczas oceny Sąd wziął pod uwagę wniosek samego pełnomocnika, który - sporządzając opinię o braku podstaw do wniesienia skarg kasacyjnych we wszystkich połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawach - wnosił o przyznanie wynagrodzenia w wysokości 3600 zł, niejako samodzielnie przyznając, że nakład jego pracy był mniejszy aniżeli w przypadku, dla którego adekwatne jest poprzestanie na podstawowej stawce obliczonej w oparciu o § 3 rozporządzenia. Kierując się wnioskiem samego pełnomocnika Sąd stwierdził zatem, że w rozpatrywanym przypadku wynagrodzenie doradcy podatkowego za sporządzenie w ramach prawa pomocy opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 23 grudnia 2013 r. powinno wynieść 3600 zł. Kwotę tę Sąd – stosownie do treści § 2 ust. 3 rozporządzenia podwyższył o podatek VAT w wysokości 828 zł (3600 x 23% VAT). Wobec powyższego – skoro pełnomocnik, zgodnie z przepisem § 4 ust. 2 rozporządzenia, w złożonym wniosku zawarł oświadczenie, że wynagrodzenie nie zostało mu uiszczone w żadnej części i jednocześnie wnioskował o przyznanie mu wynagrodzenia w obniżonej wysokości - na podstawie art. 250 ustawy p.p.s.a. w związku z § 2 ust. 1 i 3 rozporządzenia, Sąd przyznał pełnomocnikowi wynagrodzenie orzekając, jak w sentencji postanowienia.