I SA/Ke 530/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Surma po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi S. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia odmówić przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Wyrokiem z dnia 24 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę S. K. na interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia [...] r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W dniu 19 listopada 2013 r. skarżący wniósł o doręczenie wyroku z uzasadnieniem wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Uzasadniając wniosek podniósł, że w dniach od 23 października 2013 r. do 11 listopada 2013 r. był w W. B., gdzie poszukiwał rynków zbytu na liście tytoniu. Wskazał, że telefon służbowy, którego numer podał pełnomocnikowi został w Polsce, a zlecona usługa przekierowania rozmów na telefon prywatny, który zabrał ze sobą, nie została uruchomiona. Skarżący zapomniał ponadto, że 24 października 2013 r. było ogłoszenie wyroku dotyczące jego skargi na ww. interpretację. Dopiero po powrocie do Polski dowiedział się od pełnomocnika, że skarga została oddalona. Pełnomocnik nie złożył wniosku o doręczenie odpisu wyroku z uzasadnieniem ponieważ nie mógł się skontaktować ze skarżącym w sprawie dyspozycji co do poniesienia kosztów za uzasadnienie orzeczenia. S.K. podkreślił, że przedmiotowa sprawa jest dla niego sprawą życiową. Gdyby wiedział o wyroku poinformowałby pełnomocnika o konieczności zaskarżenia niekorzystnego dla niego orzeczenia i stosowny wniosek zostałby złożony i opłacony. Zdaniem skarżącego, w sytuacji losowej w jakiej się znalazł (zapomnienie telefonu służbowego i nieudane uruchomienie usługi przekazywania połączeń) nie był w stanie złożyć pełnomocnikowi odpowiednich dyspozycji. Wniosek o przywrócenie terminu złożył w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (powrót do kraju i uzyskanie informacji o treści orzeczenia nastąpiło 12 listopada 2013 r.) oraz wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dokonał czynności, dla której uchybiony był zakreślony termin. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje: Stosownie do art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "ustawą p.p.s.a.", czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Instytucją procesową, której celem jest ochrona strony przed negatywnymi skutkami uchybienia terminu do dokonania określonej czynności procesowej jest uregulowana w art. 86 § 1 ustawy p.p.s.a. instytucja przywrócenia terminu. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, § 2, § 4 ustawy p.p.s.a.). W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący uchybił terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku i wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie. Przechodząc do merytorycznej analizy wniosku należy wyjaśnić, że pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu. Brak ten powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jeżeli natomiast w sprawie ustanowiono pełnomocnika (tak jak w niniejszej sprawie) to jego postępowanie powinno być wzięte pod uwagę, przy ocenie zawinienia w uchybieniu terminu. Pełnomocnik, któremu powierzono prowadzenie sprawy, odpowiada bowiem za dokonywanie czynności procesowych w imieniu strony i na jej rachunek. Tym samym, to strona ponosi ryzyko działania fachowego pełnomocnika. Uchybienie przez stronę terminowi, spowodowane okolicznościami związanymi z osobą jej pełnomocnika w pełni odnosi negatywne skutki wobec niej samej. Skoro zatem strona ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji w postępowaniu przed sądem, to w przypadku uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej, należy badać brak winy po stronie pełnomocnika (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 marca 2006 r., sygn. I GZ 18/06). W tej sytuacji, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu, należy uwzględnić wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Brak winy w uchybieniu terminowi można przyjąć tylko wtedy, gdy pełnomocnik nie mógł usunąć przeszkody przy użyciu należytego w danych okolicznościach wysiłku. Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie przez pełnomocnika terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia było niezawinione. Zauważyć przy tym trzeba, że pełnomocnik skarżącego brał udział w posiedzeniu na którym Sąd ogłosił wyrok oddalający skargę oraz został pouczony o terminie i sposobie zaskarżenia wyroku. Od dnia ogłoszenia wyroku rozpoczął bieg siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o sporządzenie pisemnego uzasadnienia. Profesjonalny pełnomocnik (doradca podatkowy) podlega na mocy prawa dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu, co prowadzi do uzasadnionego oczekiwania od niego należytej staranności w prowadzeniu sprawy przed sądem. W przypadku wniosku o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik, należy wykazać brak winy po stronie pełnomocnika. Z treści oświadczenia złożonego przez skarżącego oraz znajdującego się w aktach dokumentu pełnomocnictwa nie wynika, że pełnomocnik nie był umocowany do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Wręcz przeciwnie, niewątpliwie był on do tego uprawniony z uwagi na zakres pełnomocnictwa. Uprawnienie to nie zostało zrealizowane, a analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że na skutek braku uprawdopodobnienia braku winy po stronie pełnomocnika nie można uznać, że wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Wskazywany brak kontaktu skarżącego z pełnomocnikiem nie stanowi przeszkody dla działania pełnomocnika. Przykładając obiektywny miernik należytej staranności profesjonalnego pełnomocnika, który dba o interesy mocodawcy, to w sytuacji kiedy zapadł niekorzystny dla strony wyrok powinien on złożyć przedmiotowy wniosek. Przy czym należy też zauważyć, że dla wywołania skutku procesowego tego wniosku nie jest konieczne jednoczesne jego opłacenie. Ponadto wymaga wyjaśnienia, że wprawdzie materialny obowiązek uiszczenia opłaty kancelaryjnej od wniosku o doręczenie wyroku z uzasadnieniem ciąży na skarżącym, to jednak nie zwalnia reprezentującego go pełnomocnika z obowiązku zapewnienia skuteczności czynności procesowych dokonywanych w granicach pełnomocnictwa. Obowiązek ten nie obejmuje konieczności uiszczenia opłaty z własnych środków, ale taką organizację prowadzenia spraw w postępowaniu sądowym, która zapewni skuteczne dochodzenie interesów stronie. Warunkiem uznania działania pełnomocnika za działanie mające na celu należyte dbanie o interesy strony jest skuteczne dokonywanie czynności procesowych. Pełnomocnik winien, kierując się logiką i doświadczeniem zawodowym związanym z prowadzeniem spraw sądowych, czynić przewidywania co do przebiegu czynności procesowych (por. postanowienie NSA z dnia 26 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 621/13 i z dnia 13 września 2012 r. sygn. akt II FZ 689/12; dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei niepamiętnie przez skarżącego o terminie rozprawy, czy też powstały i to w skutek niefrasobliwości strony brak kontaktu z pełnomocnikiem nie może być usprawiedliwiony i nie uzasadnia braku winy w uchybieniu terminu. W sprawach, w których stronę reprezentuje profesjonalny pełnomocnik, na co już wyżej wskazano, kryterium braku winy w uchybieniu terminowi należy oceniać z uwzględnieniem miernika staranności wymaganego przy dokonywaniu czynności procesowych przez tego pełnomocnika. Przepisy ustawy p.p.s.a. traktują go bowiem jako podmiot dysponujący odpowiednią wiedzą i przygotowaniem do dokonywania czynności w toku postępowania. Jeżeli więc strona skarżąca ustanowiła profesjonalnego pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego do reprezentowania jej w toku postępowania, to powinien on, zachowując należytą staranność w pilnowaniu interesów procesowych strony dopilnować, aby złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło w przewidzianym terminie. Jego zaniedbania obciążają samą stronę, a zatem nie uwalniają jej od winy oraz skutków procesowych niedokonania czynności w ustawowym bądź wyznaczonym terminie (zob. postanowienie NSA z 11 stycznia 2012 r., sygn. akt I GZ 232/11 oraz z 19 grudnia 2012 r., sygn. akt II FZ 566/12 – dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Na marginesie, w ocenie Sądu, niewiarygodne są wyjaśnienia skarżącego odnośnie rzekomej przeszkody jaka istniała w relacjach z pełnomocnikiem. Wewnętrznie sprzeczne jest bowiem twierdzenie, że brak kontaktu z pełnomocnikiem spowodowany był faktem pozostawienia w kraju telefonu służbowego z powodu jego zapomnienia i nie uruchomienia zleconej usługi przekierowania rozmów na telefon prywatny. W sytuacji bowiem zapomnienia telefonu nie można przyjąć jego celowego pozostawienia z chęcią uruchomienia przekierowania. Okoliczności te poddają także w wątpliwość twierdzenie skarżącego o ogromnym znaczeniu dla jego działalności gospodarczej sprawy, co do której zapadł wyrok. Ponadto z wniosku skarżącego wynika, że wiedział on o terminie rozprawy w dniu 24 października 2013 r. Oznacza to, że pełnomocnik miał możliwość kontaktu ze swoim mocodawcą przed jego wyjazdem za granicę i ustalenia sposobu postępowania w przypadku oddalenia skargi. Podsumowując, stwierdzić należy, że wniosek strony o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik procesowy, musi wskazywać na brak winy w jego uchybieniu ze strony pełnomocnika. W okolicznościach przedmiotowej sprawy brak jest podstaw do uznania, że dostatecznie uprawdopodobniony został brak winy pełnomocnika w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia, tym samym nie sposób uznać, ze zostały spełnione wymogi z art.87 § 2 ustawy p.p.s.a. Wobec powyższego Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia żądania, odmówił przywrócenia terminu na mocy art. 86 § 1 i art. 87 § 2 ustawy p.p.s.a.