I SA/Ke 531/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach – Wydział I w składzie następującym: Referendarz sądowy WSA Agnieszka Karyś-Adamczyk po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2013 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku T. spółka jawna D.S. P.J. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. spółka jawna D. S. P. J. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek od zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. postanawia: oddalić wniosek. T. spółka jawna D. S. P. J. (zwana dalej Spółką), reprezentowana przez doradcę podatkowego P.Z., w odpowiedzi na zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego z dnia 3 października 2013 r. w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. znak: [...] w przedmiocie odmowy naliczenia i wypłaty odsetek od zwrotu podatku od towarów i usług za grudzień 2005 r. złożyła sporządzony na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku Spółka wskazała, że nie prowadzi działalności od kilku lat, formalnie działalność została zawieszona od dnia 2 kwietnia 2012 r. Składając oświadczenie o majątku i dochodach Spółka wskazała brak kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych, brak środków trwałych oraz brak zysku za ostatni rok obrotowy. Według oświadczenia Spółka nie posiada rachunku bankowego. Pismem z dnia 28 października 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wezwał Spółkę do przedstawienia stanu finansowego, rodzinnego i majątkowego wspólników Spółki oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych poprzez: - wskazanie osób pozostających we wspólnych gospodarstwach domowych z wspólnikami Spółki; - przedłożenie odpisu (kserokopii) rocznego zeznania podatkowego za rok 2012 wspólników oraz osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych; - wykazanie z jakich źródeł oraz w jakiej wysokości uzyskali dochody wspólnicy Spółki oraz osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych w okresie od dnia 1 stycznia 2013 r. do dnia 31 października 2013 r.; - wykazanie nieruchomości (domy, mieszkania, nieruchomości rolne, inne nieruchomości) należących do wspólników Spółki oraz do osób pozostających z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych; - przedłożenie wyciągu lub wykazu z posiadanych przez wspólników oraz posiadanych przez osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych rachunków bankowych, w tym kont i kart kredytowych obejmujących operacje z ostatnich 3 miesięcy; - przedłożenie aktualnych zaświadczeń z właściwego Wydziału Ewidencji Pojazdów i Kierowców o posiadanych/nieposiadanych przez wspólników oraz przez osoby pozostające z nimi we wspólnych gospodarstwach domowych samochodach (obejmującego ich markę i rok produkcji); - określenie i udokumentowanie wysokości miesięcznych kosztów utrzymania domu/mieszkania, w którym zamieszkują wspólnicy poniesionych w roku 2013 np. czynsz, energia, media, telefon; - przedłożenie oświadczenia na okoliczność, jaką kwotę miesięcznie przeznaczają wspólnicy wraz z rodzinami na wydatki związane z życiem codziennym np. produkty żywnościowe, inne podstawowe środki niezbędne do życia, leki. Wezwanie doręczono prawidłowo pełnomocnikowi skarżącej w dniu 30 listopada 2013 r. W wyznaczonym terminie skarżąca nie uzupełniła braków złożonego wniosku. Stosownie do art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) powoływanej dalej jako ustawa p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zatem obowiązującą zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest, że strony ponoszą koszty tego postępowania. Od tej zasady ustawa przewiduje wyjątek – możliwość przydzielenia stronie skarżącej prawa pomocy. Przepis art. 245 § 1 ustawy p.p.s.a. stanowi, iż prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (por. art. 245 § 2 ustawy p.p.s.a). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (por. art. 245 § 3 i § 4 ustawy p.p.s.a.). Zgodnie z art. 246 § 2 ustawy p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane: 1) w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania: 2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Przyznanie prawa pomocy stanowi bowiem, jak już wyżej wskazano, odstępstwo od generalnej zasady wynikającej z przepisu art. 199 p.p.s.a. Z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie wystąpiła Spółka Jawna. Spółka jawna jest spółką osobową, co wynika z art. 4 pkt 1 i art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 ze zm., dalej jako K.s.h.), która z chwilą wpisu do rejestru staje się podmiotem prawa, ale nie uzyskuje osobowości prawnej, ze względu jednak na treść art. 25 § 3 ustawy p.p.s.a. ma zdolność sądową. Dla oceny zasadności przyznania prawa pomocy spółce jawnej istotne jest także, że każdy wspólnik spółki jawnej w myśl art. 22 § 2 K.s.h. odpowiada za zobowiązania spółki bez ograniczenia całym swoim majątkiem solidarnie z pozostałymi wspólnikami. W sytuacji zatem gdy spółka jawna nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów postępowania, to ze względu na odpowiedzialność wspólników tej spółki należy przy ocenie zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy wziąć również pod uwagę sytuację majątkową jej wspólników. Nieuzasadnione byłoby przyjęcie, że przy przyznaniu prawa pomocy spółce jawnej, sytuacja majątkowa wspólników nie ma znaczenia w przypadku wskazywania na brak po stronie tej spółki dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych, jeżeli nie ulega wątpliwości, że wspólnicy odpowiedzialni są za zobowiązania tej spółki. Stawiałoby to wspólników spółki jawnej w postępowaniu w zakresie przyznania prawa pomocy w korzystniejszej sytuacji niż w innych postępowaniach (por. postanowienie NSA z dnia 7 kwietnia 2009r., sygn. akt I FZ 70/09 publikowane na stronie www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z treści art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. wynika, że ustawodawca przez użycie sformułowania "wykaże" przesunął ciężar udowodnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy na stronę. Zatem to na skutek wskazanych przez wnioskującego dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności, co do tego, iż nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Rola Sądu (referendarza sądowego) sprowadza się zaś do oceny informacji dostarczonych przez stronę w kontekście przesłanki określonej przywołanym wyżej przepisie. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego akcentuje się, iż to na stronie ciąży obowiązek udowodnienia, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy (por. postanowienia NSA: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05, z dnia 18 lutego 2005 r., sygn. akt OZ 1510/04, z dnia 14 lutego 2005 r., sygn. akt FZ 760/04, z dnia 31 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 146/04, z dnia 28 października 2008 r., sygn. akt II FZ 344/08, niepubl.). W toku rozpoznawania wniosku Spółka wykazała brak współpracy z Sądem w zakresie wyjaśnienia wątpliwości dotyczących sytuacji materialnej jej wspólników poprzez nieprzedłużenie w zakreślonym terminie dokumentów niezbędnych do oceny ich sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej. Reasumując, skarżąca nie uczyniła zadość obowiązkowi współpracy z Sądem w ramach toczącego się postępowania z wniosku o przyznanie praw pomocy, a taka postawa nie pozwala w konsekwencji uwzględnić wniosku. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.