I SA/Ke 546/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek, Sędziowie Sędzia WSA Maria Grabowska (spr.),, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Asystent sędziego Emilia Kundera, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 12 czerwca 2008r. sprawy ze skargi I. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę Postanowieniem z dnia [...]. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w K. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. z dnia [...] nr [...] w sprawie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec I. B. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Skarbowej w K. wskazał, iż Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. dokonał wszczęcia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] obejmującego zaległość I. B. w podatku VAT w kwocie należności głównej 8.204,00 zł wynikającej z deklaracji VAT-7K za pierwszy kwartał 2006r. W dniu 11 lipca 2007r. wysłano zobowiązanemu listem poleconym odpis powyższego tytułu wykonawczego, który został odebrany przez zobowiązanego w dniu 30 lipca 2007r. W toku podejmowanych czynności egzekucyjnych przez organ egzekucyjny w dniach 25 lipca 2006r., 28 sierpnia 2006r., 6 lipca 2006r, 20 lutego 2007r. i 11 kwietnia 2007r. poborcy skarbowi sporządzili raporty o niemożności dokonania czynności egzekucyjnych. W dniu 24 maja 2007r. poborca skarbowy sporządził raport, z którego wynika, że zobowiązany zgłosił się na wezwanie i odmówił podania jakichkolwiek danych, twierdząc, że nie posiada zaległości. W dniu 25 maja 2007r. I. B. złożył pismo do Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. o odstąpienie od egzekucji VAT-2006, które zostało zakwalifikowane przez organ egzekucyjny jako wniosek o zawieszenie prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Powyższy wniosek I. B. umotywował trudnościami w ściągnięciu należności za wykonaną pracę od swoich dłużników, trudną sytuacją materialną spowodowaną złym stanem zdrowia oraz nie osiąganiem dochodów. Naczelnik Urzędu Skarbowego w K. postanowieniem z dnia [...] odmówił jednak zawieszenia postępowania egzekucyjnego z powodu braku przesłanek do zawieszenia w/w postępowania zgodnie z art. 56 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W dniu 3 lipca 2007r. I. B. złożył zażalenie na powyższe postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w K., w którym podniósł, iż w przedmiotowej sprawie nie uwzględniono przedstawionych przez niego argumentów zawartych we wniosku z dnia 25 maja 2007r. W wyniku rozpoznania powyższego zażalenia Dyrektor Izby Skarbowej w K. zważył, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego polega na przerwaniu na pewien czas biegu postępowania w związku z wystąpieniem określonych przyczyn, które powodują, że dalsze prowadzenie postępowania przejściowo jest niemożliwe lub niewskazane. W przypadku zaistnienia przeszkód w prowadzeniu postępowania możliwych do usunięcia, tok postępowania ulega zawieszeniu na czas niezbędny do ich usunięcia. Zawieszenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić w każdym stadium, w toku postępowania w pierwszej instancji, jak i w postępowaniu odwoławczym. Organ drugiej instancji powołując się na treść art. 56 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm.) wskazał na przyczyny zawieszenia postępowania i stwierdził, iż katalog okoliczności, które umożliwiają i obligują jednocześnie organ egzekucyjny do zawieszenia postępowania egzekucyjnego jest wyczerpująco określony w w/w przepisie. Tym samym zawieszenie postępowania egzekucyjnego nie jest możliwe, gdy żaden z wyżej wskazanych warunków nie zachodzi. Nadto organ odwoławczy zauważył, że zobowiązany, który składa wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego powinien wskazać na jedną z przesłanek określonych w art. 56 §1 pkt 1-3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Jedynie wierzyciel bowiem, zgłaszając podobny wniosek, nie jest obowiązany do podania okoliczności uzasadniających jego zgłoszenie. Ponadto Dyrektor Izby Skarbowej w K. podkreślił, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego oddala w czasie realizację obowiązków publicznoprawnych ciążących na zobowiązanym. Z przedłożonych akt sprawy, jak i zażalenia z dnia 3 lipca 2007r. wynika, zdaniem organu drugiej instancji, iż nie zaistniały żadne okoliczności wymienione w przepisie art. 56 § 1 w/w ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowiące przesłankę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec I. B.. Taką przesłanką nie jest fakt nie wywiązania się kontrahenta zobowiązanego z warunków umowy, co doprowadzić miało do powstania zaległości. Prowadzenie działalności gospodarczej bowiem, jak wyjaśnił tenże organ, ma charakter zarobkowy i w takim celu zostało podjęte. Oznacza to, iż ryzyko gospodarcze podejmowane w ramach prowadzonej działalności gospodarczej ponosi przedsiębiorca. Powstałe w wyniku tej działalności negatywne konsekwencje finansowe związane na przykład ze złą koniunkturą na rynku czy też wyborem nierzetelnego kontrahenta nie zwalniają podatnika od odpowiedzialności za swoje zobowiązania względem Skarbu Państwa. Również trudności finansowe, na jakie powołuje się zobowiązany, w opinii organu odwoławczego, nie mogą być podstawą zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zadaniem organów egzekucyjnych jest bowiem jak najszybsze doprowadzenie do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym, a odraczanie wykonania obowiązku przez zobowiązanego w czasie stanowiłoby jedynie przeciąganie procedury administracyjnej. Jednocześnie Dyrektor Izby Skarbowej w K. zauważył, iż zawieszenie postępowania egzekucyjnego byłoby niekorzystne dla samego zobowiązanego z uwagi na ogólny wzrost wysokości dochodzonych należności, bowiem nie powoduje ono wstrzymania naliczania odsetek za zwłokę w zapłacie należności podatkowych. Poza tym opóźnienie realizacji obowiązku podatkowego ciążącego na zobowiązanym byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Na powyższe postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. I.B. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach, zaskarżając wskazane rozstrzygnięcie z uwagi na nieuwzględnienie jego argumentów odnośnie bezpodstawnego żądania od skarżącego zapłaty podatku Vat od nie otrzymanych kwot oraz z uwagi na jego sytuację materialną. Autor skargi podniósł, iż przedstawił argumenty za tym, że nie zalega z zapłatą i nie ma z czego tej zapłaty dokonać. Dlatego niezrozumiałym w jego odczuciu jest działanie Urzędu Skarbowego, kierującego policję skarbową do skarżącego. Skarżący podniósł nadto, iż pomimo świadomości nałożonego na niego obowiązku płacenia podatków, z przymusu nie był w stanie z tego obowiązku się wywiązywać. Dodał przy tym jednak, iż podatek winien uiścić od dochodu, nie zaś od ewentualnych dochodów. Podkreślił, iż nie otrzymał zapłaty od kontrahentów, od których organy egzekucyjne nie są w stanie wyegzekwować długu. Kontrahentami tymi były legalnie zarejestrowane w Polsce firmy, które na podstawie otrzymanych od skarżącego faktur odebrały podatek i Vat. Podatnik zarzucił ponadto bezprawne żądanie zapłaty, pomimo braku ostatecznego rozstrzygnięcia kwestii, czy zostanie uwzględniony wniosek skarżącego o zaniechanie upominania się o zapłatę podatku od nie osiągniętych dochodów. Autor skargi podniósł również, iż w jego odczuciu traktowany jest jako przestępca. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w K. podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Podniósł dodatkowo, iż w świetle obowiązujących przepisów art. 19 ust. 1 oraz art. 4 ustawy z dnia 11 marca 2004r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2004r., nr 54, poz. 535 ze zm.) moment dokonania zapłaty nie ma znaczenia przy powstaniu obowiązku podatkowego, który to powstaje z chwilą wydania towaru lub wykonania usługi z zastrzeżeniem, jeżeli dostawa towaru lub wykonanie usługi powinny być potwierdzone fakturą, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą wystawienia faktury nie później jednak niż w 7 dniu, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania usługi. Ponadto organ odwoławczy zauważył, iż na etapie postępowania egzekucyjnego brak jest możliwości kwestionowania wysokości lub zasadności wymagalności zobowiązania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje. Sąd administracyjny bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak i procesowym, nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Powyższy zakres kognicji Sądu wyznacza przepis art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r.- Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm.), określanej dalej jako ustawa p.p.s.a.. Kontrola sądowoadministracyjna, której przedmiotem stała się także niniejsza sprawa, sprowadza się tym samym, a jednocześnie ogranicza, do zbadania, czy organy w toku rozpoznawania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Oceniając na powyższych zasadach zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. stwierdzić należy, iż odpowiada ono prawu. Instytucja zawieszenia postępowania egzekucyjnego polega na wstrzymaniu czynności egzekucyjnych na skutek przeszkód w ich prowadzeniu, przy czym muszą to być przeszkody powstałe w toku postępowania egzekucyjnego, co do których istnieje prawdopodobieństwo ich usunięcia. Zatem prawidłowo organ egzekucyjny zakwalifikował pismo zobowiązanego I. B. z dnia 25 maja 2007r. o czasowe odstąpienie od egzekucji jako wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego. Instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego reguluje art. 56 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2005r. Nr 229, poz. 1954 ze zm., dalej jako "ustawa egzekucyjna"). Stanowi on w paragrafie 1, iż postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu: w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej; w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego; w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego; na żądanie wierzyciela i w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Interpretacja powyższego przepisu pozwala jednoznacznie stwierdzić, iż wylicza on w sposób enumeratywny okoliczności zawieszenia postępowania egzekucyjnego i wyczerpująco reguluje omawianą instytucję prawa (zob. wyrok WSA w Warszawie z 08.11.2004r., III SA 2376/03, wyrok NSA z 05.03.1999r., III SA 4497/97). Organ egzekucyjny jest przy tym związany treścią tej normy prawa, co oznacza, że nie pozostawia ona swobody wyboru co do zawieszenia, czy odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli zachodzi którakolwiek ze wskazanych wyżej przesłanek, to organ egzekucyjny ma obowiązek zawieszenia postępowania (zob. wyrok NSA z 14.07.1998r., IV SA 1502/96). Z drugiej zaś strony w razie niewystąpienia żadnej z powyższych wskazanych w art. 56 ustawy egzekucyjnej przyczyn zawieszenia postępowania egzekucyjnego, organ egzekucyjny nie może zawiesić postępowania. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku skarżący nie wskazał na istnienie żadnej ze wskazanych powyżej przesłanek zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Żądanie zawarte we wniosku umotywował natomiast trudnościami w ściągnięciu należności od swoich dłużników, trudną sytuacją materialną związaną z nieosiąganiem dochodów po zaprzestaniu prowadzenia działalności gospodarczej i złym stanem zdrowia. Zauważyć jednak należy, iż okoliczności związane z sytuacją osobistą i ekonomiczną skarżącego nie uzasadniają w świetle powyższych rozważań zawieszenia postępowania egzekucyjnego (por. wyrok NSA z 09.12.1998r., III SA 1676/97; wyrok NSA z 03.07.1998r., I SA/Lu 698/97). Odnosząc się natomiast do zarzutu skargi co do bezpodstawnego żądania od skarżącego zapłaty podatku od towarów i usług, podnieść należy, iż egzekucja została wszczęta i jest prowadzona przeciwko skarżącemu na podstawie konkretnego tytułu wykonawczego z dnia [...]. o numerze [...]. Jednocześnie treść art. 29 § 1 ustawy egzekucyjnej stanowi, iż organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wynika stąd, że organ egzekucyjny w ramach badania dopuszczalności egzekucji w administracji w szczególności ustala, czy egzekucja oznaczonego obowiązku jest dopuszczalna, czy tytuł wykonawczy jest prawidłowo wystawiony i czy doręczone zostało upomnienie. Nie bada zaś prawidłowości decyzji wymiarowej, która stała się podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Kwestia taka może być przedmiotem badania jedynie przez właściwy organ podatkowy. Z tych przyczyn za chybiony należy uznać zarzut skargi w tym zakresie. Nie stanowi przesłanki zawieszenia postępowania toczące się postępowanie w przedmiocie zastosowania ulgi. Dopiero przyznanie ulgi tj umorzenie zaległości podatkowej, rozłożenie jej na raty stanowi przesłankę umorzenia postępowania egzekucyjnego lub zawieszenia postępowania. Ponadto jak wynika z odpowiedzi na skargę wniosek skarżącego o umorzenie zaległości w podatku od towarów i usług za I kwartał 2006r. został rozpatrzony w odrębnym postępowaniu zakończonym decyzją Dyrektora Izby Skarbowej w Kielcach z dnia 12 września 2007r. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach uznał, iż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i z tej przyczyny, na podstawie art. 151 ustawy- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.